Taalgebruik!Lezerspost

Het zweert er flink op los in de krant

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht? Als het om (in)zweren gaat wel.

Dat ‘inzweren’ voor veel mensen een nogal onsmakelijk alternatief is voor ‘beëdigen’, is op deze pagina inmiddels een keer of drie aan bod gekomen. Collega Nienke van Leverink besteedde er een tweeluik aan in haar rubriek over anglicismen. Maar niet elke auteur en eindredacteur heeft die kennelijk boven zijn bed hangen, want de kwestie blijft dooretteren. Zo signaleerde Ed Laudy onlangs nog een ingezworen leider van Guinee in de krant.

Misschien helpt het als we eens een foto van een ingezworen voet plaatsen naast een foto van een beëdigde president.

Hoewel Van Dale het woord (inmiddels) gewoon vermeldt, is ons Stijlboek er stellig over: ‘inzweren: niet gebruiken. Een president wordt niet ingezworen, maar beëdigd of geïnstalleerd’. Zoals weleens eerder gezegd: een woordenboek signaleert slechts welke taal er (veel) wordt gebruikt. Het Stijlboek daarentegen is normatief, dat vindt wat (en daar kun je als lezer dan weer wat van vinden), in dit geval dat ‘inzweren’ een lelijk woord is, een anglicisme bovendien. Zoiets kan bij onze lezers op instemming rekenen. Laudy: ‘Ik had al eerder de indruk dat het Stijlboek van uw krant – gelukkig – puriteinser is dan Van Dale.’

In het verlengde hiervan blijkt ook het werkwoord ‘zweren’ zonder ‘in-’, in de betekenis van ‘plechtig beloven’, geregeld tot problemen te leiden. De juiste verleden tijd daarvan is ‘zwoer(en)’, maar soms duiken per ongeluk de vormen ‘zwoor’ en ‘zworen’ op, wat ons weer terugbrengt bij die voet.

‘De laatste weken hebben wij in de Volkskrant meermalen het woord ‘zwoor’ aangetroffen’, schrijft Irene Apperloo. ‘Het zweert er flink op los in de VK, zei mijn schoonvader, en die uitspraak klopt als een zwerende vinger.’ Ook Anton Overboom wees ons erop; hij las begin oktober over de verloofde van de Japanse prinses, die ‘zwoor dat hij geleend geld zou terugbetalen’.

Zweren en zweren blijken dus lastig uit elkaar te houden. Wat ook niet meehelpt, is dat ze hetzelfde voltooid deelwoord hebben: ‘gezworen’. Een oplossing zou zijn om voor de vieze variant alleen de zwakke verledentijdsvorm te gebruiken, die bestaat namelijk ook: ‘de wond zweerde’. Dan schaffen we het sterke ‘zwoor’ desnoods af en houden we alleen ‘zwoer’ (beloofde) en ‘zweerde’ (voet) over.

Om het extra verwarrend te maken meldt de Taalunie alleen wel dat die zwakke vorm (‘zweerde’ dus) óók geregeld wordt gebruikt bij zweren-als-in-beloven. Maar omdat veel mensen die vorm afkeuren, is het ‘vooralsnog niet duidelijk of we zweerde(n) in deze betekenis tot de standaardtaal kunnen rekenen’.

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden