Review

Het verhaal van een rechteloos Portugees meisje

Vijf jaar na Hella Haasses dood is er opnieuw iets bijzonders aangetroffen in de nalatenschap, het verhaal van een rechteloos Portugees meisje. Het verstilde bijna-sprookje over een meisje dat vele dames en heren moet dienen, eindigt ongewis.

De dood van Hella Haasse, op 29 september 2011, heeft niet verhinderd dat haar oeuvre sindsdien nog is aangegroeid. Wie schrijft, blijft langer dan wie sneeft en niet geschreven heeft. Een waardevolle aanvulling waren de vier nagelaten gothic stories uit de jaren 1938-1950, die alsnog werden gebundeld in Maanlicht (2012). Daarnaast werden Italiaanse impressies uit 1951 herdrukt, en de wat stijve karakterschets die Haasse in 1955 maakte van kroonprinses Beatrix: 'Zij moet een houding bepalen, zowel ten opzichte van dat chaotische zelf-in-wording als van de gecompliceerde taak kroonprinses te zijn in een land als Nederland, dat weldra evenveel zuilen zal tellen als een klassieke tempel, maar zonder het klassieke effect van evenwicht.'

Vijf jaar na haar dood is er toch opnieuw iets bijzonders in de nalatenschap aangetroffen, een verhaal uit 1984 dat destijds alleen is opgenomen in een verzamelbundel voor jongvolwassenen. Nu verschijnt het voor het eerst apart in boekvorm: Irundina, geschreven in 1984 toen Haasse in het Franse Saint-Witz woonde, en haar werk kort tevoren was bekroond met de P.C. Hooftprijs. Ze had toen een hulp in de huishouding, het bleke Portugese meisje Irundina (1962), dat tijdens de lunches bij de Nederlandse mevrouw stukje bij beetje haar levensverhaal uit de doeken deed.

Haasse vertelt Irundina in de derde persoon, en omdat de tekst is geïllustreerd door Sylvia Weve, ziet de boekuitgave er als een sprookje uit: het arme kind dat illegaal naar Frankrijk kwam, om als huishoudelijke hulp geld te verdienen voor haar zieke zusje in het sanatorium. In Parijs: 'Het duizelde Irundina van de drukte in de straten, van de lichten en het lawaai. Er leek geen eind te komen aan al die huizen en gebouwen.' Een dapper, eenzaam en rechteloos meisje dat vele dames en heren moet dienen, zonder er veel voor terug te krijgen. In de disco merkt ze dat leuke Franse jongens wel willen vrijen, 'maar 't stadhuis is er niet bij', zoals Gonnie Baars reeds in 1967 zong, dus dat feest gaat niet door.

Hella S. Haasse

Irundina (met illustraties van Sylvia Weve)

Querido; 83 pagina's; euro 15,-.

Luisterboek Irundina, voorgelezen door Beatrice van der Poel.

Rubinstein; 2 cd's; euro 12,95.

Fictie

Een verstild bijna-sprookje, met ongewisse afloop. 'Als dit een verzonnen verhaal was, zou ik wel een goede afloop kunnen verzinnen', schrijft Haasse, en geeft dan een proeve van haar fantasie. Maar dit verhaal was echt. Of het met Irundina goed is afgelopen, toen ze bij mevrouw Haasse vertrok en zei dat ze naar Portugal terugging, weet niemand. Het bruuske slot haalt je uit een te gemoedelijke stemming. Zo laat Haasse ons, net als Irundina háár, met een open einde achter. En met vragen. Juist door het verhaal niet 'rond' te maken, bereikt de auteur een schurend effect.

Op de vijfde sterfdag, 29 september, wordt in de OBA te Amsterdam een hommage aan Hella S. Haasse gebracht, m.m.v. biografe Aleid Truijens, acteur Willem Nijholt en dochter Ellen van Lelyveld. Aanvang 20 uur.

Beeld Sylvia Weve
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden