REPORTAGE

Het succes van de Champions League à la SBS

De wedstrijdanalyse duurt net als bij de NOS 2 minuten en 15 seconden - maar dan met 40 minuten reclame. Welkom bij de Champions League à la SBS. Toch is het een succes. Hoe doet de zender dat?

Jan Joost van Gangelen: 'Ik ben de omroepsnol van de sportjournalisten.'Beeld Sanne de Wilde

Terwijl de muziek van Dries Roelvink door de vrijwel lege SBS-studio schalt, neemt Wytse van der Goot zijn teksten door. Het is woensdagavond 17 februari, de uitzending begint over een uur. De sidekick is een van de blikvangers van de Champions League-nieuwe-stijl, dit seizoen voor het eerst te zien bij een commerciële omroep.

Voetballiefhebbers schrokken toen ruim een jaar geleden bleek dat SBS het prestigieuze toernooi zou overnemen van de NOS. Het was even wennen, maar de kritiek is snel verstomd. De kijkcijfers zijn net zo goed als bij de publieke omroep, gemiddeld 1,6 miljoen per wedstrijd.

Dat is mooi, maar SBS investeert jaarlijks 17 tot 20 miljoen euro om de Champions League uit te zenden. Een voor Nederlandse begrippen ongekend bedrag, dat alleen is te rechtvaardigen als het veel extra inkomsten oplevert. Hoe pakt SBS dat aan? V neemt een kijkje achter de schermen, op de avond van de achtstefinalewedstrijd AS-Roma - Real Madrid.

Entertainment

De ronde, sfeervolle studio doet denken aan een voetbalstadion. Links prijkt de naam van sponsor Heineken groot achter de bar - er moet geld worden verdiend. Rechts staat Van der Goot, een sympathieke jongen met een baardje in een zwart-wit T-shirt. De 33-jarige sidekick leest bij wijze van repetitie alvast wat teksten van de autocue: 'De trainer van Roma is zo'n type dat, als-ie in Rusland kampioen wordt met Zenith, rustig bij min 10 graden zijn kleren uittrekt om een feestje te vieren.' Terwijl hij dit zegt, zien we een filmpje van de halfnaakte coach, tussen dolblije supporters in winterjassen.

Even verderop wordt Ronald de Boer (45) geschminkt. De oud-international zit voor een spiegel met een kapmantel over zijn goed gesneden blauwe pak. Hij zal het duel voor- en nabeschouwen, met trainer Gertjan Verbeek (53) en presentator Jan Joost van Gangelen (41). De Boer houdt wel van de 'lollige filmpjes' bij SBS. 'Ze maken er echt een show van, met entertainment. De Champions League-uitzendingen van de NOS waren een beetje droog, dit vind ik leuker.'

In de 'viproom', een studentikoos kamertje met een tafel vol snoep, neemt Van Gangelen een slok thee. De 2 meter lange presentator - spijkerbroek, stropdas - vertelt dat hij talloze werkgevers heeft versleten. 'Ik ben de omroepsnol van de sportjournalisten', zegt hij lachend. 'Ik ging steeds naar de plek waar het voetbal naartoe verhuisde.'

Ronald de Boer: 'De Champions League-uitzendingen van de NOS waren een beetje droog, dit vind ik leuker.'Beeld Sanne de Wilde

Overstap

In 2005 vertrok Van Gangelen na zeven jaar bij Studio Sport. Hij stapte over naar Talpa, dat als eerste commerciële omroep de rechten op eredivisiesamenvattingen had verworven. De uitzendingen van Talpa trokken een miljoen kijkers minder dan bij de NOS. Zo'n leegloop wil SBS koste wat kost voorkomen. Dat lukt prima, vertelt de presentator met een grijns.

Voordat hij dat kan toelichten, moet hij een 'promo' opnemen, een paar gangen verder in het Hilversumse Mediapark.

In de studio zit inmiddels zeventig man publiek, twee rijen dik achter de presentatietafel. Dat moet de uitzending minder afstandelijk maken dan die van de NOS, gezelliger. De sfeer is ontspannen, gastvrouwen lopen rond met drankjes en bitterballen.

Cameraman aan het werk.Beeld Sanne de Wilde

Sidekick

Om acht uur klinkt de Champions Leaguehymne. De voorbeschouwing begint, met vertrouwde elementen als commentator Leo Oldenburger, die langs de lijn de opstelling doorneemt, en een analyse van de teams. Denk het publiek weg en het zou een NOS-uitzending kunnen zijn.

Dat verandert als Wytse van der Goot wordt geïntroduceerd. Net als Luuk Ikink bij RTL Late Night praat de sidekick op vlotte toon filmpjes aan elkaar. De nadruk ligt op statistieken en doelpunten van beide clubs, maar hij laat ook beelden zien van Royston Drenthe, die in 2007 van Feyenoord naar Real Madrid ging. 'Heren, enig idee waar Drenthe tegenwoordig uithangt?', vraagt Van der Goot. De Boer: 'In de Emiraten, toch?' Dat klopt, hij speelt bij Baniyas SC. Van Gangelen: 'Mooie club.' Het publiek grinnikt.

Na de aftrap verhuizen de presentator en de analisten naar de viproom. Op flatscreens volgen ze de wedstrijd tussen Roma en Real én een andere achtste finale, AA Gent - VfL Wolfsburg. Van Gangelen kijkt er met een half oog naar. Ondertussen blikt hij terug op de ophef over het nieuws dat de Champions League naar SBS ging. 'Veel mensen zeiden: straks krijgen we belspelletjes rond de wedstrijd. Toen wij echt waren begonnen, was er nauwelijks kritiek. De overgang is geruisloos verlopen, daar ben ik trots op.'

Wytse van der Goot tijdens de repetitie.Beeld Sanne de Wilde

Reclames

Voor de analyse in de rust zijn 2 minuten en 15 seconden beschikbaar, tussen de reclames door. Bij de NOS was dit net zo weinig, het verschil zit in de voor- en nabeschouwing. In de drie kwartier voor het duel krijgt de kijker twee reclameblokken van samen een kwartier voor de kiezen, na afloop volgen er nog eens twee.

Met alleen de opbrengst van spotjes verdien je geen tientallen miljoenen. SBS gebruikt voetbal om het geschonden imago op te poetsen - niemand kijkt nog meewarig naar de zender - en het marktaandeel te vergroten. Een jaarlijkste stijging van 1 procentpunt levert volgens insiders 15 tot 20 miljoen euro extra reclame-inkomsten op. Daarom zijn er op voetbalavonden veel spotjes te zien voor SBS-programma's als Lekker Nederlands.

Vlak na het rustsignaal gaan Van Gangelen en de analisten in de studio aan de slag voor nu.nl, de mediapartner van SBS. Terwijl op televisie reclame te zien is, kun je op de website hun analyse volgen. Na zo'n vier minuten ronden ze het gesprek af.

Beeld Sanne de Wilde

Nabeschouwing

Dan spreekt Van Gangelen het studiopubliek toe: 'Jongens, we gaan zo weer hetzelfde doen, maar dan voor SBS. Dat jullie niet denken dat we gek zijn geworden.' En jawel, op tv zegt De Boer hetzelfde: 'Qua voetbal is het niet best.' Even later volgt opnieuw reclame en gaan ze verder bij nu.nl.

De wedstrijd eindigt in 2-0 voor Real. De nabeschouwing verloopt soepel, met een hoofdrol voor Van der Goot. Hij laat de goals nog eens zien, gevolgd door archiefbeelden van een zingende Bas Dost, wiens club Wolfsburg met 3-2 heeft gewonnen in Gent. 'Wir brauchen Bas', rapt de geblesseerde spits. 'Ga maar snel weer voetballen', concludeert de sidekick.

Sommige kijkers zitten niet te wachten op al dan niet grappige fragmenten, merkte Van der Goot. 'In het begin was het zoeken, toen lag de nadruk meer op humor. Nu kiezen we vaker voetbalinhoudelijke fragmenten. Over zo'n halfnaakte trainer kun je twisten. Ik vind dat het best kan, als de andere filmpjes serieuzer zijn.'

SBS is geen 'campingzender' meer, het voetbal heeft de makers nieuw elan gegeven. Het marktaandeel bij 20-54-jarigen steeg in 2015 van 9,1 procent naar 9,7 procent. Die trend zet door: deze maand is de score 10 procent. Dat is grotendeels te danken aan de sport, groeien lukt tegenwoordig bijna alleen nog met 'evenementen'. Je hebt meer nodig dan leuke series, die vindt de kijker ook bij Netflix. Dus is dit de tactiek: met voetbal als vliegwiel inlopen op RTL4 en NPO 1.

Gertjan Verbeek en Ronald de Boer.Beeld Sanne de Wilde
Ronald de Boer.Beeld Sanne de Wilde

Mazzel

Waarom dat zo goed lukt? De losse aanpak werkt, denkt Van Gangelen. 'Wytse haalt met zijn filmpjes de krenten uit de pap. Dankzij het publiek bruist het meer, zeker als een Nederlandse club speelt. En we hebben mazzel dat PSV zo goed speelt.'

Maar toch, in grote lijnen doet SBS hetzelfde als de NOS, met degelijk commentaar en keurige presentatoren. De meeste analisten waren eerder te zien bij de publieke omroep. Is dat niet het geheim: vaste waarden in beeld brengen en geen kijkers wegjagen met grote veranderingen, zoals Talpa in het verleden wél deed?

Voetbalkijkers zijn conservatief, beaamt Van Gangelen. 'Daar zijn we ons van bewust, ja. Je moet niet te veel afwijken van wat kijkers gewend zijn, geen rare dingen doen. Het droge, zakelijk is passé, maar er loopt hier geen fanfare in de studio.' En ja, natuurlijk is de Champions League een prachtig podium, met spelers als Messi en Ronaldo. Daarmee trek je al snel veel kijkers. 'We vinden onszelf nu misschien speciaal, als tv-makers. Maar het product is echt het belangrijkst.'

SBS6, woensdag 24/2, 20.00 uur: PSV-Atlético Madrid. Presentatie: Jan Joost van Gangelen. Analyse: Ronald de Boer, Ronald Waterreus. Commentaar: Ronald van der Geer.

De regiekamer.Beeld Sanne de Wilde

PSV - ATLÉTICO MADRID

'Woensdagavond gaan we echt knallen', zegt televisieregisseur Danny Melger (32), die voor SBS PSV-Atlético Madrid in beeld brengt. Hij is ingehuurd door productiemaatschappij Southfields, dat de Nederlandse Champions League-uitzendingen verzorgt. 'We werken in het PSV-stadion met 20 camera's, onze beelden zijn te zien op 150zenders.' De mediabelangstelling is veel groter dan tijdens de groepsfase. 'De kijkcijfers waren toen al ongelooflijk. Voor ons is het schitterend dat PSV overwintert.'

Wanneer er geen Nederlandse club thuis speelt, zendt SBS vooral de wedstrijdbeelden van een buitenlandse omroep uit. Dan werken veertig mensen aan eigen programma's, zoals denabeschouwing. Woensdagavond zijn er ook tachtig medewerkers in Eindhoven. 'Dit is een enorme logistieke operatie, vergelijkbaar met het EK in 2000.'

De UEFA heeft een dik handboek opgesteld, vol richtlijnen. 'Als de bal in het spel is, moet je dat bij voorkeur laten zien. Calamiteiten mogen we alleen in beeld brengen als die het spel beïnvloeden.'

Melger houdt de Atlético-coach goed in de gaten; die windt zich vaak op langs de lijn. 'Ik zoek beelden waarmee ik verhalen kan vertellen. Het is best spannend, werken voor tientallen miljoenen kijkers. Maar dit is leuk, hiervoor zijn we ooit bij de tv gegaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden