Hoe de revolutie uitpakt voor het volk

Levendig, vol gruwelijke details, beschrijft Daphne du Maurier het verloop van de Franse revolutie in de provincie.

Beeld Gamma-Keystone via Getty Images

Het succes van Rebecca heeft ze nooit kunnen evenaren. De Engelse Daphne du Maurier (1907-1989) was 21 toen ze deze roman, die haar in één keer wereldberoemd maakte, uitbracht. Van alle boeken die ze daarna schreef (meer dan 25, inclusief wat toneelstukken) zou ze nooit méér exemplaren verkopen. Critici vergeleken haar andere werk altijd met deze compacte, aangrijpende roman, die succesvol is verfilmd door Alfred Hitchcock. Hoe ouder ze werd, hoe meer Du Mauriers verbeeldingskracht haar in de steek liet. Ze ging non-fictie schrijven. De glasblazers uit 1963 is een van haar laatste romans en gebaseerd op het leven van haar Franse voorouders.

Dit boek is destijds ook in het Nederlands vertaald en nu opnieuw uitgegeven. Daphne du Maurier was er matig tevreden over en bij het lezen ervan snap je waarom. Het is vrij saai geschreven. De opbouw is chronologisch, er staat nog net niet: 'en toen, en toen, en toen...'. Pas na de eerste honderd bladzijden komt Du Maurier op stoom. Dan brengt de Franse revolutie wat leven in de brouwerij. Het gist in Parijs, maar ook in de provincie, waar de glasblazersfamilie Busson (de echte naam van de Du Mauriers) tot dan toe vredig woonde en werkte. De inname van Le Mans door de opstandelingen uit de Vendée, en hoe deze een dag later weer verdreven worden door de Nationale Garde, wordt levendig, met veel gruwelijke details, beschreven. De grote verdienste van Du Mauriers boek is dat je beter begrijpt welke gevolgen de mooie revolutionaire idealen hadden voor gewone mensen.

Alwetende verteller

Dat over Daphne du Maurier al verscheidene biografieën verschenen, is niet verwonderlijk. Haar leven spreekt tot de verbeelding : ze groeide op in een artistieke en tamelijk rijke familie, mocht al jong zelfstandig in het buiten aan de kust van Cornwall gaan wonen om rustig te schrijven, was soms verliefd op vrouwen, maar trouwde een in WOI onderscheiden militair. Ze had een hekel aan interviews, maar ze hield van de natuur, en trok zich terug op het kasteel Menabilly, dat haar eerder had geïnspireerd tot het schrijven van Rebecca, in haar geliefde Cornwall.

Een kolfje naar de hand van de Franse bestsellerauteur Tatiana de Rosnay, die het leven van Daphne du Maurier als onderwerp nam voor haar eerste non-fictiewerk. Volgens het begeleidende persbericht leest Manderley voor altijd 'als een meeslepende roman'. Wat in de praktijk neerkomt op een vrij oppervlakkige levensbeschrijving door een alwetende verteller die zonder bronvermelding over de schrijfster spreekt alsof hij (zij) zelf overal bij is geweest en gedachten kan lezen. Dat is ergerlijk.

Daarbij zoekt De Rosnay vooral het anekdotische op en gaat ze niet echt de diepte in. Het portret dat uit dit boek oprijst, is dat van een verwend vrouwtje dat elke tegenslag 'verwerkt' door even fijn op vakantie te gaan.

Los hiervan leunt De Rosnays boek sterk op het werk van haar voorgangsters. Ze noemt die 'van onschatbare waarde' voor Manderley voor altijd. Daar is geen woord van gelogen. De Rosnay heeft niets ontdekt over Du Maurier dat niet al beschreven is. Het is meer alsof ze haar bronnen goed heeft bestudeerd, daaruit heeft gebruikt wat van haar gading was en dat in haar eigen woorden heeft opgeschreven.

Het lijkt of De Rosnay dit onderwerp heeft uitgekozen omdat het perfect past in de mal van haar romans. Ze kan dezelfde decors en motieven gebruiken: het romantische Parijs en de ruige Engelse kust, een aristocratische familie, een huis dat aanzet tot dromen, een vrouw en haar liefdesleven. Kortom, ook dit boek is een echte De Rosnay.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden