HIPHOP-PETJES NAAST GRIJZE KUIVEN

Kindred Spirits wil uiteenlopende groepen mensen in contact brengen met tijdloze muziek. Op North Sea Jazz gaan ze dat doen via saxofonist John Coltrane....

Ach ja, ‘de jazzpolitie’. Kees Heus, beter bekend als de Amsterdamse dj KC The Funkaholic, windt zich er al niet eens meer over op. Op 23 september 2006 – de dag waarop Coltrane tachtig zou zijn geworden – verzorgde hij met zijn Kindred Spirits Ensemble een Dedication to John Coltrane, een concert waarbij de muziek van de legendarische jazzsaxofonist in een eigentijds jasje werd gestoken. ‘En dat hadden we natuurlijk nooit mogen doen’, schampert Heus. ‘ Wie dachten wij wel niet wie we waren om aan de haal te gaan met zijn muziek. Het zou er niet eens op lijken.’

Terwijl het Kindred Spirits Ensemble niet eens de intentie had om stukken van Coltrane na te spelen. Heus, de andere negen muzikanten, het strijkkwartet en het zangkoor wilden geen improvisaties kopiëren, en al helemaal geen strikte covers spelen, maar gewoon spannende muziek maken ‘in de geest’ van Coltrane.

‘Het ging ons nu juist om de vrijheid er onze eigen draai aan te geven. Meer een soort remix van een her-arrangement geïnterpreteerd door de stukken van Coltrane. Maar uitgerekend bij die jazzpuristen, die toch beter zouden moeten weten, ging zo’n open minded aanpak er niet in.’

Dat hij nu een herkansing krijgt met zijn ensemble, op zondagavond op het North Sea Jazz festival, ziet hij echter niet als genoegdoening maar als een ‘onbeschrijfelijke eer’. Speciaal daarvoor studeerde het ensemble nieuwe stukken in met harpiste Roos Jonker. Want Alice Coltrane, de vrouw van John, speelde harp. ‘Zij bracht ook hele diepe jazzplaten uit. En wat nou zo leuk is: een band als Cinematic Orchestra heeft onlangs nog samples van haar gebruikt voor hun single All that you give.’ Heus zwijgt maar de korte knik van zijn hoofd spreekt boekdelen: alsof de puristen het alleenrecht op jazz hebben.

Want uiteindelijk is en blijft hij toch KC the Funkaholic, de Amsterdamse dj die ooit begon in de housetempel Roxy – al streek hij ook daar puristen tegen de haren in door eind jaren tachtig als een van de eerste dj’s hiphopplaatjes te draaien. Inmiddels zijn house en ook hiphop – later zou Heus furore maken met Bassline, jarenlang het succesvolste hiphopfeest van Nederland – verruild voor jazz als zijn voornaamste muzikale ammunitie. ‘Maar dan wel jazz in al zijn verschijningsvormen.’

Wat dan jazz is, en vooral wat niet, daar heeft hij ook geen allesomvattend antwoord op. ‘Jazz is emotie gekoppeld aan totale muzikale vrijheid. Het is iets spiritueels ook, en dan niet als iets religieus maar in de zin van verwantschap tussen mensen gevoed door pure muziek.’ Kindred spirits op z’n Engels.

‘In de jaren zestig zaten bij de optredens van Coltrane de Christenen van Martin Luther King en de militante Black Muslims van Malcolm X maar ook de pimps en hustlers gebroederlijk naast elkaar, luisterend naar A Love Supreme.’

Precies wat hij ook wil. ‘Mensen in contact brengen met tijdloze muziek, of die nu een halve eeuw oud is of van gisteren.’ Want ook bij het Kindred Spirits Ensemble moeten hiphoppetjes én grijze kuiven door elkaar zitten.

Die missie kreeg ‘een jaar of vijf zes’ (‘precies weet ik het ook niet meer’) vorm in Kindred Spirits feesten in Paradiso in Amsterdam, waar Heus programmeur is. Op deze feesten mixte hij afrobeat, souljazz en funk, maar ook diepe soulvolle house uit Detroit of broken beat, de zuiver elektronische variant jazzdance. ‘Eigenlijk alles waarvan de housepolitie en de hiphoppolitie zeiden: die shit mag je niet helemaal niet door elkaar draaien.’

Al snel kwamen daar een radioshow op Arrow Jazz FM en een gelijknamig platenlabel bij. Daarop verscheen inmiddels een tiental albums waaraan uiteenlopende artiesten als rapper Mos Def, r & b-zanger Peven Everett en spoken word-artist Anthony Joseph meewerkten. ‘Kindred Spirits is een movement, met als belangrijkste goal de verschillende muzikale communities bij elkaar te brengen’, aldus Heus, die zijn taal doorspekt met Engelse termen waarbij de nozems en jazzcats uit de jaren vijftig en zestig hun vingers zouden aflikken.

Maar waarom dan uitgerekend met de muziek van Coltrane als middel? Natúúrlijk omdat Coltrane een groot vernieuwer was, de man die harp en viool introduceerde in jazz.

‘Muzikaal is erfenis van Coltrane feitelijk minimaal, buiten de traditionele jazzkringen dan. Als ik zijn muziek opzet op een rapavond in Paradiso lopen die b-boys zo van de vloer.’ Wil je ook de zieltjes van jonge mensen winnen, dan moet er een brug zijn naar het heden. Dus gaan de optredens van het ensemble vergezeld van de vj-shows van Machine, het ontwerpcollectief dat ook regelmatig de feesten in Paradiso opluistert met hun beeldenbombardement. ‘Wie weet vissen ze een volgende keer ook eens plaatje van Coltrane uit de bakken. Noem het opvoeden.’

Maar de keuze voor Coltrane was vooral gevoed door frustratie over de hedendaagse muziekindustrie. ‘Alles is zo strak gemarketed en zo gelabeld dat het wel lijkt of de muziek er helemaal niet meer toe doet. Niet alleen in popmuziek maar ook in jazz. Maar Coltrane leefde voor muziek. Altijd spelen, en altijd op zoek naar vernieuwende sound. Die onvoorwaardelijke liefde voor muziek, die willen levend houden. Via Coltrane.’

Om dezelfde reden maakte Heus ook al eens eerbetoon aan Sun Ra in de vorm van een plaat met remixen. Voor de Kindred Spirits-avond op North Sea Jazz heeft hij The Hypnotic Brass Ensemble uitgenodigd, een verkapt straatorkest van acht blazers en één drummer, grotendeels zonen van de trompettist van Sun Ra’s Arkestra. ‘Ook Sun Ra voerde die struggle om muziek schoon te houden van allerlei commerciële en artistieke beperkingen. Space is the place, weet je. Geef en neem vrijheid. Ik bedoel, hoe spiritueel kun je zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden