interviewRobert Eggers & Alexander Skarsgard

‘Het spirituele is voor Vikingen even echt als het leven zelf. Dus zo moet het er in een film ook uitzien’

Dé Vikingfilm ontbrak nog. En dus besloten regisseur Robert Eggers en acteur Alexander Skarsgard een grootse poging te wagen met The Northman.

Bor Beekman
 Amleth (Alexander Skarsgard) in The Northman. Beeld
Amleth (Alexander Skarsgard) in The Northman.

‘Ik kan nauwelijks geloven dat ik zo’n machofilm heb gemaakt’, zegt Robert Eggers. ‘Ik kan het écht niet geloven.’ De 38-jarige Amerikaan – gehuld in zwarte broek en zwarte trui, grote gouden ringen aan zijn vingers – zit in een Hamburgs hotel voor de Europese promotie van The Northman. Wie hem een jaar of vijf geleden had gezegd dat hij een peperdure Vikingfilm zou gaan regisseren, vol actiescènes en met een sterrencast, was op hoongelach getrakteerd. ‘Vikingen stonden voor mij gelijk aan dat macho-stereotype. En dan is er ook nog die rechtse misinterpretatie van de Vikingcultuur, iets waar ik allergisch voor ben. Nee, daar was ik absoluut niet in geïnteresseerd!’

Eggers brak in 2015 door met zijn alternatieve horrorhit The Witch, gesitueerd in het streng-religieuze New England van 1630. ‘The Witch scared the hell out of me’, tweette schrijver en fan Stephen King. Vervolgens maakte Eggers de zinsbegoochelende psychologische soort-van-thriller The Lighthouse, met Robert Pattinson en Willem Dafoe als twee in een delirium verkerende vuurtorenwachters. Twee beklemmende films vol waanbeelden, die zeker niet voldoen aan het geijkte Hollywoodstramien. Iets wat ook zou blijken bij Eggers’ Vikingfilm: de eerste versie van The Northman riep zo veel bevreemding op bij het doordeweekse testpubliek, dat de studio prompt allerlei aanpassingen voorstelde: met een budget van 90 miljoen dollar moest de film natuurlijk wel een breed publiek aanspreken. De montage van de eindversie werd vervolgens een slepend proces.

Regisseur Robert Eggers Beeld Getty
Regisseur Robert EggersBeeld Getty

‘Ik had nog nooit een actiescène gedraaid’, zegt Eggers, ‘en mijn director of photography Jarin Blaschke ook niet. Eigenlijk waren we gewoon niet geschikt voor een film van dit kaliber. Het kostte enorm veel voorbereiding om er alsnog in te slagen. En... nou ja, misschien zijn we er ook niet echt in geslaagd.’ Met een serieuze blik: ‘Het was zó moeilijk.’

De regisseur was anders gaan denken over Vikingen na een bezoek aan IJsland. Vanwege het mythische landschap aldaar, de alomtegenwoordigheid van de sagen én Björk. De zangeres had Eggers uitgenodigd voor een etentje bij haar thuis, waar ze hem koppelde aan de IJslandse dichter Sjón, de uiteindelijke coscenarist van The Northman. ‘In IJsland realiseerde ik me pas hoezeer de Vikingcultuur verbonden is met poëzie, met kunst en muziek. Ja, Vikingen waren net zo gewelddadig als het cliché wil en ook verschrikkelijk patriarchaal. Maar er was wel meer dan dat. En wat die gewelddadigheid betreft: als je kijkt naar de wereld van vandaag, mag duidelijk zijn dat we er sinds de Vikingtijd nog niets op vooruit zijn gegaan.’

Björk als Seeress in The Northman. Beeld
Björk als Seeress in The Northman.

Björk is zelf ook te zien in The Northman, als priester; het is haar eerste filmrol sinds zeventien jaar. In het dik twee uur lange wraakepos, gebaseerd op de oude Scandinavische sage die ook Shakespeares Hamlet inspireerde, keert de woeste Viking en koningszoon Amleth na twintig jaar terug naar zijn familie; hij wil zijn vermoorde vader wreken en zijn moeder bevrijden, die is geschaakt door de nieuwe koning, oom Fjölnir. Behalve voor Björk zijn er ook rollen voor Nicole Kidman, Willem Dafoe, Claes Bang, Anya Taylor-Joy en Ethan Hawke.

De Noorman Amleth wordt gespeeld door Alexander Skarsgard, die zich in Hamburg eveneens laat interviewen door de pers. Als de lange Zweed de kamer binnenstapt, valt op hoezeer zijn enorme spierbundels alweer geslonken zijn en hoe vriendelijk, ja zachtaardig hij eigenlijk oogt. Heel anders dan de zwaardzwaaiende bruut die in The Northman ook nog even een hap uit een zojuist gevelde tegenstander neemt. ‘Toen ik klein was, droomde ik er al van om ooit een Viking te spelen’, zegt de 45-jarige acteur, bekend van zijn rollen in series als True Blood, Big Little Lies en het derde seizoen van Succession (waarin hij een verveelde Scandinavische miljardair speelt). ‘We hebben een familiehuis op Öland, een eiland in de Oostzee met zo’n 160 runenstenen. Die zijn duizend jaar oud en er staan prachtige inscripties op over de reizen van de Vikingen. Als je die elke zomer ziet, raak je vanzelf gefascineerd.’

Alexander Skarsgard Beeld WireImage
Alexander SkarsgardBeeld WireImage

Alexander, de oudste zoon van acteur Stellan Skarsgard, groeide deels op in de Verenigde Staten. ‘Als Amerikanen horen dat je uit Zweden komt, willen ze altijd over de Vikingen praten. Ik realiseerde me dat ik eigenlijk nooit een grote, epische Vikingfilm had gezien die recht deed aan de IJslandse sagen. Samen met een bevriende Deense producent, Lars Knudsen (Midsommar), ging ik op zoek naar een geschikte filmmaker.’

Eggers: ‘Het moest dé Vikingfilm worden. Mijn pitch bij de studio’s was: ik ga de onderhoudendste versie van een Robert Eggers-film maken. Mensen vermaken was niet het ultieme doel van mijn eerste twee films, maar hier wel. Of een van de hoofddoelen, in elk geval. Ik wilde een film maken waarbij je fijn popcorn kunt eten. Al hóóp ik dat er ook momenten in zitten waarbij je wat minder fijn popcorn eet. Er zit wel eh... wat duisters in.’

Alexander Skarsgard en Anya Taylor-Joy in The Northman. Beeld
Alexander Skarsgard en Anya Taylor-Joy in The Northman.

Eggers moest een aantal compromissen sluiten met de studio. ‘En die bevallen me niet allemaal. Dat ik geen piemels mocht laten zien, bijvoorbeeld. Bij de aanval van die berserkers (waarin de extatische woede wordt getoond van Vikingvechters, die zich voor gevechten uitdosten als dieren, red.) wilde ik dat een aantal van die mannen helemaal naakt was, wat de scène nóg angstaanjagender en krachtiger maakt. Maar ja, de film moet ook kunnen worden vertoond in vliegtuigen, dus: geen piemels. Ik had geen zeggenschap over de eindversie, en dat vond ik soms echt pijnlijk en zwaar. Maar ik moet zeggen: zonder tussenkomst en bemoeienis van de studio zou ik niet hebben afgeleverd wat ik vooraf had beloofd: de meest entertainende versie van deze film.’

Er is een duidelijke lijn waarneembaar in The Northman en Eggers’ eerdere films: de vanzelfsprekende wijze waarop de regisseur het bovennatuurlijke door zijn vertellingen vlecht. ‘Ik vind dat volstrekt logisch. Net als bij die religieuze Engelse kolonisten in The Witch is het bovennatuurlijke of spirituele voor Vikingen even echt als al het andere in de wereld waarin ze leven. Dus zo moet het er ook uitzien in een film: alsóf het echt is. Hier plaats ik de kijker in het hoofd van een Viking.’

Robert Eggers op de set van The Northman. Beeld
Robert Eggers op de set van The Northman.

Eggers filmde The Northman anders dan de gemiddelde avonturenfilm: met lange en ononderbroken opnamen. Skarsgard: ‘Er is dus geen extra beeld van de omgeving om in te passen tijdens de montage. Dat maakt dat je nooit een bochtje kunt afsnijden, of héél even kunt valsspelen of corrigeren tijdens een vechtscène. Als ook maar een fractie van een seconde niet perfect is, moet je weer helemaal terug naar het begin. Die inval van de Vikingen in dat dorp hebben we een keer of 27 gedraaid, helemaal van begin tot eind. En dat is... pretty fucking uitputtend. Na de eerste keer gier je van de adrenaline, sta je te hijgen. En dan moet je nog eens, en nog eens. Maar ja, dat is nu eenmaal de manier waarop Rob werkt. Er zijn geen cuts. Cinefielen zullen dat vast opmerken, maar ik hoop dat mensen die iets minder bekend zijn met het filmvak het op z’n minst voelen, al is het dan onbewust. Dat sleurde ons door de draaidagen heen: dat we iets maakten dat er straks anders uit zou zien.’

Voor The Northman werkte de acteur met dezelfde trainer die hem had klaargestoomd voor The Legend of Tarzan. ‘Magnus, een Zweed. Hij kent mijn lichaam beter dan ik. Amleth moest als vechter een soort kruising zijn tussen een beer en een wolf. Dus ik moest aankomen, groter worden: beerachtig. Bij Tarzan stonden ze erop dat ik geen grammetje lichaamsvet zou hebben, dus geen biertje of pasta in het weekend, ik mocht niet eens een glas sinaasappelsap drinken, vanwege de suiker. Voor The Northman gelukkig wel: een hamburger, een glas wijn op zaterdagavond.’

The Northman Beeld
The Northman

Amleth zint de hele film lang op wraak, wordt daardoor verteerd; het vormt de verteldraad van The Northman. ‘Er is iets aan wraakverhalen dat altijd werkt’, zegt Eggers. ‘Van Conan the Barbarian, een film waarnaar ik af en toe verwijs in The Northman, tot aan de jakobijnse wraaktragedies. In het echte leven geeft wraak geen voldoening, denk ik. Mijn commentaar op wraak, als gegeven, zit ín de film. Daar wil ik verder niet al te veel over zeggen.’

Skarsgard: ‘In Amleths eigen ogen is zijn wraak rechtvaardig, hij is de held van zijn eigen verhaal. Een man die op zijn 10de moest vluchten, nadat zijn oom zijn vader had gedood en zijn moeder geschaakt. Maar het wordt ongemakkelijk zodra hij zich realiseert dat zijn beeld van het verleden misschien niet helemaal accuraat is. Dan schuiven de scheidslijnen: wie is hier de held, wie de schurk?’

De dosering van de hoeveelheid grafisch in beeld gebracht geweld in The Northman hield Eggers zo nu en dan wel wakker. ‘Het moest wel een echte epische actiefilm zijn, met alles erop en eraan. Echt opwindend, aangrijpend. En hoewel die Vikingen het geweld vieren, wilde ik, als filmmaker, het ook weer niet verheerlijken. Ik probeer aan de juiste kant te blijven. Goed, dat moment waarop de darmen uit iemands opengesneden buik vallen, daar heb ik nu wel een beetje spijt van. Dat voelt iets te veel als een slasherfilm. Maar verder geloof ik dat het wel goed is gelukt.’

Vikingen in films en series

Het Viking-genre is niet zo groot als de western, maar timmert de laatste jaren vooral in tv-series aan de weg: Vikings, Vikings Valhalla en het parodiërende Norseman (alledrie bij Netflix). De bekendste Hollywoodfilm in het genre is The Vikings (1958), een epos vol liederlijk rovende en verkrachtende Vikingen, met Kirk Douglas, Tony Curtis en Janet Leigh. Ander hoogtepunt: Valhalla Rising (2009) van de Deen Nicolas Winding Refn, met Mads Mikkelsen als eenogige Vikingslaaf.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden