Taal Lexicon der Vergeten Woorden

Het woord kiekje hebben we te danken aan een chagrijnige portretfotograaf die snel weer naar bed wilde

De oorsprong van het woord kiekje klinkt als een verhaal uit de Donald Duck, maar het is echt waar.

Beeld Klaas Jan van der Weij

‘Kiekje’ is zo’n woord dat dat al sinds mensenheugenis oubollig is. Zelf gebruik ik het alleen weleens om een bevriende beroepsfotograaf te pesten; als hij weer eens een prijs wint in de een of andere prestigieuze fotowedstrijd laat ik nooit na hem te verzekeren dat hij ‘inderdaad aardige kiekjes’ maakt.

Oók ging ik er al sinds mensenheugenis vanuit dat het woord ‘kiekje’ een koddige, misschien Groningse of Twentse verbastering van ‘kijkje’ moest zijn geweest. Een kiekje is geen volwaardige foto, maar een snelle klik na een korte blik. Een ‘snapshot’, zoals het in het Engels heet.

De werkelijkheid bleek merkwaardiger. Er was, in de tweede helft van de 19de eeuw, een Leidse portretfotograaf die geregeld op onmogelijke tijden van de nacht door dronken studenten uit bed werd gebeld; die kwamen dan uit de kroeg en wilden voor de lol met zijn allen op de foto, schots en scheef, lallend, op weinig voor de hand liggende locaties, zoals de dakgoot.

Die fotograaf was natuurlijk chagrijnig omdat hij wakker was gemaakt. Hij maakte die foto’s dus zo snel mogelijk, zodat hij gauw weer naar bed kon. Die fotograaf heette Kiek, Israël Kiek, en hij werd bekend om die spontane, jolige ‘kiekjes’. Het klinkt als een verhaal uit de Donald Duck, maar het is echt waar.

Ik moest denken aan Pier Ebbinge, de beroepskoppelaar die elke zaterdag in de grote dagbladen een partner zoekt voor zijn (zeer bemiddelde) cliëntèle, met behulp van zijn opvallende, vaak bespotte advertenties. (‘Levenselixer. Natuurlijke présence. Flamboyant. Kracht en gevoel voor nuance. Samen zien, kiezen en doen. Referentie 26549’)

De groep krantenlezers die zich elke week weer verheugt op Piers curieuze wervingstechnieken groeit gestaag. In die kringen worden de advertenties al liefkozend ‘Piertjes’ genoemd.

Piertje is het nieuwe kiekje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.