Recensie De goede zoon

Hoe bizar de voorvallen ook zijn in het absurdistische boek van Rob van Essen, ze slaan ergens op (vier sterren)

Rob van Essen: De goede zoon

Atlas Contact; 382 pagina’s; € 21,99.

Een 60-jarige man die samen met een oude vriend een reis maakt en onderweg herinneringen ophaalt aan zijn jeugd, zijn jonge jaren in Amsterdam en zijn pas overleden moeder. Dat is de vrij conventionele premisse van De goede zoon van Rob van Essen (1963). Maar maak van die zestiger een schrijver van plotloze thrillers, van die vriend een neusloze man die zich Lennox laat noemen, van hun reis een geheime missie en zet die herinneringen aan de goede oude tijd in schril contrast met een dystopisch hier en nu, waarin snelwegen oneindig zijn, auto’s zelfrijdend, steden naamloos en robots ironisch, en het wordt allemaal een stuk grotesker.

En toch ook weer niet. Want bij Van Essen kan een scène waarin de schrijver met een auto neukt (‘we zijn er bijna’, jubelt de autorobot) even geloofwaardig zijn als die waarin hij aan het sterfbed van zijn moeder zit. Hij moet niet alleen van haar afscheid nemen, maar ook van de tijd die ooit de zijne was. De ‘stilzwijgende vanzelfsprekendheid’ van zijn vertrouwde omgeving is veranderd, in kleine stapjes, totdat alles onherkenbaar anders geworden is. Dat kan dit soort observaties opleveren: ‘Ik ben opgegroeid met gedachtegoed dat rechtstreeks uit de zeventiende eeuw kwam en ben zojuist uitgelachen door een robot.’

Het verhaal dat de schrijver vertelt is doordrongen van nostalgie maar is geen sentimenteel vroeger-was-alles-beter-relaas; eerder een analytische beschouwing. Hoe worden herinneringen aangemaakt en waar vind je ze weer terug? Hoe verwerk je het voorbijgaan van de tijd? Hoe kun je elke dag weer dezelfde zijn maar na veertig jaar ineens heel iemand anders? Wie of wat bepaalt het verloop van je leven?

De onderhoudende overdenkingen hierover – alsook over kunst, maatschappij en cultuur – worden omlijst door een prettig soort absurdisme. Dat werkt nu eens niet vervreemdend, maar verdiept de gedachten en de emoties van de hoofdpersoon juist, waardoor ook de lezer ontroerd kan raken. De sciencefiction-elementen, de droogkomische dialogen, de bizarre voorvallen, de flauwe grappen; ze sláán ergens op. Sterker nog: ze geven het verhaal gewicht, zonder het zwaar te maken. Zoiets krijgt alleen een onconventioneel goede schrijver voor elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden