Hoe betuttelend is een bouwvergunning

Het uur van de wolf. Redelijke eisen van welstand. Nederland 3, 23.23 uur...

Vakgenoten die vakgenoten beoordelen, daarop komt het werk neer van de bij burgers en bij (sommige) architecten gehate welstandscommissie. Een dakkapel, een te groot uitgevallen reclamebord of een uitbreiding van een discotheek, het aantal onderwerpen dat ter goedkeuring van de welstandscommissie wordt voorgelegd, lijkt schier oneindig. En het verlossende woord dat wordt gesproken is 'dat het te bouwen object voldoet aan redelijke eisen van welstand'.

'Is dat een zes of een 5,5?' vraagt architect Harry van 't Hoff aan commissievoorzitter Roberto Meyer nadat hij al een paar keer met zijn 'kantoorvilla' naar de tekentafel is teruggestuurd. Meyer kijkt zuinigjes, geeft niet direct antwoord, maar kijkt na afloop tevreden op zijn beoordeling terug. 'Ik heb het gevoel dat ik een bijdrage heb geleverd aan de kwaliteit van de bebouwde omgeving.'

Topkwaliteit is dat dan misschien niet, maar het is altijd beter dan de teugels vieren. Nederland is België niet.

Daar denkt voorzitter Carel Weeber van de Bond voor Nederlandse Architecten (BNA) anders over. In de informatieve en vermakelijke film over het werk van de welstandscommissie bepleit hij voor de opheffing van deze vorm van betutteling. 'De gemeenten hebben wel vrije gebieden aangewezen, maar in de praktijk mag men nog niks.'

Weeber voert de kijker mee langs omgebouwde caravans ('net een Arabisch paleisje'), veranda's en veel siersmeedwerk in het hek. Op dit paradijsje heeft de welstandscommissie geen greep gehad.

In de film van Jord den Hollander zijn we dan al getuige geweest van vergaderingen waar de architecten zich buigen over foto's van voordeuren, tekeningen uitrollen en de verdediging van een collega aanhoren, die vindt dat hij een aanvaardbaar geveltje heeft geproduceerd. De voorzitter stuurt hem weg met: 'de stemming is niet positief.'

Ieder bouwwerk waarvoor een bouwvergunning wordt aangevraagd, moet voldoen aan de redelijke eisen, en die grenzen zijn, zo maakt de film duidelijk, in de loop der jaren behoorlijk opgerekt. Wat door de architect Herman van der Kloot Meijburg in zijn boek uit 1917 nog werd ingedeeld in 'aanmatigend' of 'schreeuwerig', zou nu op een mild onthaal kunnen rekenen. Maar het romantische houten tuinhuis pal onder een modernistisch flatgebouw werd afgekeurd (en staat er nog steeds).

Als de welstandscommissie er niet was geweest, was het een nog grotere kakofonie geworden, en het land is al zo vol, zegt een architect. Aart Oxenaar, voorzitter in Amsterdam, verdedigt het toezicht: de tijd is voorbij dat je volgens 'Een Waarheid' ontwerpt, maar nog steeds moeten we waken over de samenhang in de straat. Daar heeft de eigenaar van de omgetoverde caravan zich niet om bekommerd. Den Hollander heeft een doods onderwerp tot leven gewekt.

Jaap Huisman

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden