TaalgebruikLezerspost

Het weglaten van het weglatingsstreepje

Volkskrantlezers vinden veel. En misschien wel het meest vinden ze iets van ons taalgebruik. Terecht?

Wat? Meerdere lezers wezen ons op een koppeltekenkwestie. Een van hen: ‘Ik heb een vraag over jullie keuze om geen koppelteken te gebruiken bij samentrekkingen waar een herhaald woord wordt weggelaten. In steeds meer artikelen zie ik dat jullie dit doen, zoals vandaag: ‘...bedrijven die waarschuwings dan wel bombrieven ontvingen’.’

Ook Pras Weijers struikelde over ‘het weglaten van het weglatingsstreepje’. ‘Voorbeeld in de krant van vandaag: ‘...bevinden zich genoeg productie en distributiemaatschappijen die...’ Nu is uw krant mijn voorbeeld als het gaat om mijn eigen schrijfwijze, vandaar mijn vraag: zijn dit de nieuwe trends? En zo ja, zijn die ook al ergens geformaliseerd?’

En? Nee, dit zijn zeker geen nieuwe trends, dit zijn domweg slordigheden die allereerst de auteur en zo niet dan toch zeker de eindredacteur of corrector eruit had moeten halen. In deze zinnen had respectievelijk ‘waarschuwings- dan wel bombrieven’ en ‘productie- en distributiemaatschappijen’ moeten staan.

Nog meer? Marijke Dohmen stuitte enkele maanden geleden op een variatie op dit thema. In een intro las zij: ‘de sociale- en gezondheidsschade’. Een geval van hypercorrectie, want hier is een koppelteken juist níét op zijn plaats. Zoals Dohmen zelf al opmerkt: ‘Het is geen ‘socialegezondheidsschade’.’

Het gaat in dit geval om een samentrekking van een woordgroep (‘sociale schade’) en een samenstelling (‘gezondheidsschade’), waarbij ‘sociale’ dus gewoon een los woord is. Was de volgorde van de twee termen omgekeerd, dan was een koppelteken wel nodig geweest: ‘gezondheids- en sociale schade’.

Onze Taal weet over deze constructie nog het volgende te melden: ‘Dit soort ‘ongelijkwaardige’ samentrekkingen werden vroeger weleens afgekeurd, maar zijn inmiddels geheel geaccepteerd.’

Prima, maar dan wel met de juiste interpunctie, graag.

Voor of achter Nu we het toch over de streep en de juiste plaats hebben, hierbij tot slot een overpeinzing van Herman Ferdinandusse uit Papendrecht: 

‘De laatste jaren kom ik nog al eens in een ziekenhuis. Je moet je dan even melden bij de receptie en je wordt geacht de privacy van anderen te respecteren. In het ene ziekenhuis vraagt men te wachten voor de streep; in een ander achter de streep. De bedoeling is natuurlijk duidelijk: afstand houden tot je voorganger. Maar wat is nu juist? Of mag het allebei? Ik hoor het graag.’

Sorry Herman, maar dit gaat ons boven de pet. Hoe langer we over deze vraag nadenken, des te dieper we erin verstrikt raken. 

Vindt u ook iets van ons taalgebruik? taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden