Het Van Gogh Museum verkoopt zijn expertise

Cultureel ondernemerschap: het is een controversiële zet in de museumwereld.  Alles draait van oudsher om sociaal krediet en vriendendiensten. 'Iemand met een Van Gogh helpen we gratis, denk ik.'

Beeld Michiel van Nieuwkerk

Proficiat, u doet precies wat de overheid wil: cultureel ondernemen.

'Ik heb het liever niet over cultureel ondernemen. We ondernemen gewoon. Toen we het idee hadden voor een consultancytak, zijn we op bezoek gegaan bij het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ze wisten niet goed wat ze ermee aan moesten. Culturele instellingen moeten meer op eigen benen staan, maar hoe... zo ver waren ze nog niet.


'Een jaar geleden zijn we met een pilot begonnen. Ik verwacht niet dat we er miljoenen aan verdienen, maar als het ons wat extra's oplevert en als het ons personeel een bredere horizon biedt, mogen we tevreden zijn.'

Voor welke klussen kan Van Gogh Museum Consultancy worden ingehuurd?

'Onze eerste opdracht kwam uit New York. Voor een vastgoedbedrijf dat commerciële kunstdepots bouwt, hebben we een klimaatmodel ontwikkeld. Het beviel zo goed dat het bedrijf de komende drie jaar exclusief met ons verder wil.


'We zijn ook een samenwerking aangegaan met TIAS, de internationale Business School van de Universiteit van Tilburg en Eindhoven. Voor hun MBA programma in China gaan wij een master 'Management van een culturele instelling' opzetten.


'Voor ons is die samenwerking met TIAS ook interessant omdat ze zo veel relaties hebben in China. Dat opent deuren voor ons.'

Wat is het risico van museumconsultancy?

'Dat het afbreuk doet aan onze naam. Er gaat een impliciete certificering uit van 'Van Gogh consultancy'. Maar als wij iemand advies geven over beveiliging, en er wordt vervolgens ingebroken, hebben we een probleem.'

Benno Tempel, directeur van het Gemeentemuseum Den Haag, vindt dat de museumwereld draait op de gunfactor. Je bouwt krediet op bij degene die je helpt. Als je geld gaat vragen voor alles, hol je het uit.

'Als we worden gevraagd voor restauratiewerkzaamheden, bedenken we wat ons belang zou kunnen zijn als we geen kosten rekenen. Als iemand met een Van Gogh om hulp vraagt, zijn we geneigd dat gratis te doen.


'Voor zo maar een rijke kunstverzamelaar uit China ligt dat anders. Wij hebben daar geen belangen, en bovendien zit er geld achter. Dan is het logisch om er een vergoeding voor te vragen.'

Gaat u met verschillende tarieven werken?

'Er is nog geen officieel beleid, maar we werken met drie categorieën. Allereerst is er de vriendendienst, voor Nederlandse musea of vergelijkbare instituten: gratis of alleen tegen kostprijs.


'Dan de categorie semicommercieel, kostprijsplus, zoals voor een lezing bij de universiteit. De rest is vol commercieel, passend in de markt. Dan kijk je naar wat een veilinghuis rekent voor een expertiseonderzoek. Waarom zouden wij het voor minder doen?'

Waar ligt de grens?

'Daar heb ik nog geen antwoord op. We hebben, als grote jongen in Nederland, net als het Rijksmuseum, een verantwoordelijkheid voor de kleinere musea.


'Maar we zijn geen museum om andere musea te helpen. Dat is niet ons hoofddoel. We zullen het doen als het zo uit komt, maar niet als het niet uitkomt. Consultancy mag nooit belangrijker worden dan onze hoofdtaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden