boekrecensie

Het verhaal van Louis Vuitton begint bijzonder sprookjesachtig ★★★★☆

Behalve een wereldberoemd merk is Louis Vuitton de naam van een gelukszoeker die 200 jaar geleden geboren werd en met hard werken een bloeiend imperium opbouwde. Zijn levensverhaal is nu in een mooie romanvorm gegoten.

Cécile Narinx
null Beeld Martyn F. Overweel
Beeld Martyn F. Overweel

Lang geleden in een land hier ver, ver vandaan kwam een jongen ter wereld die Louis Vuitton werd gedoopt. Dat lang geleden was in 2021 tweehonderd jaar terug, reden voor de firma Louis Vuitton om het sprookjesachtige levensverhaal van hun stichter te boek te laten stellen in de vorm van een biografische roman. Dat boek heet, lekker Frans-pompeus, L’audacieux: de stoutmoedige.

Als ze iets doen bij de firma Vuitton, dan doen ze het goed, of het nou gaat om koffers maken of het laten schrijven van een biografie. Vandaar dat ze er de prijswinnende auteur Caroline Bongrand voor vroegen. Het resultaat is een levensverhaal gebaseerd op niet eerder vermelde feiten, dat daarnaast royaal werd ingekleurd met aannames en fantasiedialogen.

Bongrand had al ervaring met biografieën: ze schreef eerder over Christian Dior en Gustave Eiffel. Ze heeft ook ervaring met mode: van 2007 tot en met 2010 was ze hoofdredacteur van het Franse modeblad L’Officiel. Voor L’audacieux moest ze diep graven, omdat er van Vuittons persoonlijke archief weinig tot niets bewaard is gebleven: het atelier en familiehuis in Asnières nabij Parijs gingen in 1870 in vlammen op na een Pruisische aanval tijdens de Frans-Duitse oorlog. Om toch aan de benodigde anekdotes en verhalen te komen, zocht Bongrand naar getuigenissen van mensen die Vuitton van nabij hebben gekend. Dat waren er nogal wat, zo blijkt uit het boek. Louis had plenty contacten, ook met mensen die een grote rol speelden in de geschiedenis, wat hem een soort Forrest Gump avant la lettre maakt. Maar daarover zo meer.

Van huis weggelopen

Het verhaal over ‘de stoutmoedige’ verloopt braaf chronologisch en is vooral in het prille begin bijzonder sprookjesachtig. Niet dat de jonge Louis in 1821 in zijn wieg werd omringd door goede feeën, maar er duikt na tien jaar wel een klassieke boze stiefmoeder op. Deze nieuwe vrouw van zijn vader is na het overlijden van moeder Vuitton zo gruwelijk onaardig tegen de kinderen dat Louis op zijn 13de besluit weg te lopen uit zijn geboortedorp in de Jura, een betere toekomst tegemoet.

Onderweg treft de jonge knaap een handige houtbewerker bij wie hij in huis en in de leer gaat. Twee jaar en 250 kilometer na zijn vertrek bereikt hij uiteindelijk de stad Parijs, waar hij – dankzij zijn handvaardigheid – wordt aangenomen als jongste bediende van een professionele inpakker. Daar, bij Romain Maréchal, maakt hij houten dozen om kleding, porselein, glaswerk en kunst van allerlei verhuislustige rijke lieden in te vervoeren. Onder hen is ook de Spaanse gravin van Teba, Eugénie de Montijo, die het zo goed met de vijf jaar oudere Vuitton kan vinden dat ze hem als haar persoonlijke inpakker aanstelt en hem aanspoort om voor zichzelf te beginnen.

Favoriete inpakker van de keizerin

Als deze gravin jaren later, in 1853, met Napoleon III trouwt en de laatste Franse keizerin Eugénie wordt, blijft Vuitton haar favoriete inpakker. In 1854 opent hij in Parijs zijn eigen winkel aan de Rue Neuve-des-Capucines vlak bij Place Vendôme. Aangezien alles wat de keizerin doet en draagt (hoepelrokken!) de trend zet, wordt het voor de beau monde chic om spullen te laten inpakken door Vuitton – of, als ze dat niet kunnen betalen, te jokken dat ze er klant zijn. De populaire inpakker zelf stort zich ondertussen op het uitproberen van nieuwe technieken en materialen. In 1855 maakt hij zijn eerste stapelbare populierenhouten hutkoffer, omkleed met gevernist grijs canvas en daardoor waterdicht. Het blijkt een schot in de roos.

Als zijn Parijse werkruimte te krap wordt, strijkt de inmiddels getrouwde Vuitton in 1859 neer in Asnières, dat met zijn ligging aan de Seine ideaal is voor houttoevoer per boot. Hij bouwt een familievilla en een ruim atelier, dat zoals gezegd in de as werd gelegd in de oorlog van 1870-1871.

Wereldfaam

Zo wordt L’audacieux langzaamaan ook een geschiedenisboek. Logisch, want de tijd waarin Vuitton in Parijs woonde en werkte werd de stad niet alleen radicaal heringericht door Georges-Eugène Haussmann, maar vonden er ook enorme veranderingen plaats op politiek en technologisch vlak. Op de wereldtentoonstelling van 1855 keek de koffermaker nog zijn ogen uit bij de saxofoon van Adolphe Sax, de slinger van Léon Foucault en de naaimachine van Isaac Singer. Twaalf jaar later, bij de internationale expositie van 1867, stond hij daar zelf met zijn gepatenteerde uitvinding, want met de opkomst van verre reizen, grands hôtels en warenhuizen waren er steeds meer gedegen koffers nodig. Ook Vuittons vriendschap met Charles Frederick Worth, de favoriete couturier van rijken en royals, hielp zijn faam wereldwijd te vestigen.

Of Vuitton nog lang en gelukkig leefde? Lees zelf maar. Voor wie liever leest met z’n ogen dicht (en goed Frans verstaat): de Franse luisterversie van L’audacieux is ingesproken door Isabelle Huppert, de Engelse door Jennifer Connelly, verkrijgbaar via Audible en louisvuitton.com.

null Beeld Gallimard
Beeld Gallimard

Caroline Bongrand: Louis Vuitton – L’audacieux. Vooralsnog alleen verkrijgbaar in het Frans en Engels. Gallimard; 320 pagina’s; € 22.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden