Het verhaal van Dzjengis Khan: stichter van het Mongoolse Rijk

In het Nationaal Militair Museum is een tentoonstelling gewijd aan Dzjengis Khan, stichter van het Mongoolse Rijk, met bijzondere bruiklenen uit China.

Gouden zadel uit de tijd van het Mongoolse rijkBeeld Anne Reitsma

Toen hij nog Temüjin heette en opgroeide in een ger (vilten tent) op de steppen, was hij doodsbang voor honden. Als Dzjengis Khan stichtte hij een wereldrijk van Oost-China tot aan de Donau, twee keer zo groot als het Romeinse Rijk. Het Nationaal Militair Museum in Soesterberg wijdt een grote expositie aan deze 'wereldveroveraar te paard'. Zou zijn Mongoolse Rijk niet na 162 jaar zijn ingestort, dan telde het nu 2,5 miljard inwoners.

Dzjengis Khan (1162-1227) wist de kibbelende Mongoolse stammen te verenigen. Zijn leger met honderdduizend kleine, stevige paarden drong door tot in Hongarije. Toen het daar tot een slag kwam tussen de Mongoolse horden en de Europese ridders, speelden de laatsten, beter thuis in hoofse etiquette dan in militaire strategie, weinig klaar.

Voor de expositie over de militaire, economische en culturele betekenis van Dzjengis Khan kreeg het Nationaal Militair Museum tweehonderd bijzondere bruiklenen uit de tijd van het Mongoolse Rijk, zoals een koperen kandelaar met een krijger die op een leeuw rijdt, vergulde stijgbeugels met draken en feniksen, een bladvormige kelk van gehamerde en gesoldeerde stukjes goud en zijden gewaden.

Een standbeeld van Dzjengis Khan, 54 ten oosten van de Mongoolse hoofdstad Ulaanbaatar.Beeld Anne Reitsma

Het topstuk is een gouden zadel met het ontwerp van een rustend hert, omrand met vissen en versierd met pioenrozen en lijnen van bamboe en kralen, gevonden in een grafheuvel. De voorwerpen zijn uitgeleend door het mausoleum van Dzjengis Khan te Ordos, een stad in de autonome regio Binnen-Mongolië in China en door het Inner Mongolian Museum in Hohhot, de hoofdstad van Binnen-Mongolië.

'Ik hoop dat de bezoekers hier een goede indruk krijgen van Dzjengis Khan. Wat een geweldig militair strateeg hij was, een geweldig bestuurder ook', zegt professor Yong Ding, curator van het museum in Hohhot. Hij is gespecialiseerd in de noordelijke volkeren van de grassteppen, onder wie de Mongolen. 'Ik hoop dat de Nederlanders beseffen wat voor fantastisch volk de Mongolen zijn.'

In (Binnen-)Mongolië wordt Dzjengis Khan nog steeds vereerd. Maar is de ongeletterde strateeg niet ook verantwoordelijk voor 30 tot 40 miljoen doden? Professor Ding haalt de Chinese partijleider Mao Zedong aan, die Dzjengis Khan de 'trots van de hemel' noemde. 'Dzjengis Khan is een van de belangrijkste figuren van de Chinese geschiedenis', aldus Ding. 'Als we hem willen beoordelen, moeten we dat doen vanuit het perspectief van toen, niet met de bril van nu.'

Genghis Khan, wereldveroveraar te paard.
Nationaal Militair Museum, Soesterberg, t/m 27/8.

Soesterberg

Het Nationaal Militair Museum werd eind 2014 geopend op de voormalige Vliegbasis Soesterberg, naast de oude start- en landingsbanen. Het gebouw, omringd door 450 hectare bos en heide, meet 110 bij 250 meter en heeft glazen wanden van 13 meter hoog. Je kunt je vergapen aan tanks en straaljagers, degens en sabels, uniformen en medailles, maar het museum getuigt ook van de schaduw-zijden van conflicten en oorlog. Het vervangt het Militaire Luchtvaart Museum (Soesterberg) en het Legermuseum (Delft).

Om de kritiek voor te zijn dat het museum een bloeddorstige tiran op het schild heft, worden in Soesterberg kritische vragen opgeworpen. Was Dzjengis Khan vandaal of visionair? Moordzuchtig monster of militair genie? Hardvochtig tiran of vooruitstrevend politicus?

'Het is allemaal waar', antwoordt militair historicus en curator Dirk Staat. 'Dat geldt ook voor Alexander de Grote en Napoleon. Dat waren trouwens amateurtjes vergeleken met deze man. Maar ze brachten tegelijk wetgeving en beschaving. Onderworpen steden en volkeren kregen altijd de keuze: verzet je je of doe je mee met het Mongoolse Rijk?'

Parfumpotje.Beeld Anne Reitsma

In dat laatste geval was er 'weinig aan de hand', aldus Staat. 'Het was niet alleen een tijd van bloedvergieten, maar ook van culturele uitwisseling en tolerantie. De zijderoutes bloeiden op, christelijke en islamitische culturen konden gedijen in het Mongoolse Rijk en Dzjengis Kahn liet westerlingen toe aan zijn hof.'

Hij had ook een charmante en charismatische kant, aldus Staat. 'Maar als wij onder hem hadden geleefd, waren we vooral bang geweest.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden