Hoe de oorlog in Oekraïne zichtbaar is op het Eurovisiepodium

Politiek was taboe op het Songfestival. Maar sinds de Krimoorlog kan Rusland 'douze points' van Oekraïne wel vergeten. De Russische kandidate is door Oekraïne geweerd en ook Russische fans voelen zich niet welkom in Kiev.

Regenboog Ter gelegenheid van het Songfestival en om de diversiteit te vieren heeft het Sovjetmonument 'Vriendschapsboog van de naties' de kleuren van de regenboog gekregen. Beeld reuters

Rusland en Oekraïne speelden bij het Eurovisie Songfestival altijd onder één hoedje, was vroeger steevast de klacht van de andere deelnemers. De Russen en de Oekraïners schoven elkaar hoge punten toe voor hun inzendingen, maar die tijd lijkt definitief voorbij. Dit keer doet Rusland zelfs niet mee aan het evenement, dat dit jaar in Kiev wordt gehouden.

Rusland besloot het evenement te boycotten, nadat Oekraïne had geweigerd de invalide Russische zangeres Julia Samojlova toe te laten. Samoj-lova, die sinds haar jeugd aan een rolstoel is gekluisterd, stond in Kiev op de zwarte lijst omdat ze verscheidene malen had opgetreden op de Krim. De Oekraïense autoriteiten staan erop dat alleen zij zeggenschap hebben over het schiereiland dat in 2014 door Rusland werd geannexeerd.

Veel Oekraïners zijn ervan overtuigd dat Moskou de invalide Samojlova had afgevaardigd om de Oekraïense autoriteiten in verlegenheid te brengen. 'Rusland verschuilt zich achter een invalide', schamperde het Oekraïense parlementslid Oleksandr Brygynets. De EBU, die het songfestival organiseert, suggereerde nog als oplossing dat de 27-jarige Samojlova via een satellietverbinding aan het evenement zou meedoen. Maar dat was voor Moskou onaanvaardbaar.

Politiek is taboe op het Songfestival, dat zestig jaar geleden juist werd bedacht om de Europese landen bijeen te brengen. Maar sinds de annexatie van de Krim en het uitbreken van de oorlog in het oosten van Oekraïne hebben de vijandelijkheden zich ook verplaatst naar het Eurovisiepodium. Vorig jaar won de Oekraïense zangeres Jamala tot ergernis van Rusland het Songfestival met het nummer 1944 over de deportatie van de Krim-Tataren onder Sovjetdictator Stalin. Het was een nauwelijks verhulde verwijzing naar de behandeling van de Krim-Tataren door Moskou sinds de annexatie van het schiereiland.

Ook eerder klonken de spanningen tussen de voormalige Sovjetrepublieken wel eens door op het festival. In 2005 ergerde Kiev Moskou met het nummer Razom nas bahato ('Samen staan we sterk'), het onofficiële 'volkslied' van de Oranje Revolutie die door het Kremlin werd beschouwd als een sinister complot tegen Rusland en president Poetin. Een jaar na de oorlog tussen Rusland en Georgië probeerden de Georgiërs in 2009 op het Songfestival wraak te nemen met We Don't Wanna Put In, maar daar trapte de EBU niet in. Het anti-Poetin liedje werd van de lijst geschrapt.

Voor veel Russen is het een teleurstelling dat Rusland niet meedoet. Jaar in jaar uit eindigen de Russen in de finale, mede dankzij de stemmen uit andere voormalige Sovjetrepublieken waarmee ze geen oorlog voeren. Maar in conservatieve kringen zal men er geen traan om laten. Daar wordt het Songfestival - neem alleen al het optreden van de bebaarde travestiet Conchita Wurst, winnaar in 2014 - beschouwd als een teken van degeneratie, een viering van alles wat het echte Rusland verafschuwt.

Desondanks kwamen er altijd veel Russische fans op het Songfestival af, maar dit keer voelen ze zich niet welkom. Verscheidene Russische journalisten, die naar Kiev waren gestuurd om het festival te verslaan, werden door de Oekraïense autoriteiten meteen op de trein terug gezet.

Spotify

Nathan Trent uit Oostenrijk gaat het Songfestival winnen, volgens Spotify. De muziekstreamingdienst baseert haar voorspelling op het aantal malen dat een liedje buiten het eigen land op Spotify is beluisterd. Dat blijkt het Oostenrijkse liedje Running on Air, dat bij de conventionele bookmakers rond de 20ste plek bungelt. De officiële favoriet Portugal komt bij Spotity op 9 en runner up Italië (lange tijd op 1) is in de alternatieve toptien niet eens te vinden.

Om de Oekrainers een hak te zetten, trad Samojlova afgelopen dinsdag op ter gelegenheid van de Dag van de Overwinning (op Hitler-Duitsland) in Sebastopol, de Russische marinehaven op de Krim. Ze bracht daar enkele oorlogsliederen ten gehore en sloot het concert af met het nummer, waarmee ze in Kiev wilde optreden: Flame is Burning. Bij dit concert viel het Songfestival in het niet, stelde ze vast.

De Russen hebben wel een vervanger op het evenement: Zij staan nu massaal achter de 17-jarige Kristian Kostov, die voor Bulgarije uitkomt met het nummer Beautiful Mess. Zijn deelname stond ook nog even ter discussie bij de Oekraïense autoriteiten omdat hij in 2014 op de Krim had opgetreden. Maar omdat hij toen nog minderjarig was, telt dat niet mee.

Kostov mag dan een Bulgaar heten, voor de Russen is hij gewoon 'onze jongen': hij heeft weliswaar een Bulgaarse vader, maar is in Moskou geboren en woont er nog steeds. De finale komt vanavond echter niet op de tv. In plaats daarvan zendt het Eerste Kanaal de film Alien uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden