AchtergrondAnimatie voor volwassenen

Het zijn gouden tijden voor de animatieliefhebber. En dat danken we aan Netflix

Rick & Morty.

Netflix beschouwt animatie als volwassen filmkunst en dat levert gouden tijden op voor de liefhebber. Mede door overrompelende series als Bojack Horseman en Big Mouth.

Toen de Britse stripscenarist Warren Ellis in zee ging met Netflix, was hij even bang dat hij zijn ziel had verkocht aan de duivel. Dat zei Ellis, bekend van politiek radicale undergroundcomics als Transmetropolitan, na een lezing bij het Utrechtse kunstenfestival Impakt. Het streamingbedrijf had Ellis vijf jaar geleden gevraagd een script te bedenken voor de nieuwe animatieserie Castlevania, ontleend aan het gelijknamige computerspel. Hij stemde toe, maar vreesde bemoeienis met zijn schrijfwerk.

Die kwam dus niet. ‘Tot mijn verbijstering kreeg ik vrij baan. Ik kon doen wat ik wilde’, zei Ellis. ‘Dat had ik niet gedacht van zo’n groot bedrijf, waar de belangen zo groot zijn.’ Zijn vertrouwen in de mensheid was voor even hersteld.

Dat Netflix de animatie als volwassen filmkunst beschouwt, wisten vroege abonnees al vóór Ellis. Het aanbod van  hoogwaardige tekenfilms en cartoonseries was vanaf het begin van de streamingdienst veel groter dan dat van de concurrenten. Netflix werd allereerst een doorgeefluik van toppers uit het animatiearchief, van het nog altijd controversiële Family Guy tot de volwassen James Bond-parodie Archer.

En Netflix keek ver over de grens, want het verhief de Japanse anime tot een pijler onder het platform. Het aanbod van grote én obscure Japanse series was vanaf de lancering van het platform in Nederland, in 2013, al onuitputtelijk. Slim, want zo verbond Netflix een jonge groep kijkers aan de dienst.

De laatste jaren leek helemaal een hoogtij voor de animatie aangebroken. Allereerst werd Nederland verrast met de baanbrekende serie Rick & Morty. In die reeks van de makers Justin Roiland en Dan Harmon doorkruisen een alcoholistische opa en zijn kleinzoon een parallel universum, waarbij de meest nihilistische filosofieën worden ontvouwd. De serie werd weinig geschikt geacht voor kinderen, maar jawel: Netflix zag het genie van de makers en gooide vier seizoenen op de server.

Over de controverses die Roilin en Harmon zich op de hals haalden –  in een scène werd seks met een babypop  gesuggereerd, en dat vond in de Verenigde Staten niet iedereen grappig – liet Netflix zich niet uit. De serie groeide uit tot een culthit, ook omdat veel volwassen kijkers de filosofische horror in de serie wel konden waarderen.

Iets soortgelijks gebeurde bij Big Mouth van de Amerikaanse comedian Nick Kroll en de schrijver Andrew Goldberg. Ook het succes van die serie was opmerkelijk: Big Mouth gaat over de ontluikende – of laten we zeggen: uit alle organen spattende – seksualiteit van pubers, en de smeerboel die ze daarbij maken. Pubers  vonden taboedoorbrekende afleveringen als Ejaculatie en Iedereen bloedt hilarisch. Maar Big Mouth deed het ook geweldig bij volwassen kijkers, die zelf ook het een en ander hadden meegemaakt en misschien ook een paar verwarde pubers door het seksleven moesten gidsen.

Het was alsof zich in het bestand streamingconsumenten een nieuwe doelgroep had afgetekend: volwassen  kijkers die zich laten meeslepen door een getekende serie. De ‘Netflix Original’ BoJack Horseman van Raphael Bob-Waksberg, een emotionele, heel menselijke serie over een sitcom-paard, roerde veel kijkers tot tranen. Daarna kwam Netflix met Disenchantment, van de makers van The Simpsons, met de pittig vulgaire en familiereeksen Paradise PD en  F is for Family en de peperdure poppenanimatie The Dark Crystal.

De kijker kon zijn lol op, met de golf aan hoogstaande animatie die dankzij Netflix aan een rijk nieuw leven leek begonnen. Op het concurrerende streamingplatform Amazon Prime Video verscheen eind vorig jaar het getekende drama Undone, van een van de makers van BoJack Horseman en onder andere de Nederlandse animator Hisko Hulsing. Ook die serie kreeg voet aan de grond buiten de verstokte animatiekijkers. Het Volkskrant -seriepanel  koos Undone, ‘een prachtige meditatie over de manieren waarop we greep proberen te krijgen op rouw en verdriet’, in de top tien van beste series van 2019.

F is for Family

Toen vorig jaar Disney Plus zich meldde op de streamingmarkt, moet bij de concurrentie met animatie-ambities  een alarmbel zijn afgegaan. Hoe zou Disney, een bedrijf dat bestaat dankzij animatie, zich op de getekende film en serie storten? Voorlopig zijn bij het platform veel klassiekers uit het eigen archief te zien, en de blockbusters van het door Disney overgenomen Pixar, van Toy Story tot Finding NemoMaar deze maand liet Disney zien dat de animatie ook bij de nieuwe streamingreus een nieuw leven krijgt. In de serie Short Circuit geven de Pixarstudio’s jong animatietalent de kans een eigen korte film uit te brengen. En al zijn hoofdstukken als Toptoupetjes en Bloem in de spiegel nog steeds kindvriendelijk:  avontuurlijke animatie levert de kweekvijver nu al op.

Misschien ontstaat er dit nieuwe streamingjaar zelfs een kleine animatiewedloop, waarbij de kijker natuurlijk koning is. Netflix kondigde deze maand aan dat de volwassen en magisch mooie animefilms van de Japanse Studio Ghibli op het platform zullen verschijnen. De eerste films, zoals de ontroerende film Ninokuni uit 2019, zijn al te streamen. Volgende week wordt de lijst met Ghibli-meesterwerken aangevuld met Castle in the Sky (1986) en Ocean Waves (1993). 

Deze week sloeg Netflix een nieuwe slag in de animatiestrijd. Het platform heeft een langdurig contract getekend met de vooruitstrevende Amerikaanse studio Titmouse, van die dwarse, geweldig leuke serie Big Mouth. De eerste nieuwe comicreeks, The Midnight Gospel, is in aantocht. 

Het animatiefeest is nog lang niet voorbij.

Een van de allerbeste animatieseries van de laatste jaren begint 31 januari aan het slotseizoen op Netflix: BoJack Horseman is half man, half paard – en helemaal geniaal.

De serie Big Mouth is dwars en taboedoorbrekend, én ontzettend leuk.
Grote thema’s als seks behapbaar maken, dat kunnen cartoons als de beste. De nieuwe puberserie Big Mouth bijvoorbeeld. Een béétje vunzig, maar o-zo-bevrijdend.

Wat wil de vader van The Simpsons, Matt Groening,met zijn nieuwe serie Disenchantment vertellen?
De vader van The Simpsons, Matt Groening, lanceerde op Netflix zijn nieuwe serie Disenchantment. Wat wil hij met deze middeleeuwse sprookjesreeks vertellen?

Wie als kind de poppenfantasyfilm The Dark Crystal zag raakte getraumatiseerd én geïnspireerd voor het leven. Nu komt Netflix met een prequelserie
Volkskrant-redacteur Herien Wensink raakte als 8-jarige in de ban van de magische wereld in The Dark Crystal. Nu is er een Netflix-serie die zich afspeelt vóór de film. Houdt de betovering stand.

