Podcast

‘Hilversumse muziekschatten’ duikt in een kleine eeuw aan bladmuziek uit het omroeparchief ★★★☆☆

Guido van Oorschot
null Beeld

Een paar schalkse pianoakkoorden. Een plukbas in het ritme van de habanera (páám-pa pám-pam), vier strijkers die loom in de snaren hangen. Zo begint, in de podcast Hilversumse muziekschatten, het stuk dat de Nederlandse muziekhistorie dan wel niet op haar kop zet, maar toch geldt als een ontdekking: Habanera Fantasie, in 1958 gecomponeerd door Elmo Carter.

Elmo wie?, dacht Jan Jaap Kassies, toen hij de noten aantrof in het bladmuziekarchief van de omroep. De bibliothecaris keek nog eens goed en zag dat een andere naam was doorgekrast: die van Louis Andriessen. Kassies was warempel gestuit op een jeugdwerk van Nederlands belangrijkste eigentijdse componist, in 2021 op 82-jarige leeftijd overleden.

Hoe belandde Andriessen op z’n 19de bij de omroep? Waarom herdoopte hij zichzelf tot Elmo Carter? En schemert in die vroege noten al iets van zijn latere bravoure? Het zijn vragen die Radio 4-man en podcastmaker Frans van Gurp ontrafelt in deel 6 van een serie rond vergeten parels uit de collectie aan de Hilversumse Heuvellaan.

Keus genoeg, in die geklimatiseerde kelder met vijf strekkende kilometer papier. Het archief herbergt een kleine eeuw aan bladmuziek, vaak handgeschreven. Van jazzcombo tot koorzang of orkestwerk, allemaal voor gebruik op radio en tv. Na bezuinigingen in 2013 dreigde de teloorgang van de collectie. Nu wordt ze met minimale menskracht beheerd en gedigitaliseerd.

Hilversumse muziekschatten ruimt de eerste vijf afleveringen in voor een bijna verdampte kunstvorm: het hoorspel. Radioluisteraars lieten zich een halve eeuw lang vermaken met series als Paul Vlaanderen, een populair detectiveverhaal. Het waren de jaren waarin een ‘hoorspelkern’ werk bood aan wel 35 stemacteurs. Behalve een bak met grind (‘stap stap’) en een windmachine, kwam er op maat gesneden muziek kijken.

Die was vaak niet mis. Ton de Leeuw, de latere avant-gardist, leverde voor De laatste dagen van Pompeï (1955) meer dan sfeervolle hoorns en pauken. Of neem de moderne en toch toegankelijke klanken die Jurriaan Andriessen bedacht voor Bij wassende maan, een ‘stemmenspel met muziek’ uit 1963. (Jurriaan was trouwens de kruiwagen die kleine broer Louis binnenreed in Hilversum.) Een ontdekking is ook de componist Else van Epen-De Groot. Hoor de sopraan Elise van Es dartelen door het musicaleske hoorspel De avonturen van Alice in Wonderland (1946).

De vertelvorm van Hilversumse muziekschatten had speelser en spannender gekund. Soms dwaal je af bij deskundig commentaar. Van de andere kant: de verrassing zit natuurlijk in de vraag met welke rariteit de podcast nú weer bovenkomt.

Hilversumse muziekschatten

Klassieke muziek

★★★☆☆

NTR

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden