PostuumKo Sliggers (1952-2022)

‘Hij kon praten over ontwerp alsof het lekker eten was, en over eten alsof het kunst was’

Ko Sliggers wisselde zijn hele leven tussen een succesvolle carrière als grafisch ontwerper en als kok. ‘Of hij een jaarverslag ontwierp, zijn huis verbouwde, of varkens bestudeerde: hij was altijd zeer goed in wat hij deed.’ Vorige week overleed hij op 69 -jarige leeftijd in Italië.

Bob Witman
Linosnede van Immanuel Kant.  Beeld Ko Sliggers, De Groene Amsterdammer, 2021.
Linosnede van Immanuel Kant.Beeld Ko Sliggers, De Groene Amsterdammer, 2021.

‘Ik rijd net zo lang door tot ik in het paradijs ben’, schreef grafisch ontwerper en kok Ko Sliggers aan zijn broer nadat zijn chronische ongedurigheid hem van Amsterdam, via Oost-Groningen, naar Frankrijk en Italië had gevoerd. Dat paradijs werd Lipari, een vulkanisch eilandje boven Sicilië, waar hij een zieltogend restaurant nieuw leven in blies en over de wonderen van de Italiaanse keuken gepassioneerd verslag deed in het VPRO-programma De Avonden.

Dat waren zulke aanstekelijke verhalen dat hij er een boek van maakte. Koken tussen vulkanen, een mooi kookboek dat hij vormgaf, volschreef en er een speciale letter voor ontwierp. Het werd in De Wereld Draait Door verkozen tot beste kookboek van het jaar 2014.

Meerdere levens

Grafisch ontwerper en kok Ko Sliggers is vorige week op 69 -jarige leeftijd in Italië overleden. Hij maakte in de jaren tachtig en negentig carrière bij ontwerpbureaus van Gert Dumbar, Jan van Toorn en later Anthon Beeke. Sliggers had een eigen handschrift, met onconventionele typografie die hij later vereeuwigde in eigenzinnige lettertypes genaamd de Ko of Deja Vu Pro.

In de grafische wereld wordt de geëngageerde ontwerpstijl van Sliggers zeer gerespecteerd en gold hij als begeesterd docent op kunstacademies. Maar hij had meerdere levens. Sliggers was ook een begenadigd kok, die begin jaren negentig in toprestaurants werkte in Nederland, Italië en Frankrijk.

Die continue wisseling tussen grafisch werk en eten, typeerde de rusteloosheid van Sliggers. ‘Ko was altijd op zoek, hij is in zijn leven zeker twintig keer verhuisd’, zegt zijn broer Bert Sliggers, oud-conservator bij het Teylersmuseum in Haarlem. Sliggers groeide op in Bloemendaal en was van kinds af aan gepassioneerd tekenaar. Kort na zijn grafische opleiding aan de Bredase St. Joost Academie begon Sliggers bij studio Dumbar – toen een van bekendste Nederlandse ontwerpbureaus – en maakte daar snel naam.

Ko Sliggers. Beeld Simone Romeo
Ko Sliggers.Beeld Simone Romeo

Zijn affiches zijn heel verhalend. Vaak maakte hij gebruik van fotocollages die een gelaagd beeld vormen dat enig doorkijken vergt, maar het zit altijd zeer doordacht in elkaar. ‘Als ontwerper ben je niet alleen een behanger, je hebt ook een redactionele taak’, zei hij in 1988 tegen het designmagazine Items. Dat was ook wat hij zijn studenten inprentte: vormgeven is verhalen vertellen, diepere lagen aanraken. Het mag nooit vrijblijvend zijn.

In 1997 verruilde hij de restaurantkeuken weer voor het grafisch metier en werkte hij bij de Amsterdamse Studio Anthon Beeke aan opdrachten van het Holland Festival en KPN. Ook tekende hij nieuwe lettertypes (fonts) en richtte hij de website Dutchfonts op. De speelse Sliggershand is goed herkenbaar in lettertypes als de Pommes (een patatletter), Pigtail (een getuigenis van zijn liefde voor varkens) en de Ko die hij speciaal maakte voor het Holland Festival.

Zorgvuldigheid

Die Amsterdamse periode duurde niet lang. Hij vertrok naar een boerderij in Lalleweer, Oost-Groningen, waar hij bleef ontwerpen maar ook heel secuur het proces van het mesten, slachten en bereiden van varkens vastlegde in het boek Sus Domesticus (2007). Het is in zekere zin – ondanks de fatale afloop voor het hoofdpersonage – een liefdesverklaring aan het varken dat hij opeet van kop tot staart, met daaraan gekoppeld een verrassende veelzijdige receptuur. Net als in zijn grafisch werk, is de zorgvuldigheid waarmee hij dit beschreef en documenteerde kenmerkend voor Sliggers. ‘Of hij een jaarverslag ontwierp, zijn huis verbouwde, of varkens bestudeerde: hij was altijd zeer goed in wat hij deed’, zegt broer Bert Sliggers.

Sus Domesticus, 2007. Beeld Andrea Stultiens / Ko Sliggers
Sus Domesticus, 2007.Beeld Andrea Stultiens / Ko Sliggers

‘Sliggers kon praten over ontwerpen alsof het lekker eten was en over eten alsof het kunst was’, zegt ontwerper Joep van der Made, die met hem werkte in de jaren negentig. Van der Made zocht hem op in Italië, waar Sliggers niet alleen kookte, maar ook als docent gretig werd omarmd door de kunstacademies daar die opkijken tegen de grote Nederlandse traditie in het grafisch ontwerp met namen als Piet Zwart, Jan Bons en Wim Crouwel.

In die periode van zijn leven hervond Sliggers zijn jeugdliefde Marcia, die hij nog kende van de St. Joost Academie. Met haar ging hij samenwonen op Sicilië. In Nederland was Sliggers de laatste jaren zichtbaar via krachtige illustraties die hij maakte voor De Groene Amsterdammer. ‘Die portretten zijn opgebouwd uit vele kleurlagen van linosnedes, dat is echt heel goed nieuw werk’, zegt Van der Made.

De laatste keer dat hij Sliggers sprak ‘zat hij vol plannen om daar nieuw vrij werk mee te maken.’ Dat zoekende, nieuwe plannen maken, waren een rode draad in Sliggers’ leven. ‘Sommige van die plannen waren misschien wat te groot. Dat typeerde hem ook’, zegt zijn broer Bert Sliggers.

3 X Ko Sliggers

In het interview met designmagazine Items in 1988 vertelde Sliggers meer over zijn motivatie als het aankwam op ontwerpen: ‘Er is tegenwoordig zo’n grenzeloze behoefte aan design, aan verpakking. Ik wil kijken hoe je daar op een andere manier mee om kunt gaan.’

Over Koken tussen de vulkanen schreef de Kookboek van het jaar-jury: ‘Je krijgt meteen zin om de koffers te pakken en te vertrekken richting het zuiden.’

Wim Brands besprak Sliggers ook in zijn VPRO-programma Brands met boeken. ‘Ko Sliggers is een van de weinige koks van wie ik ook een boek wil lezen. Ko is een kok die over de pannen heen kan kijken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden