Reportage

Het zijn tributebands, maar ze zijn razend populair

Razend populair bij fans van het origineel: de tribute band. V dompelde zich onder in een festival waar zeven ruige bands van naam zo perfect mogelijk werden gekopieerd. Wat kenmerkt een goede coverband?

Beeld Daniel Cohen

Enkele minuten voordat Present Danger op het grote erf van een boerderij in het gewoonlijk doodstille Limburgse kerkdorp Maria-Hoop een imponerende muur van geluid optrekt, vat zanger Thijs de Jong de doelstelling van de band kort en bondig samen: 'Lekker gassen.'

En los gaat het op het podium van Tuinrock, 'het gezelligste festival van Nederland'. Zeven bands van naam, Metallica, Bruce Springsteen, Van Halen en Greenday onder meer, trotseren op de laatste zondag in augustus voor bijna 1.500 bezoekers de bloedhitte. Het zijn Nederlandse klonen van het origineel, tribute bands, bands die zo precies mogelijk de muziek van hun voorbeelden proberen te kopiëren.

(Tekst gaat verder onder foto).

Een bezoeker tijdens het festival Tuinrock in het Limburgse Maria-Hoop. Beeld Daniel Cohen

Present Danger trekt al twintig jaar door het land, eerst als hardrockcoverband, later met louter nummers van Metallica. De viermansband uit Kaatsheuvel is een van de headliners op Tuinrock. Op eigen verzoek treedt Present Danger vroeg op de dag op: 'Dan kunnen we daarna lekker keihard bier drinken met de fans. En op de foto.' De vorige avond heeft de band op de naburige camping nog een akoestisch setje gespeeld en bier gedronken. Immers, 'dit is ook ons feestje'.

Present Danger bestaat uit twee maal twee broers, Thijs en Martijn de Jong en Maikel en Raymond Netten. De band heeft fans uit alle delen van het land naar de zevende editie van Tuinrock gelokt. Ze zijn overwegend in het zwart gekleed en dragen T-shirts met teksten als 'Led Zeppelin Tour 1975' en 'If you can read this, the bitch fell off'.

(Tekst gaat verder onder foto).

The Blues Brothers tribute band (Blues Brothers tribute). Winnaar The Clash of the Coverbands Award 2006. Beeld Daniel Cohen

Ze drinken bier en ze willen heavy metal. De teksten zingen ze woordelijk mee. Als frontman De Jong badend in het zweet schreeuwend vraagt of ze nog fucking alive zijn, gillen ze yes. Veel mannen met ontblote bovenlijven ook hier, en tatoeages.

Het optreden in Maria-Hoop is wervelend en snoeihard. Present Danger is een powerband die niet Metallica is, maar ook weer wel. Dáár gaat het om, zegt de energieke frontman De Jong. 'Natuurgetrouw naspelen, dat is onze eerste taak. Je moet een team vormen op het podium.' En verder? 'Losgaan!' Zo simpel kan het zijn.

Tribute bands zijn populair, bij organisatoren van kleine festivals en zaaleigenaren. Ze zijn relatief goedkoop en profiteren van de bekendheid van hun voorbeelden. Vele honderden zijn het er, met ABBA waarschijnlijk als meest gekopieerd voorbeeld.

Bijna veertig bands staan ingeschreven bij tributeband.nl, het boekingskantoor in Maria-Hoop van Mario en Anjonet Vermulst. Elvis Presley, Pink Floyd, U2, The Beatles én The Rolling Stones, Queen, Motorhead, het aanbod is breed en gevarieerd.

'Bands melden zich steeds vaker zelf aan, maar ze zijn niet allemaal te verkopen', zegt Anjonet Verhulst. 'Voor een Stevie Ray Vaughan-tribute is helaas weinig belangstelling.'

Eén keer per jaar organiseren ze, op hun eigen erf aan de Kerkweg in Maria-Hoop, Tuinrock, een klein festival dat scherp contrasteert met de omgeving: harde, rauwe muziek, frituurwalmen en een bierdrinkende meute tegen de achtergrond van een ingedut en landelijk gelegen Limburgs kerkdorp. De brug wordt onder meer geslagen door de plaatselijke advocaat, vandaag gastheer in de viptuin.

Ergens op het terrein is ook de loco-burgemeester van de gemeente Echt-Susteren actief, als vrijwilliger. Toegangskaarten kosten 12 euro (kinderen tot 12 jaar gratis) en voor 1,50 euro per stuk kunnen in een omgebouwd hondenhok consumptiebonnen worden gekocht.

Slash N'Roses (Slash en Guns N'Roses tribute). Beeld Daniel Cohen

Mario Vermulst speelde zelf ruim twintig jaar in Action in DC, een AC/DC-tribute band. 'Toen was ik het kunstje zat.' Vijf jaar eerder, in 2004, besloot hij met zijn vrouw vanuit een oude varkensstal de boekingen te gaan doen voor tribute bands, na aanhoudende vragen van collega-muzikanten. Anjonet Vermulst: 'Ik durf te zeggen dat Mario het verhaal van de tribute bands in Nederland groot heeft gemaakt.'

Tuinrock ontstond door toeval. Een vrachtwagen vol apparatuur van een Ozzy Osbourne-tribute vloog in brand. Anjonet Verhulst: 'Het benefietconcert was zo'n succes dat we besloten elk jaar een festival te organiseren.' In één zin schetst ze de eis waar een goede tribute band aan voldoet: 'Als je je ogen sluit, moet je denken dat de originele band op het podium staat.' Het is meegenomen als iemand erg op Michael Jackson lijkt, zegt ze, 'maar als hij totaal anders klinkt, houdt het snel op.'

Mario Vermulst: 'Het gaat om de muziek.' Zanger Thijs de Jong van Present Danger: 'Wij zijn onszelf, wij zijn die jongens niet. We kopen echt geen gitaar omdat James Hetfield van Metallica er toevallig zo eentje heeft.'

Present Danger won in 2008 'The Clash of the Coverbands', een grote jaarlijkse competitie in de Benelux die in 2004 begon en werd opgezet door John Van den Borne. Ondanks een faillissement in 2013 is vrijdag in Leeuwarden de editie 2015-2016 begonnen.

Op bijna honderd avonden vinden in België en Nederland regionale voorronden plaats met optredens van cover- en tribute bands, tot de finales in het voorjaar van 2016. Elk jaar melden zich duizend tot vijftienhonderd bands aan voor de competitie. Van den Borne is elke avond aanwezig.

Behalve de bedenker is hij jurylid. Als muzikant en componist raakte hij rond 2000 verzeild in het circuit van coverbands. Het was een makkelijke manier om aan optredens te komen, merkte hij. 'Het sloeg aan. Er werden steeds meer bands geformeerd die muziek van hun rockhelden begonnen te spelen.'

Van den Borne constateerde nog iets anders: 'De incrowd vond het maar niets, maar ik kwam erachter dat ontzettend veel goede artiesten in die bands speelden. Het werd tijd om dat aan het publiek te laten zien.'

The Clash of the Coverbands werd een tegenhanger en een alternatief van de Grote Prijs van Nederland. 'Ik beschouwde het als een kruistocht. Deze bands hadden geen platform en ze werden in de muziekscene met de nek aangekeken.'

Volgens hem geven de goede cover- en tribute bands 'iets eigens' aan de muziek van hun voorbeelden, maar bepaalt iets anders hun succes: flashbacks. 'Ze roepen herinneringen bij het publiek op. Wie bij het optreden van een goede band is, keert terug in zijn eigen verleden. Er is behoefte aan. Niet voor niets keren al die oude helden uit de popmuziek weer terug op het podium, in barstensvolle zalen.'

Wat een goede tribute band doet, zegt Van den Borne, is in de huid kruipen van het origineel. 'Dat is een vereiste, want de bezoekers zijn fans van de oorspronkelijke muziek. Dáár komen ze voor; niet alleen voor die ene hit, maar voor het totaal. De beste tribute bands ondergaan in de kleedkamer een metamorfose, die leven zich in en nemen afscheid van hun eigen persoonlijkheid.'

Anjonet Vermulst van tributeband. nl en Tuinrock wijst erop dat tribute bands vaak uit nood zijn ontstaan. Bands met een eigen repertoire slagen er zelden in door te breken en zijn niet geliefd bij zaaleigenaren.

'Ze komen er niet tussen en willen toch op een podium staan en wat geld verdienen. Als ik hier een AC/DC tribute op een affiche zet, komt de kaartverkoop meteen op gang.'

Ze noemt Present Danger, de Metallica tribute uit Kaatsheuvel, als voorbeeld. 'Die jongens hebben een geweldige plaat gemaakt, maar ze worden echt niet uitgenodigd door De Wereld Draait Door. Als ze eigen werk spelen, valt er voor ons eerlijk gezegd ook niet veel te verdienen.'

De beste gitarist én een tribute ster

Joost Vergoossen maakt deel uit van coverband Zeno, speelt in drie heropgerichte bands en is muziekdocent. 'Je wordt er niet rijk van.'

Tweemaal op rij werd Joost Vergoossen door lezers van het vakblad Gitarist uitgeroepen tot beste gitarist van de Benelux, in 2012 en 2013, maar naast zijn schoenen is hij er niet door gaan lopen: 'Het was leuk, maar ik kan er zo tien opnoemen die beter zijn dan ik.'

Vergoossen (47) is een van de topmuzikanten die deel uitmaken van de Nederlandse tribute band Zeno. Het voorbeeld is Toto, de Amerikaanse band met de enorme hoeveelheid wereldhits. Naast zijn optredens is hij vier dagen in de week muziekdocent in Heerlen en gitarist van drie Nederlandse bands die aan een tweede leven zijn begonnen: Kayak, Het Goede Doel en Toontje Lager. Met zijn eigen band bracht hij in 2012 een plaat uit, Breaking the Cycle.

Zeno werd geformeerd in 2013. Vergoossen is 'min of meer' de oprichter en vormt met Cindy Oudstroom (ex-Kayak, onder meer) het hart van de band. 'Ik heb in veel verschillende bands gespeeld, maar nooit in een tribute band. Van Toto was ik al heel lang fan. In die muziek zit alles wat een muzikant wil spelen.' De liefde is wederzijds. 'I've been listening to Zeno. I'm blown away. All of you are incredible', zei oprichter-toetsenist Steve Porcaro van Toto toen hij de Nederlanders had horen spelen.

Anders dan veel andere tribute bands permitteert Zeno zich vrijheden. 'We willen de muziek niet letterlijk naspelen. We zoeken de marges op en improviseren soms.'

Met Zeno treedt Vergoossen tien tot vijftien keer per jaar op. 'Het is nauwelijks mogelijk om onze agenda's op elkaar af te stemmen.' Het kroegcircuit wordt gemeden, Zeno richt zich op clubs en theaterzalen, en met succes.

'Er komt gelukkig veel publiek op af. Je kunt het zelf nog zo leuk vinden, als de mensen het niks vinden, houdt het snel op.' Commercieel is het nauwelijks interessant: 'Je wordt er niet rijk van. We doen dit maar om één reden: liefde voor muziek.'

Goede muzikanten en een professionele instelling maken Zeno volgens hem tot een goede tribute band. 'Maar daarmee ben je er nog niet. De mens achter de muziek is net zo belangrijk. Je kunt geen succesvolle band vormen met eikels.'

Met een 'wild plan' wil Vergoossen in 2016 de volgende stap zetten, een theatertoer waarbij het repertoire wordt uitgebreid met muziek van Boz Scaggs en Michael Jackson. Toto werkte aan platen van dat duo mee, Thriller van Jackson onder meer.

'Het kan mooi worden, mensen zijn nu eenmaal gek op bekende muziek. Wie het speelt, maakt ze niet eens zo heel veel uit.'

De concurrentie is hevig, ook in deze sector. Naar schatting zijn in Nederland duizend cover- en tribute bands actief. Vaak kiezen ze speelse namen die aan het voorbeeld herinneren, zoals Toe Maar, Pink Project, Abba Review, The Be4tles, Meatlove en ACinDC.

De grootste acts komen uit het buitenland, met The Australian Pink Floyd Show, The Bootleg Beatles (sinds 1979) en The Musical Box (Genesis) als bekendste voorbeelden. De gelijkenis met het origineel is soms meer dan treffend. Na een concert van The Musical Box zei Phil Collins ooit dat de band beter speelde dan Genesis destijds.

Ook John Van den Borne wijst op de hoge kwaliteit van veel muzikanten. Aan The Clash of the Coverbands doen muzikanten mee die de volgende dag weer aansluiten bij de bands van bijvoorbeeld Anouk of Trijntje Oosterhuis. 'Ze moeten leven van de muziek en dat is niet makkelijk. Ze pakken alles aan.'

Misschien, zegt hij, is het hoogtepunt van de tribute bands voorbij. Ze hebben ironisch genoeg concurrentie gekregen van hun eigen voorbeelden. Door het wegvallen van de inkomsten uit de plaatverkoop treden de originele bands weer steeds vaker zelf op.

Toe Maar (Doe Maar tribute) Beeld a Nice Helikopterman Try

Present Danger heeft vooralsnog nergens last van, en zeker niet op Tuinrock in Maria-Hoop, waar de Metallica tribute elk jaar terugkeert. Waar ze optreden is niet belangrijk, áls ze maar optreden. 'Dit is wat wij willen.'

Volgend jaar gaat de band waarschijnlijk voor de tweede keer een korte toer door Amerika maken. Zanger Thijs de Jong vertelt het druipend van het zweet, terwijl Bruce Springsteen zich klaarmaakt voor het volgende optreden. 'Dat is natuurlijk keivet.' En nu? 'Nu gaan we keihard aan het bier.'

Tribute band Present Danger met links voor zanger Thijs de Jong. Beeld Daniel Cohen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden