Review

Het Vertrek van de Mier was goed bedoeld, maar traag


Het vertrek van de mier door HetPaleis, Toneelhuis en kunstZ. Naar het gelijknamige boek van Toon Tellegen. Vanaf 6 jaar


22/12, HetPaleis, Antwerpen. Aldaar t/m 25/1. hetpaleis.be

Vooral het magische decor houdt de voorstelling draaiend.

De dieren in Het vertrek van de mier worden in deze bewerking vertolkt door migranten.Beeld © kurt van der elst | www.kvde.be

Vaak neemt iets pas echt bezit van je als iets definitief weg is. Dat overkomt de eekhoorn, een van de dierenpersonages uit Toon Tellegens veelgeprezen roman Het vertrek van de mier (2009). Eekhoorns beste vriend, de mier, is zomaar vertrokken, zonder achtergelaten boodschap.

De eekhoorn kan aan niets anders meer denken. 'De mier is weg', mijmert hij tegen de andere dieren in het bos. Elk beest reageert naar zijn aard. Het vuurvliegje denkt dat de mier 'uit' is en niet meer 'aan' kan gaan. De beer weet wel raad met het stuk taart dat telkens zal overblijven nu de mier dat niet kan opeten. En de nerts maakt zich zorgen om de jas die de mier wellicht heeft aangedaan.

Zo verzint elk dier een vraag of antwoord om het vertrek van de mier zin te geven. De verdrietige eekhoorn probeert hem zelfs met verbeeldingskracht terug te 'toveren'. Maar pas in het tweede romandeel komt de mier aan het woord, in de woestijn zoekend naar de verte en naar zijn eigen ik. Hoe definitief die verte is, laat Tellegen aan de lezer. Feit blijft: de mier is weg en de dieren moeten daarmee omgaan.

Guy Cassiers, artistiek leider van Toneelhuis Antwerpen, bewerkte Tellegens roman vol existentiële levensvragen tot een familievoorstelling met migranten voor jeugdtheaterhuis Het Paleis en de sociaal-artistieke organisatie kunstZ. Op het donkere toneel staan landverhuizers die met Frans accent en Afrikaanse w nadrukkelijk 'de mier is wwwwweg...' herhalen. De ongeoefende spelers proberen zo duidelijk te spreken, dat ze Tellegens poëzie er bijna uit persen. Natuurlijk verschaft de gedachte dat deze mensen - vluchtelingen, asielzoekers? - weten wat verlies, vertrek en verdriet is, de voorstelling een diepere laag. Maar het blijft zwaar luisteren naar deze twaalf acteurs.

Creatief tot menselijk dier verkleed zijn ze wel. De potvis draagt een zwartglanzende regenjas, de kever een helm, de eekhoorn een bruin vest. Vooral het magische decor houdt de voorstelling draaiend; telkens licht een andere wagonnetje op van een cirkelend treintje vol 'nestjes', gemaakt van gevonden theatervoorwerpen (lichtspots, matrassen, tandraderen, salonstoelen).

Vreemd genoeg laat Cassiers het tweede romandeel buiten beschouwing. Daardoor beperkt de voorstelling zich tot de dierenreacties op miers vertrek en mis je de existentiële levensvraag van de (stervende?) mier. En hoewel de groep af en toe losgaat in een rocknummer, swingt en dwingt de voorstelling niet. Goed bedoeld theater, maar ook een beetje traag, sociaal-maatschappelijk 'gemier'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden