Hoe Ad Fransen is Ad Fransen nu?

In 2012 gaf Ad Fransen bij het verschijnen van zijn roman de Volkskrant-lezer een cursus Hoe Word Ik Geen Ad Fransen, eenzaam eindigend op te hippe gympjes. Hoe Ad Fransen is hij zelf intussen?

Ad Fransen:'Als man moet je af en toe gewoon je bek houden. Dat gaat me niet altijd goed af.'Beeld Daniel Cohen

Het was 7 februari 2012 en Ad Fransen (60) deed in een interview een uitspraak die hem nog altijd achtervolgt. 'Er staat één ding in dat straks in mijn graf wordt gebeiteld. Een uitspraak die ik zelf niet ga herhalen.'

Maar eerst dit: Ad Fransen, schrijver en journalist, had een roman geschreven. Een tragisch boek, Het meisje met de mooiste heupen, over een schrijver en journalist die met zijn veel jongere vriendin naar Zuid-Limburg verhuist. Het meisje krijgt een miskraam en verlaat hem, de hoofdpersoon eindigt alleen.

Ad Fransen - want over hem ging het boek - was teleurgesteld in de liefde en het leven. Op verzoek van V reageerde hij op een aantal richtlijnen, bij wijze van handleiding, voor wie niet wilde eindigen als de eenzame schrijver op iets te hippe gympjes. De kop boven het artikel: Hoe word ik geen Ad Fransen?

Jongere vrouw

Een van die richtlijnen: als je geen Ad Fransen wilt worden, begin dan geen relatie met een 21 jaar jongere vrouw. Ad Fransen zei dat hij het zo weer zou doen en vroeg zich daarna openlijk af wat het alternatief was. Een vrouw van zijn eigen leeftijd? Geen optie. 'Veel mannen zeggen, heel slijmerig: het draait om karakter. Ik zeg dan: karakter kun je niet neuken. Daar komt het in de essentie op neer. Hoewel het echt niet alleen om neuken draait, hoor. Maar ja, iemand van mijn eigen leeftijd...'

Het is vier jaar later en we zitten in hetzelfde appartementje op de zolderverdieping van een Amsterdams grachtenpand. De meubels staan anders: Fransen woont sinds vorig jaar samen met zijn vriendin. 'Zij zei: als ik dat interview zou lezen en het zou mijn eerste kennismaking zijn met een man, zou ik niet denken: goh, wat een leuke aanleiding voor een fijne date. Het is een momentopname. Ze zei ook nog - ik vond haar er helder over - dat de man in dit interview een subpersoon is van mij en die subpersoon is in dit interview erg uitvergroot. Een grumpy old man. Toen heb ik verteld dat we toch ook ontzettend gelachen hebben tijdens dat gesprek, maar dat kwam er totáál niet uit, vond zij.'

De Volkskrant, woensdag 15 april 2015.
V, 7 februari 20120: Hoe word ik geen Ad Fransen? door Sara Berkeljon

Wat dacht je toen je het teruglas?

'Ik moest slikken bij die uitspraak: oké, dit staat er. Maar ik dacht ook: Ad, je hébt dit gezegd. Hoe vaak heb jij niet mensen geïnterviewd die juist hun meest opvallende uitspraak wilden terugtrekken? Dat is voor de interviewer enorm vervelend, toch?'

Je dacht meteen: hier zeg ik iets raars?

'Ja. Ik heb (in HP/De Tijd, red.) zelf ooit in een interview met Mart Smeets laten staan dat hij tennisster Steffi Graf graag onder haar rok zou willen nemen. Daar was hij niet blij mee. Nu dacht ik: dit wordt mijn Mart Smeetsje. In verhouding tot het boek was het interview een beetje stoerdoenerij. Het boek is gevoeliger, gaat over een man die zijn ongeboren kind verliest, zijn geliefde en zijn ouders kwijtraakt. Die thematiek van verlies en verval is totaal overschaduwd door deze uitglijder. Ik ben ook prima gerecenseerd. Mijn uitgeverij was niet blij: vooral vrouwen zijn boekenkopers en die hebben mijn boek massaal links laten liggen.'

Wat gebeurde op de dag dat het interview in de krant stond?

'Ik wist toen nog niet wat Twitter was, maar ik was een soort trending topic. Sylvia Witteman ging los.'

Ze noemde je 'een karikatuur van de oldskool seksist'.

'Haha!'

Zal ik er nog een paar voorlezen?

'Ja, mag. Moet je er wel bij zetten dat ik ga schaterlachen, goed?'

Bram Bakker zei: 'Als je als 56-jarige zo denkt, wordt het nooit meer wat.'

'Dat is de worsteling van Bram Bakker.'

Femke Halsema: 'Narcistische, dommige leuteraar.'

'O.'

En nog een paar: 'Ad Fransen kun je niet neuken', 'Die man houdt niet van zichzelf, voelt zich niet volledig'...

'Daar zit misschien nog wel wat in.'

'Hij haat oudere vrouwen', 'een sneue griezel'...

'Ik haat oudere vrouwen totaal niet. En waarom, als je me toch zo vreselijk vindt, vind je het dan erg dat ik je afwijs? Nog het ergst vond ik dat er twee of drie vrouwen waren die zeiden: 'Ad, kijk naar jezelf, je verft je haar.' Maar ik verf mijn haar helemaal niet. Nog steeds niet, dames!'

Had je er spijt van?

'Nou, als ik vandaag de gelegenheid kan krijgen het een béétje recht te zetten, dan graag. Ten eerste was het een momentopname, ten tweede was er in dat interview een subpersoon van mij aan het woord die zijn donkere kant liet zien. En die ene opmerking had ik gewoon niet moeten maken. Al had ik ook verwacht dat ik meer bijval zou krijgen. Ik dacht dat ik iets zei wat veel meer mannen vinden.'

Was het een gevleugelde uitspraak van je, had je dit vaker gezegd?

'Nee, nog nooit! Dit interview moest een komische bespiegeling worden op mezelf. Ik wilde het roer omgooien, geen Ad Fransen meer zijn, mezelf op de hak nemen. Maar dat pakte alleen maar averechts uit.'

Als we naar de afgelopen vier jaar kijken, ben je dan meer of minder Ad Fransen geworden?

'Die subpersoon kom ik nog geregeld tegen. Maar laat ik het met zo'n verschrikkelijke zelfhulpboekterm zeggen: ik werk daaraan. Anders ben ik voor de ander moeilijk te harden.'

Laten we een paar richtlijnen van toen bekijken. De eerste: als je geen Ad Fransen wilt worden, begin dan geen relatie met een 21 jaar jongere vrouw. Niet gelukt.

'Ik heb nu een heel leuke vriendin en jij vroeg hoe oud ze is. 34 dus, maar ik zeg tegenwoordig: leeftijd doet er niet toe. In die zin ben ik dus minder Ad Fransen geworden.'

Had je de afgelopen vier jaar ook iets met een vrouw van je eigen leeftijd?

'Nee. Laten we zeggen dat mijn relationele intuïtie er niet naar uit gaat. Dat begrijpt iedereen, dat is iets biologisch. Ik kijk geen vrouwen van mijn eigen leeftijd na. Ik zeg niet dat ze uit mijn buurt moeten blijven, maar in een relatie zullen we het nooit echt met elkaar kunnen vinden. Al zegt mijn vriendin: een jong chagrijnig wijf zou toch even erg zijn als een oud verzuurd wijf? En daar moet ik haar gelijk in geven.'

Andere richtlijn: als je dan toch voor zo'n jongere vrouw kiest, draag haar dan op handen.

'Daar bedoelde ik mee: houd als man af en toe gewoon je bek. Dat gaat me niet altijd goed af. Ik heb heel erg het 'laat-me-virus', dan doe ik knorrig of krijg ik een scherpe tong, zoals al mijn ex-en me nog wel eens voorhouden. Terwijl ik blij ben dat mijn vriendin hier woont. Dat zou ik meer moeten tonen. Je ziet: ik ken mezelf wat beter. Dus ik vind dat ik wel scoor op dit punt.'

Nog eentje: krijg kinderen.

'Dat wil ik graag, en zij wil het ook. Ik vind nog steeds dat mijn leven een beetje onaf is.'

Vind je jezelf niet te oud om vader te worden?

'Daar heb ik natuurlijk over nagedacht, dat het kind maar twintig jaar van mij zal kunnen genieten. Ik ben 30 jaar ouder dan de meeste vaders. Maar ik ben daar niet bang voor. Als ik een kind zou krijgen, dan komt er zo veel energie los, zo veel vreugde en avontuur. En ik wil gerust thuis blijven om meer voor het kind te zorgen zodat mijn vriendin kan werken, zich kan ontplooien. Maar wat zei ik de vorige keer?'

De cover van Vaderskind, het boek van Fransen dat verscheen in 2015.

'Ik weet al van tevoren dat ik het niet lang uithoud met een vrouw. Ik sta niet garant voor een goede gezinsvorm.'

'Daar denk ik nu anders over. Ik kan niet thuisbrengen waarom ik dit toen gezegd heb. Misschien om mezelf expres neer te zetten als een slechte, verlopen man? Wat kinderen betreft denk ik dat ik een laatbloeier ben; nu pas ben ik eraan toe. Vroeger was ik er vooral bang voor.'

Heb je een voorkeur?

'Liefst een meisje. Anders wordt hij zoals ik.'

Richtlijn: stap voor je 40ste over je bindingsangst heen.

'Bindingsangst is ook denken dat gelukkig worden niet voor je is weggelegd. Ik heb lang tegen mezelf gezegd dat ik het niet waard was, zoals ik het niet waard was kinderen te krijgen. Een complex, misschien te herleiden tot mijn familiegeschiedenis en het boek dat ik wilde schrijven over mijn vaders SS-verleden. Met dat boek, Vaderskind, is een last van mijn schouders gevallen. Ik mag nu leven van mezelf, mag me binden. Ook hier vind ik dat ik een puntje verdien.'

Waarom gaat het dit keer wél lukken?

'Dat zegt toch iedereen altijd? Ik ga niet bij voorbaat de beren op de weg bespreken. Wat anderen ervan zeggen, daar trek ik me niks van aan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden