Nieuws Design

Het werk van ontwerpbureau Thonik is zo radicaal simpel, dat je vermoedt dat het er altijd al was

Affiche voor het Holland Festival. Beeld Thonik

Het grafisch bureau van Nikki Gonnissen en Thomas Widdershoven heeft oeuvreoverzicht gemaakt.

Soms reist een letter ver. De letter H bijvoorbeeld, zoals de H in ‘Holland Festival’, kan beginnen op de gevel van de Stadsschouwburg Amsterdam om dan te eindigen over de volle lengte van een winkelpui in Seoul, als reclame voor het Koreaanse automerk Hyundai.

Beide H’s verschillen sterk van uiterlijk, maar beide komen uit de stal van Thonik, een van de succesvolste grafisch ontwerpbureaus van Nederland. Thonik (opgericht in 1993) is het echtpaar Nikki Gonnissen (1967) en Thomas Widdershoven (1960). Ze maken huisstijlen voor de gemeente Amsterdam, VPRO, Museum Boijmans Van Beuningen, NRC Handelsblad, Hyundai, de SP en het Holland Festival.

Grote opdrachtgevers, dat gaat gepaard met grote zichtbaarheid zou je denken. Maar anders dan bij meubeldesign, mode of architectuur is grafisch ontwerp niet per se iets waar het grote publiek een signatuur achter zoekt. ‘Voor de meesten van ons is design onzichtbaar. Tot er iets aan mankeert’, schreef de Amerikaanse designer Bruce Mau.  De Thonikkers citeren hem instemmend in hun net verschenen oeuvreoverzicht Why we design.

Reclame voor Hyundai in Seoul. Beeld Thonik

In Why we design wordt zowel het werk van Thonik getoond als de bijbehorende inspiratiebronnen. Die weelderige huisstijl van Museum Boijmans, met de uitkraging van lettercontouren, is afgeleid van de huisstijl van de Olympische Spelen van Mexico uit 1968. Als het gaat om politieke affiches, dan wordt het ultieme voorbeeld genoemd, de-blote-juichvrouw-met-koe-in-de-wei, van de PSP uit 1971.

Design is goed als het ogenschijnlijk vanzelfsprekend is. Why we design laat zien dat zeker het vroege werk van Thonik zo radicaal simpel is, dat je vermoedt dat het er altijd al was. De gemeente Amsterdam is die drie verticale kruisjes, de NRC heeft natuurlijk altijd een soort fastforwardteken gehad en Holland Festival is een organische ligatuur (twee letters in een teken) waarin de H en de F tot één letterbeeld zijn versmolten.

Het beste voorbeeld van kale essentie is de campagne voor de Socialistische Partij (SP) uit 2006. De knalgrote rode letters SP NU en vooral de tomaat met een sterretje bij de steelaanhechting, vormen een affiche waarop elke politieke partij jaloers is.

Het knappe van de taal van Thonik is dat ze simpel is, en alledaags. Iedereen voelt aan dat een tomaat te maken heeft met actievoeren. Tegelijk geven ze clichés een nieuw leven. Achter dat radicaal doodnormale gaat een conceptuele laag schuil die maakt dat Thonik zijn logo’s en stijlelementen op veel niveaus kan inzetten.

Poster voor de SP. Beeld Thonik

Zo serveert de SP tijdens campagnes tomatensoep in een speciale tomaten-met-ster-kom. De VPRO-letters hebben ‘vleugeltjes’ in de V en R, waardoor het geblokte logo goed overeind blijft op uiteenlopende informatiedragers: glas, papier, scherm. De geschiedenis van het Holland Festival-logo was altijd al een grote verdwijn-act: Thoniks voorgangers maakten er eerst Holnd Fstvl van en later HF. Bij de laatste editie van het festival zijn de H en F in gekleurde staafjes gehakt die via een random computeranimatie steeds opnieuw en anders in elkaar storten. Het was dat spel met de H dat Hyundai op het spoor van Thonik bracht.

Al dit werk staat helder weergeven in Why we design. De tekst, opgetekend in een lange serie gesprekken door designhistoricus Gert Staal, probeert de Why-vraag te beantwoorden. ‘Wat we doen is vorm geven wat vormeloos is en wat wel al vorm had, transformeren.’ Maar de tekst ademt ook zorgelijkheid. Heeft de grafisch ontwerper nog toekomst? Immers, sinds de komst van een computer is iedereen een designer. ‘Toen Wim Crouwel (oprichter Total Design, 1963, red.) begon waren er acht vormgevers in Nederland. Nu 3500.’

Die zorgelijkheid typeert het echtpaar Gonnissen-Widdershoven; hun werk is gepassioneerd, nooit onverschillig. En de zorg over de toekomst verraadde zich in een geestig incident bij de presentatie van Why we design, vorige week. Toen Widdershoven het podium beklom om een volle zaal over het boek te vertellen, pakte Gonnissen hem zijn microfoon af. ‘Sorry Thomas, dit gaat alleen maar over het verleden. Het is tijd om naar jonge ontwerpers te luisteren.’

En zij kreeg haar zin.

Thoniks logo voor de gemeente Amsterdam. Beeld Thonik
Thoniks logo voor NRC handelsblad. Beeld Thonik
Thoniks logo voor het Holland Festival. Beeld Thonik

Why we design, Thonik, Lars Müller Publishers, € 35.- , met tekstbijdragen van Gert Staal, Aaron Betsky en Adrian Shaughnessy.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.