Castlevania (Netflix)
De cultgame Castlevania zou ooit een film krijgen, maar daar kwam het steeds niet van. Tot Netflix zich ermee ging bemoeien. De Britse Undergroundschrijver Warren Ellis schreef het script, en vooral in het tweede seizoen wordt Castlevania een meeslepend horrorverhaal dat doordringt tot de kern van de Dracula-mythe. De tekenstijl is ambachtelijk en vrij traditioneel, en is ontleend aan het werk van de grote Japanse animekunstenaars. Het verhaal is wervelend en slim, en vooral de geweldige stemacteurs maken van Castlevania een verborgen parel in het animatieaanbod van Netflix.

Undone (Amazon Prime Video)
Een grote nieuwe seriehit van Raphael Bob-Waksberg, die ook het ontroerende Bojack Horseman schreef. Undone gaat over verlies en rouw, en een hoofdpersoon die in een stevige identiteitscrisis terecht komt (net als dat sitcompaard uit die andere serie). De animatietechniek is weldadig mooi en vernieuwend: opnamen van echte acteurs worden overgetekend, en dat geeft het animatie-universum fraaie nuances. De stemacteurs Bob Odenkirk en Rosa Salazar tillen de serie naar het topniveau. Volgens de recensent van V is Undone ‘een prachtige meditatie over de manieren waarop we greep proberen te krijgen op rouw en verdriet’.

F is for Family (Netflix)
Bij de serie F is for Family zit de kijker soms even met gekrulde tenen in de seriepantoffels. En dat is precies de bedoeling. F is for Family gaat over een disfunctioneel gezin; een bruut van een vader en een dapper doorploeterende moeder. De kinderen zijn gruwelijk en het puberleed is niet te overzien. En toch zit je aan het einde van de hoofdstukken met een verwarrend warm gevoel na te beschouwen. De komiek Bill Burr, die de serie schreef, weet precies wanneer hij bij alle gezinshorror toch dat kleine streepje ontroering en menselijkheid kan laten doorschemeren. En de soundtrack is fantastisch.

Short Circuit (Disney Plus)
Disney geeft talent uit de eigen animatiestudio’s een kans in deze serie onbevangen maar feilloos uitgevoerde animatieshorts. Tegendraads of controversieel zijn de korte films niet, maar hartverwarmend en soms schitterend mooi zeker wel. De film Denk je, van de jonge regisseur Brian Menz, ademt liefde voor klassieke animatie en bijvoorbeeld de krantencomics uit de jaren vijftig. De losse delen worden ingeleid met korte portretten van de veelbelovende makers, en dat is leerzaam.

Aggretsuko (Netflix)
Een van de merkwaardigste series ‘over de werkplek’ die ooit is gemaakt. In de Japanse animeserie Aggretsuko volgen we de weinig assertieve kantoormedewerker Retsuko, een rode panda, bij haar dagelijkse lijdensweg. Haar baas, een mannelijk varken, is een monster van een manager. En Retsuko krijgt dreun na dreun te verwerken. Maar ’s nachts leeft Retsuko zich uit in de karaokebars, helemaal alleen, bij verwoestende deathmetal. Een grappige, originele en sociaal betrokken topserie in een razendsnelle grafische stijl.

One-Punch Man (Netflix)
Netflix wemelt van de kwalitatief hoogstaande Japanse anime, zoals de onvolprezen series Full Metal Alchemist: Brotherhood en Death Note. Voor de minder ingevoerde maar latente animeliefhebbers is One-Punch Man een absolute aanrader. Het verhaal is lichtvoetig en grappig, en zelfs een tikje filosofisch. Als ieder monster, hoe weerzinwekkend ook, is te verslaan met een enkele tik op de neus, heeft het leven van een superheld dan nog zin? Ook de tekenstijl van Chikashi Kubota is toegankelijk en oogverblindend mooi. Bij de exorbitante vechtscènes trilt de tv soms de kamer uit. Een heerlijke animatieorgie.

De Volkskrant kiest voor u de beste series op Netflix en andere aanbieders

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden