Historicus reconstrueert door Botticelli geïllustreerd boek

Een Duitse kunsthistoricus heeft een unieke geïllustreerde uitgave uit het eind van de vijftiende eeuw gereconstrueerd. Tekst: Dante Alighieri. Illustraties: Sandro Botticelli....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

In de Apostolische bibliotheek in het Vaticaan en in het Prentenkabinet in Berlijn worden in totaal 92 perkamenten met miniaturen van Botticelli bewaard. Op de achterkant staat de tekst van de Divina Commedia. De miniaturen werden tot nu toe beschouwd als afzonderlijke werken.

De kunsthistoricus Peter Dreyer heeft aangetoond dat ze behoorden tot één enkel boek, dat Botticelli's tijdgenoten beschouwden als een van de mooiste geïllustreerde manuscripten van het westen. Daarna is het boek letterlijk uiteengevallen en zijn de delen zoek geraakt. De zestiende-eeuwse kunsthistoricus en schilder Giorgio Vassari, de eerste biograaf van Botticelli, was van het bestaan ervan niet op de hoogte.

Dreyer heeft de zwerftochten van de fragmenten gereconstrueerd: van Florence naar Parijs, en vandaar deels via Zweden naar Rome en deels via Engeland naar Berlijn. Het resultaat van zijn onderzoekingen is een heruitgave van het geïllustreerde manuscript, vijf eeuwen na de 'verschijning' van het originele exemplaar, door de Franse uitgever Dyane de Selliers, met een voorwoord van Jacqueline Risset. Het boek heeft hetzelfde formaat als het oude manuscript zelf. Het komt binnenkort ook uit in Italië.

Botticelli's eerste poging om een uitgave van de Divina Commedia te illustreren, liep op niets uit. Het boek, voorzien van een kritisch commentaar, verscheen in 1481 in Florence. De honderd pagina's die bestemd waren voor de illustraties bleven leeg, omdat Botticelli hopeloos achter was geraakt op het werkschema.

Rond 1490 gaf een lid van de Florentijnse vorstenfamilie Medici aan Botticelli opdracht een nieuw manuscript van de Divina Commedia te illustreren. Hij bracht de lijnen van de tekeningen aan met een puntige pen, die daarna met inkt werden overgetrokken. De tekeningen werden gedeeltelijk gekleurd. De meeste bleven onvoltooid.

Voor de afbeelding van Dante greep Botticelli terug naar de traditie sinds Giotto, voor de topografie van de hel naar een bas-reliëf van de onbekende Raggio Sensale, voor die van het vagevuur naar werk van de schilder Domenico di Michelino. Verder liet hij zich inspireren door Dante-commentatoren en zijn eigen creativiteit. Dat leverde, aldus Jacqueline Risset, 'een geniaal stripverhaal' op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden