Hier

Misschien loopt Archimedes je in jeans voorbij

Menkveld Erik

In haar bundel loopt de inmiddels 86-jarige Poolse Nobelprijswinnares Wislawa Szymborska in een drukke winkelstraat en ineens valt haar oog op de gezichten die haar passeren. Al die unieke vormen en uitdrukkingen! En ze vraagt zich af: zou de natuur wel eens gezichten hergebruiken? 'Misschien loopt Archimedes je in jeans voorbij/tsarina Katharina in een jurkje uit de uitverkoop.' Of ze vindt een gekleurde sjaal uit haar jeugd terug en stelt zich voor dat ze de tiener zou ontmoeten die die sjaal ooit droeg: 'het hele lichaam strak overtrokken/met een egale, gave huid.' Om na de ongemakkelijke begroeting te constateren: 'Zij weet niet veel-/maar met een onverzettelijkheid die beter verdient./Ik weet veel meer-/maar niet helemaal zeker.'


Dit soort alledaagse vervreemdingsmomenten, die de verbeelding op gang brengen en een blik bieden over de rand van het vanzelfsprekende - ze zijn al een oeuvre lang Szymborska's handelsmerk. Net als de grote, onbeantwoordbare kindervragen die ze ook in deze nieuwe gedichten oproept. De vragen waar het uiteindelijk om gaat. Wat is dat vreemde mensenbestaan toch, met al die 'dringende zaken', herinneringen, dromen en illusies, op die kleine planeet in dat grote mysterieuze heelal? Wat is ruimte ('Gemakkelijk te beschrijven met dat ene woord,/ zoveel moeilijker met meerdere') of tijd, die ons laat veranderen en verdwijnen?


Net als haar eerdere gedichten, zijn die in Hier losjes en lichtvoetig, meer geamuseerd dan melancholiek, meer verwonderd dan bang of verbijsterd. Geen verontrustende nieuwe ervaringen hier, geen woedende verontwaardiging, knagende onrust of onbehagen. Geen imponerend taalgebruik of vormvirtuositeit. Wie Hier uit heeft, heeft een ontmoeting achter de rug met een bescheiden, geestige, zeer betrokken, wijze oude dame. Ook wel eens fijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden