HOE DE GESCHIEDENIS VAN KLEUR VERANDERT

L`Ami hollandais..

De onzekerheid kruipt via een achterdeur binnen. Langzaam, en bescheiden. Om gaandeweg uit te groeien tot een dominante kracht.

In L`ami hollandais, een portret van de vriendschap tussen de Franse schrijver André Gide en de Nederlander Jef Last, speelt de opmars van het socialisme en het communisme een grote rol. De schrijvers, die elkaar in 1934 op een congres leren kennen, gaan voorop in de strijd voor een eerlijke verdeling van geld en goederen.

Tijdens een reis door de Sovjet-Unie bekruipt hen echter het gevoel dat de heilstaat ver weg is. Vooral Gide wantrouwt het programma dat de Communistische Partij voor de genodigden heeft samengesteld. Waarom mag hij er niet op eigen kracht op uit?

`Ach, die communistische tijd. Wij geloofden in al die mooie dingen. Achteraf gezien was het allemaal wat naïef`, zegt Femke, de oudste dochter van Jef Last, in Smits even sobere als boeiende documentaire. Ze vertelt besmuikt over de jaren waarin de arbeider werd geïdealiseerd en er heilig werd geloofd in de maakbaarheid van de maatschappij.

L`ami hollandais is een degelijk werkstuk, dat het verslag van de vriendschap ontstijgt. Smit legt in zijn film vast hoe de geschiedenis in 70 jaar van kleur en stijl kan veranderen, en hij laat zien hoe een mooi ideaal kan verworden tot een potsierlijk idee.

Opvallend is de rijkdom van de archiefbeelden, die soms verbijsterende momenten opleveren. Zo is te zien dat Gide en Last tijdens een bezoek aan een zwavelbad plotseling vergezeld worden door een groep jonge, naakte rekruten - een signaal van de KGB dat de homoseksualiteit van de schrijvers bij hen bekend is.

Bij thuiskomst schrijft Gide een boek waarin hij zich kritisch uitlaat over de Sovjet-Unie. `Gide had beter door wat er gebeurde dan Jef, naar mijn gevoel`, zegt dochter Femke. RO

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden