Tv-recensie Haro Kraak

Het verzet en de trots ontbreken nog in de geschiedenisverhalen over de slavernij

Beeld uit de documentaire Geboeid. Beeld EO

Het begint bespreekbaar te worden. De woorden van Winti-priesteres Marian Markelo, die een plengoffer bracht tijdens de slavernijherdenking in het Amsterdamse Oosterpark, maandag rechtstreeks door de NOS uitgezonden, bleken de slogan van de dag, telkens in andere formuleringen herhaald: ja, er komt steeds meer aandacht voor het slavernijverleden, maar het is nog niet genoeg.

Sinds 2017 zendt de NOS de herdenking tijdens het Keti Koti-festival live uit, gepresenteerd door Simone Weimans. ‘Het is net zo belangrijk als de Dodenherdenking die jullie hebben’, zei een Surinaamse man tegen NOS-verslaggever Marjolein Hogervorst, waarbij het woordje ‘jullie’ helaas nog veel zegt over de afstand tussen mensen.

Er was in het Oosterpark veel aandacht voor de excuses die de gemeente Amsterdam in 2020 wil gaan maken en de 1 miljoen euro die het kabinet beschikbaar stelt om een nationaal slavernijmuseum op te richten. Officiële excuses vanuit de overheid komen er niet, omdat daarmee een precedent wordt geschept voor financiële claims.

‘Het klimaat is ten dele veranderd,’ zei Markelo, ‘maar we zien dat een deel van politiek Nederland niet altijd te vertrouwen is.’ Op de eerste rij moesten Kamervoorzitter Khadija Arib en minister Wouter Koolmees erg lachen. ‘Het is je vuurdoop’, sprak Markelo daarna tot burgemeester Femke Halsema, wederom tot gelach van velen. 

Tijdens haar vuurdoop kwam Halsema meteen met een tegemoetkoming, hoe klein ook: in een nieuwe wijk in IJburg worden de straten vernoemd naar strijders die tegen de slavernij vochten. Dat paste precies in de oproep van verschillende sprekers, dat bij het herdenken van het slavernijverleden meer focus moet liggen op de ‘kracht van de voorouders’, op het verzet.

Toen Dwight van van de Vijver later die avond op NPO 2 een geschiedenisboek opensloeg, op de twee pagina’s die havo-leerlingen over de slavernij te lezen krijgen, viel hem ook op dat er ‘iets essentieels’ ontbrak: het verzet en de trots. In de EO-documentaire Geboeid, waarvoor hij op zoek ging naar zijn familiegeschiedenis, wilde hij ook hoopvolle verhalen vinden. ‘Hebben ze ook muziek gemaakt? Hebben ze gelachen?’

Van van de Vijver – zijn familie heet zo omdat zijn voorouders letterlijk van slaveneigenaar Van de Vijver waren – is een politieagent die zich vaak heeft uitgesproken over etnisch profileren. Het is te begrijpen waarom de EO bij hem is uitgekomen voor een film over slavernij: Van van de Vijver zoekt de nuance en niet de confrontatie.

Geboeid is een vierluik, de rest wordt in december uitgezonden als Van van de Vijver in Suriname is geweest. Hij kon met behulp van stamboomonderzoek precies de plantage en de familie achterhalen waar zijn voorouders hadden gezeten. ‘Als ik nu iemand zou tegenkomen met die naam, Taunay, en er zou veel oud geld zitten, zou ik denken: dit is niet eerlijk, hier klopt iets niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden