De week in boeken Vertaler als held achter de schermen

Het stille geluk van de vertaler

Het mooie aan de Europese Literatuur Prijs is dat het geld en de aandacht óók naar de vertaler gaan, de held achter de schermen.

Arno Geiger kreeg de Europese Literatuur Prijs uitgereikt voor Onder de Drachenwand. In die prijs deelt de vertaler mee. Beeld Getty Images

Afgelopen zondag kreeg Arno Geiger (1968) in Den Haag de Europese Literatuur Prijs uitgereikt voor Onder de Drachenwand, zijn buitengewone roman over het alledaagse leven in het Oostenrijkse dorpje Mondsee. Ver van het front, maar wel midden in de Tweede Wereldoorlog. Hij had er 10 jaar research voor gedaan, en 20 duizend brieven gelezen uit die periode, om het leven te kunnen vangen dat zich zo moeizaam uit de officiële documenten vol feiten en cijfers laat herleiden. Het schrijven zelf kostte hem toen 5 maanden.

Het mooie aan de Europese Literatuur Prijs is dat het geld en de aandacht niet alleen naar de auteur gaan. Ook de vertaler, Wil Hansen (1949), deelde daarin, en in zijn dankwoord vermeldde hij er óók 5 maanden over te hebben gedaan. De schrijver speelt een listig spel met registers en stijlen. De vertaler zag zich gedwongen dat ook te doen. Als hij erin slaagt de goede toon te vinden, aldus Hansen, dan smaakt de vertaler ‘een stil geluk’.

Bij het werk van de vertaler, held achter de schermen, staan we maar zelden stil. Maar dankzij die middag in Den Haag viel ons oog een dag later op de gele band van de bundel Poésies van Hans Faverey (1933-1990), bevattende meer dan 600 pagina’s met de verzamelde gedichten, in het Frans vertaald door Kim Andringa, Erik Lindner en Éric Suchère, en verschenen bij de Brusselse uitgever Vies Parallèles.

Een huzarenstukje. Alle gedichten van de klinisch psycholoog die als hermetisch bekend stond, en die reeksgewijs zijn heldere raadsels presenteerde: ‘De chrysanten,/ die in de vaas op de tafel/ bij het raam staan: dat// zijn niet de chrysanten/ die bij het raam/ op de tafel/ in de vaas staan’, welke regels nu een ander taalgebied betreden: ‘Les chrysanthèmes/ qui sont dans le vase sur la table/ près de la fenêtre; ne// sont pas les chrysanthèmes/ qui sont près de la fenêtre/ sur la table/ dans le vase’. Krijg daar maar eens een speld tussen.

Ze gaan over ‘het’, is wel beweerd over deze gedichten, alleen is het moeilijk te zeggen wat het is. ‘Het sneeuwt/ maar het sneeuwt niet meer’, is ‘Il neige/ mais il ne neige plus’ geworden. Het mysterie is gebleven.

Een van Favereys bundels heet Tegen het vergeten. Jawel, ook die staat erin. Contre l’oubli. Aan dat streven leveren alle vertalers hun bijdrage: ‘verborgen in het zichtbare/ en daarin schuil gaande.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden