Achtergrond

Het universum van R. Kelly, de koning van de dansvloerseks

International R. Kelly Day

Vandaag is het International R. Kelly Day. De Volkskrant legt uit waarom de koning van de zijdenlakengladde r&b gerust serieus genomen kan worden.

Beeld ANP Kippa

Het is altijd een goed idee om op een feest R. Kelly's Ignition (Remix) op te zetten. Uit of thuis, in een broeierig café of tijdens een kringverjaardag waar het gesprek al veel te lang over leverworst gaat. Mocht je van tevoren niet weten welk succes er met het draaien van deze klassieker te boeken valt, dan merk je het vanzelf na twaalf seconden: 'I'm not tryin' to be rude / but hey pretty girl I'm feelin' you / The way you do the things you do / remind me of my Lexus coupe.'

Kennen we deze nog?

De triomf laat zich aflezen van gezichten die al bij de eerste tonen in de 'Kennen we deze nog? Natuurlijk kennen we deze nog!'-kramp schieten. Bij de eerste 'So gimme that toot toot / Lemme give you that beep beep' staan er gegarandeerd mannen- en vrouwenlijven tegen elkaar aan geplakt. Ignition is dansvloerseks. En R. Kelly is de r&b-zanger die al sinds de vroege jaren negentig als geen ander de ring for sex-bel kan luiden - een bel die overigens daadwerkelijk te koop is, voor 99 cent bij de Action.

Vind het gerust te veel eer, maar wat Barry White is voor een eerdere generatie, zou R. Kelly zomaar kunnen zijn voor twintigers, dertigers en veertigers. Niet gek dus dat hij op de tweede vrijdag van maart een dag en nacht op handen wordt gedragen. International R. Kelly Day bestond in 2011 alleen online, als Facebook-event met twaalfhonderd aanwezigen. Later volgden er fysieke feestjes, ook in Nederland. Na vijf jaar is International R. Kelly Day, dit jaar op vrijdag 13 maart, een uit de hand gelopen grap die je zo serieus kunt nemen als je zelf wilt.

Lacherig

De initiator klinkt weinig ernstig als hij of zij - dat blijft vaag - per mail uitlegt hoe het eerbetoon is ontstaan. Iets met een kat uit Kopenhagen genaamd Nick Carter Mooney, die International R. Kelly Day begon 'omdat hij er genoeg van had stomme reacties te krijgen als hij naar Kells luisterde.' Hij vond het tijd voor een dag waarop het volstrekt oké zou zijn om R. Kelly te draaien. 'Omdat hij grappige en goede muziek maakt, maar we allemaal weten dat hij een freak is en dat sommige mensen een hekel aan hem hebben.'

Het is inderdaad makkelijk om lacherig te doen over die malle Robert Sylvester Kelly (48), de man die in 2004 op de uitreiking van de Grammy's verscheen met een zorromasker. Die in zijn autobiografie Soulacoaster: The Diary of Me schrijft dat de snotterfilm The Notebook de directe aanleiding vormde voor zijn scheiding: 'Ik besefte dat de liefde in mijn eigen huwelijk was gestorven en dat ik daar niets meer tegen kon doen.' Meerdere blogs somden de krankzinnigste quotes uit het boek op; de keuze was reuze.

De metaforen waarmee hij zijn seksuele kronkels omschrijft, zijn soms zo absurd dat je wel móét grinniken. R. Kelly vergelijkt een vrouwelijk geslachtsorgaan rustig met een koektrommel en vanzelfsprekend is hij koekiemonster. Het refrein van Cookie (2013): 'Mmmmmm like an Oreo / I love to lick the middle like an Oreo.'

Profiel R. Kelly

Het universum van R. Kelly laat weinig realiteit toe. En des te meer seks. Maar laat je niet verblinden door die obsessieve geilneverij. Een profiel.

Guilty pleasure

En dan is het ook nog eens betrekkelijk eenvoudig om R. Kelly in het foute-gastenhokje te plaatsen en neeschuddend de deur op slot te draaien, zó geregeld kwam hij in het nieuws met zedenkwesties met minderjarige meisjes waarvoor hij voor de rechter moest verschijnen. Op zijn Wikipediapagina staan kopjes als 'sextapebeschuldigingen en vrijspraak' en 'illegaal huwelijk'. Dat laatste gaat over de geheime trouwerij met de toen 15-jarige r&b-zangeres Aaliyah, die zeven jaar later om het leven kwam bij een vliegtuigongeluk.

Toch doe je hem tekort als je de liefde voor R. Kelly alleen maar afgedekt met de mantel der ironie viert. Wie zijn oeuvre alleen (her)waardeert als guilty pleasure, vergeet dat er wel degelijk genoeg reden is schaamteloos zijn muzikale verdiensten te erkennen.

R. Kelly-gek Freddy Tratlehner (31), van De Jeugd van Tegenwoordig, snapt waarom het verleidelijk is hem af te doen als kitsch. 'Als je een panfluitnummer met Céline Dion opneemt en doorzichtige zijden broeken draagt in videoclips, snap ik wel dat mensen het moeilijk vinden je serieus te nemen.' Het is dat spanningsveld dat ten grondslag ligt aan ieders R. Kelly-fascinatie: meent-ie het of is het één grote grap? Zeker weten doe je het met deze figuur nooit.

Lekkere rare man

'Hij is gewoon een lekkere rare man die de extremen opzoekt en in zijn teksten geen blad voor de mond neemt', zegt Tratlehner. 'Iemand die mierzoete nummers maakt over God, maar ook over geil zijn in de club en vrouwen vastbinden.'

Er zit een knap vertellend element in de muziek van R. Kelly, vindt hij. 'Bijna André Hazes-achtig. De liedjes gaan over de problemen van het leven en door de persoonlijke noten zit er altijd oprechtheid in. Dat maakt de muziek van R. Kelly veel minder oppervlakkig dan de meeste mensen denken. En het klinkt gewoon lekker en vrolijk. Je kunt er heerlijk op dansen.'

Dat is ook het oordeel van dj Victor Crezée (28), die in 2010 de eerste in een reeks van vier mixtapes maakte om de muzikale R. Kelly positiever in beeld te brengen. 'Steeds als het onderwerp R. Kelly in de groep werd gegooid, merkte ik dat vrienden hem vooral kennen van de negatieve dingen rond zijn persoon en megahits als I Believe I Can Fly. Daarom wilde ik een mixtape maken: om iedereen te laten horen dat het daar niet ophoudt, dat hij daarnaast nog meer hele toffe shit maakt.'

Beeld FilmMagic

Bombarie

Uiteindelijk besloot hij vier aspecten van R. Kelly te belichten.

'Deel één gaat over relaties en de problemen die daarbij komen kijken, zoals vreemdgaan of een breuk. De tweede mixtape gaat puur over in de club zijn en partyen. Deel drie: de struggles des levens. De laatste ga ik dit jaar afmaken. Dat wordt de R. Kelly sextape.'

Je kunt toch geen hele avond vullen met muziek van R. Kelly, kreeg Crezée dikwijls te horen. Dat was voor hij in de Amsterdamse club Bitterzoet zijn drie mixtapes lanceerde. Nu weten de sceptici beter. 'Oh damn, hoorde ik dan. Dit bestaat óók nog! Het houdt maar niet op.' Crezée is van plan groots uit te pakken als zijn vierde mixtape verschijnt. 'Ik doel dan op een grote zaal in de binnenstad. En op een hoop bombarie zoals je van R. Kelly gewend bent.'

Feest

Ter ere van International R. Kelly Day zijn er feesten in Oslo en Kopenhagen, maar ook in Nederland. Een ode brengen aan 'The World's Greatest' kan bijvoorbeeld in de Rotterdamse bar Ballroom. In Amsterdam zijn er evenementen in Roest en café Struik, waar het hele weekend in het teken staat van R. Kelly. Er worden uitsluitend R. Kelly-nummers gedraaid. Vrijdagavond is er R. Kelly-karaoke en op zaterdag is er een brunch waarbij alle 33 delen van zijn internetopera Trapped in the Closet voorbijkomen. Zondag wordt volgens organisator Jill Mathon 'Super Slow Sunday'.

Het weekend in Struik krijgt in de zomer een staartje, vertelt Mathon. 'Op Mysteryland komt deze zomer een geheime Bar Kelly.'

Kurken knallen in bont

Hoeveel hij voor een ingekakte feeststemming kan betekenen, wil Tratlehner graag nog eens onderstrepen met een anekdote. 'We traden een keer op met De Jeugd in de Kuip in Rotterdam, op een groot festival. We waren met een dj en op een gegeven moment deden zijn cd-spelers het niet meer. Het liep al een beetje stroef, de sfeer was niet goed. Ik bedacht na twee minuten lullen: laten we a capella R. Kelly zingen. Ik begon aan I Believe I Can Fly en bij het refrein had ik de hele zaal mee. R. Kelly saved the show.'

Reden te over om oprecht van de zanger te houden. Maar het is volgens de Deense initiatiefnemer van International R. Kelly Day ook weer niet nodig de rariteitscultus rond het fenomeen compleet te negeren. 'Iedereen kan een International R. Kelly Day-feest geven', legt hij uit. 'Er zijn slechts drie regels. Een: draai alleen nummers waarop de stem van R. Kelly te horen is. Twee: maak plezier. Drie: vraag niet te veel geld. Het is een feest voor de mensen. Maak de bubbels goedkoop, zodat iedereen kan ervaren hoe het is om kurken te laten knallen in een club waar iedereen bont draagt.'

Beeld Ben Baker/Redux/Hollandse Hoogte
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.