Review

Hoe de incompetente Lenin won wordt meesterlijk verteld

Hoe de incompetente Lenin won wordt meesterlijk verteld. Een mooi en overtuigend boek, dat toch geregeld te mild is over Lenin.

Een standbeeld van Lenin. Beeld epa
Een standbeeld van Lenin.Beeld epa

Lenin ging naar Rusland! Hij had het op een akkoordje gegooid met Ludendorff! Toen dat nieuwtje doordrong in café Plauen, stamcafé van Russische revolutionairen in ballingschap in het Zwitserse Zürich, brak daar de hel los. De meest fanatieke van hun allemaal werkte samen met de Duitse legerleiding! Met Ruslands aartsvijand! Het was je reinste landverraad! Anderen reageerden koeltjes. Toen James Joyce het hoorde, schreef hij: 'Het lijkt een beetje op het paard van Troje. Ludendorff is kennelijk ten einde raad.'

Maar dat was de Duitse generalissimus allesbehalve. Hij rook een enorme kans. Tsaar Nicolaas was afgetreden. De Voorlopige Regering van de socialist Aleksandr Kerenski predikte de voortzetting van de oorlog tegen Duitsland, maar de Russische wil om te vechten slonk met de dag. Wat dat land nodig had, was een duwtje in de rug. Een agitator die het laatste restje strijdvaardigheid kon wegnemen. Lenin was bereid die rol op zich te nemen. Het was zijn laatste kans om de loop van de revolutie te beïnvloeden.

Victor Sebestyen, non-fictie, Lenin.
Het Spectrum; 720 pagina’s; € 39,99.

Naderhand sprak hij er vrijwel nooit over. 'Hij wist dat er een luchtje aan zat', schrijft Victor Sebestyen in zijn Lenin-biografie. Een mooi en overtuigend boek, maar Sebestyen schrijft geregeld toch te mild over de politicus Lenin. Eenmaal terug in Rusland ontving hij enorme bedragen van de Duitsers voor zijn anti-oorlogspropaganda. Als dat bekend zou worden, was het met hem gedaan. Dus was het zaak zo snel mogelijk de macht te grijpen. Toen hij dat had gedaan, sloot hij vrede met de Duitsers en kon Ludendorff het gros van de Duitse troepen naar het Westen verplaatsen, voor een laatste poging de starre frontlijn te doorbreken. Die (overigens valse) roebels waren uitstekend besteed.

Lenin was autoritair, driftig, onuitstaanbaar, een onmogelijk mens. Dat maakt Sebestyen meer dan duidelijk. Hij was ook volstrekt immoreel. Op de dag dat hij het bevel ondertekende om de tsaar en zijn gezin te vermoorden, was hij vooral bezig met het opjagen van medewerkers die Moskou moesten verfraaien met borstbeelden van Marx, Engels en Darwin. Toen de lift in het Kremlin het eens niet deed, eiste hij een lijst van de verantwoordelijke medewerkers plus de straffen die zij vanwege hun nalatigheid hadden gekregen. Sebestyen vertelt op meesterlijke wijze hoe deze totaal incompetente man de nieuwe tsaar kon worden. Eigenlijk was dat uitsluitend te danken aan het feit dat zijn rivalen nóg incompetenter waren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden