Beschouwing

Hoe Britse acteurs Hollywood veroveren

Een Britse golf overspoelt Hollywood, waar Britse acteurs het maken in films en tv-series. Dat komt doordat ze zo goed zijn. Én doordat ze net zo makkelijk een Amerikaan neerzetten, met accent en al.

Beeld -

'Ik zou dit niet moeten zeggen - het is hoogverraad - maar soms vraag ik me af of Amerikanen, gefopt door ons accent, een brille detecteren die er misschien niet echt is.' Toen ­Stephen Fry zich in tv-gids ­Radio Times hardop afvroeg of Britse acteurs in Hollywood niet wat werden overschat, vielen de critici uit eigen land over hem heen. Dat zag de komiek en publicist, doorgaans een vlijmscherp commentator, toch écht verkeerd. De dagen waarin een Brit in Hollywood voornamelijk dienst deed als 'superslechterik, emotioneel geconstipeerd academicus of geaffecteerde excentriekeling', zoals Fry het rollenaanbod samenvatte, lagen inmiddels toch wel achter ons. En de huidige generatie Britse acteurs timmerde juist zónder dat accent aan de weg.

Dat was in 2007. Inmiddels zijn die Britten zo populair dat sommige Hollywoodinsiders waarschuwen dat Amerikaans talent over het hoofd wordt gezien. Tom Fontana, producent van tv-series als Borgia en Oz, uitte zijn frustratie op een praatradiozender uit New Jersey: 'Ik ben van de school: laten we proberen een Amerikaan te huren om een Amerikaan te spelen.'

Het helpt niet. Vorige maand berichtte het tijdschrift The Hollywood Reporter in een coverartikel over 'de Britse golf' dat talentscouts uit Hollywood tegenwoordig de Britse toneelscholen en theatergezelschappen afstruinen op zoek naar fris talent. De Amerikaanse krant USA Today meldde in 2013 al dat de hoeveelheid toegekende werkvisa voor Britse acteurs en Britse regisseurs was vervijfvoudigd.

Het komt mede door tv-series; die creëren een continue vraag naar bekwame en ervaren, maar voor het grote publiek (de Amerikanen) nog onbekende gezichten, aan wie geen herinneringen kleven aan eerdere series of films. Acteurs uit Groot-Brittannië bezitten al jaren een goede naam in de film- en televisiewereld; professioneel, technisch onderlegd, lagere salaris­eisen, weinig sterallures.

En de Britse acteur is, desgewenst, niet of nauwelijks te onderscheiden van een echte Amerikaan.

Hoe word je Amerikaan?

'Het meest overtuigende Amerikaanse accent van een non-Amerikaan dat ik ooit hoorde' - zo prees Dustin Hoffman zijn collega Hugh Laurie, vanwege diens zeer populaire, donkere rol als de arrogante en briljante dokter House in de gelijknamige Amerikaanse tv-serie (8 seizoenen, 2004 - 2012).

Laurie (55), als komisch acteur jarenlang Stephen Fry's kompaan, grossierde decennia lang in karakteristiek Britse, vaak wat wufte en malle typetjes en geldt nu als het voorbeeld van een acteur die zijn carrière omgooide. Laurie legde in een interview met de Britse radio uit hoe hij dat deed, een Amerikaan worden. Hij praat wat lager en houdt dat timbre de hele opnamedag vol. 'De voornaamste valkuil is dat je juist te veel je best doet om als Amerikaan te klinken.' Wel gaat hij eerst door het script op zoek naar het handjevol, voor hem nog altijd moeilijk niet-Brits uit te spreken woorden, zoals bijvoorbeeld murder. Die laat hij waar mogelijk vervangen door een alternatief.

Ellen DeGeneres nodigde Laurie de afgelopen jaren meermaals uit in haar tv-show, introduceerde hem als Brit - schok! - en speelde taalspelletjes met Laurie, zodat de kijker zich kon vergapen aan diens echte accent. Laurie is geen uitzondering. Ook in The Wire (Idris Elba, Dominic West) en Homeland (Damian Lewis, Rupert Friend) gaan Britten moeiteloos door voor Amerikanen.

De tekst loopt na de video door

Stereotiepe rol

In de serie die dit seizoen een nieuw kijkrecord vestigde voor kabeltelevisie, zombie-apocalyps-actiedrama The Walking Dead, speelt Andrew Lincoln de Amerikaanse machoheld en agent Rick Grimes, met diep-zuidelijk accent. Ook de producenten van de serie hadden, bij de auditie op tape, niet door dat Lincoln een Brit was. En semibekend vanwege zijn bijrol als de schuchtere jongen die Keira Knightley heimelijk videofilmde in kerstklassieker Love Actually. Net als Laurie verlaagde Lincoln voor de rol het timbre van zijn spraak; soms is hij aan het einde van de dag schor. Daarnaast schrijft zijn vaste dialectcoach alle dialoog uit het script fonetisch voor hem op.

Tegelijk sterft het Britse accent niet uit, in Amerikaanse films en tv-series. Vorig jaar eerde het Britse automerk ­Jaguar nog de verfijnde kunst van het spelen van een slechterik, in een reclamespotje dat werd uitgezonden tijdens de superbowl. Niemand kon dat beter dan de Britten, etaleerden de acteurs Sir Ben Kingsley, Tom Hiddleston en Mark Strong. De Britse boef was duivelser en doortrapter, mét stiff upper lip. En zo'n filmsujet reed, overdreven acterend, in het nieuwste type Jaguar. Of het de autoverkoop aanzwengelde is onbekend. Maar Hollywood is nog niet uitgekeken op specifiek Brits kwaad, dat voor de filmstudio's ook een wat veiliger en politiek correcter filmkwaad betreft. Chinezen, Koreanen en Arabieren zullen zich in autospotjes niet snel aanprijzen als ideale onverlaat, Britten omarmen die stereotiepe rol.

Van goed naar groot acteur

Na een met gejuich ontvangen vertolking van Othello sloot Laurence Oliver zich ooit op in zijn kleedkamer. Een bezorgde collega volgde Oliver en klopte op de deur. 'Je weet toch wel dat je briljant was?', vroeg hij. 'Natuurlijk weet ik dat', antwoordde Olivier. 'Ik weet alleen niet waarom.' Naar dat 'waarom' zoekt toneeldocent Kenneth Rea in zijn net verschenen handboek The Outstanding Actor (Bloomsbury, 2015), met een voorwoord van Damian Lewis. Stapsgewijs behandelt hij de factoren die van een goed een groot acteur maken: warmte, gulheid, enthousiasme, hang naar gevaar, aanwezigheid, durf, charisma. Hoewel dat laatste iets is wat je hebt of niet, probeert Rea deze eigenschappen speels over te brengen.

Brits accent

Ook in historische producties blijft de dictie populair: Romeinen en nazi's spreken traditiegetrouw met Brits accent. In fantasiefilms is dat niet anders. In de originele Star Wars-trilogie converseerde het kwade rijk met soortgelijke tongval. In het gefabuleerde Westeros-rijk van de Amerikaanse serie Game of Thrones klinken allerlei varianten Brits-Engels.

De BBC dook op de kwestie: waarom spreekt men in fantasiewerelden zo vaak met Brits accent? Het antwoord: dat klinkt exotisch, maar is goed verstaanbaar en past op de een of andere manier bij een wereld vol kastelen en draken. De Amerikaanse acteurs uit de Game of Thrones-cast pasten zich aan. Peter Dinklage, te zien als dwerg en koningszoon Tyrion Lannister, antwoordde op de vraag waarom zijn geboortestaat New Jersey niet doorklinkt in zijn personage: 'Dat voelt gewoon niet goed'.

De Britten heersen. Met, en ook zonder ­accent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden