Hit van Beethoven is niet van Beethoven

AMSTERDAM Het is zonder twijfel een van de bekendste klassieke composities. Uitgevoerd door de grootste pianisten uit de historie, maar misschien nog vaker door tienduizenden beginnende muziekleerlingen: mi re mi re mi si re do la....

Voor wie het nog niet heeft geraden: het beroemde muziekstuk is Für Elise - officieel de Bagatelle nr. 25 in a mineur, WoO 59 geheten – van de Duitse componist Ludwig van Beethoven (1770-1827). Althans, dat is wat we altijd hebben aangenomen.

Volgens de Italiaanse musicoloog en pianist Luca Chiantore is Für Elise helemaal niet door Beethoven in 1808 gecomponeerd. Het zou pas zijn samengesteld in 1867, veertig jaar na het overlijden van het ‘Dove Genie uit Bonn’. En wel door Ludwig Nohl, een Duitse muziekwetenschapper die enkele vrijwel onleesbare aantekeningen van Beethoven, opgedragen aan een mysterieuze ‘Elise’, zou hebben gebruikt om een geheel eigen muziekstuk te maken.

Chiantores opmerkelijke stelling stond dinsdag centraal tijdens zijn promotie aan de Autonome Universiteit van Barcelona. Daar mocht de 43-jarige Italiaan, die doceert aan vooraanstaande muziekinstellingen in Barcelona en Valencia, acht jaar onderzoek verdedigen naar Beethovens relatie met de piano. Zijn conclusie: de Beethoven die we tegenwoordig horen, klinkt totaal anders dan de oorspronkelijke.

Für Elise staat volgens Chiantore muzikaal zo ver af van Beethoven, dat je je wel moet afvragen of het zijn compositie is. De structuur lijkt veel op de ordening die gangbaar was toen muziekwetenschapper Nohl de onduidelijke – en sindsdien ook verdwenen – krabbels van de Duitse componist vond.

Overigens is het niet de eerste keer dat Für Elise vragen oproept. Tot nu toe hadden die echter betrekking op de identiteit van Elise. Voor de een zou het pianostuk oorspronkelijk Für Therese hebben geheten en zijn opgedragen aan Therese von Malfatti, op wie Beethoven verliefd was. Volgens anderen was de compositie bedoeld voor de sopraan Elisbeth Röckel, die tot aan haar dood een haarlok van Beethoven heeft bewaard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden