DE NEDERLANDSE POPCULTUUR IN 100 VOORWERPENHET SIGARENBANDJE VAN HUMPHREY MIJNALS

Het sigarenbandje van Humphrey Mijnals

Omdat ook de naoorlogse Nederlandse popcultuur een geschiedschrijving verdient: 100 voorwerpen uitgekozen, belicht en verklaard. Een lijst die lekker langzaam groeit. Aflevering 90: Het sigarenbandje van Humphrey Mijnals.

Het sigarenbandje van Humphrey Mijnals.Beeld Annabel Miedema

Op een zondagmiddag in 1959 stonden op de Minister Talmastraat in Utrecht vlakbij het terrein van eredivisieclub Elinkwijk twee voetballers op de bus te wachten. Met lijn 3 zouden Humphrey Mijnals en Michel Kruin terugkeren naar het centrum. Ze hadden een wedstrijd gespeeld, hun sporttassen stonden op de grond.

Bij de bushalte werden ze aangesproken door een jonge bewonderaar, Ad van Liempt. Hij was 10 jaar en gek op voetbal. De twee andere Utrechtse clubs in het profvoetbal, DOS en Velox, waren hem ook lief, maar Elinkwijk had een streepje voor vanwege een van de mannen bij de bushalte: Humphrey Mijnals.

Aan hem vroeg de jonge Ad van Liempt om een handtekening. Dat deed hij met enige schroom, zegt de Utrechtse programmamaker, journalist en schrijver 61 jaar later. ‘Ik vond het een beetje eng, twee van die grote zwarte mannen.’

Mijnals, zijn idool, stelde hem snel gerust. ‘Hij was aardig. Hij scheurde een blaadje uit zijn agenda en zette er zijn handtekening op. En Kruin zette zijn handtekening daaronder.’

Een jaar later maakte Humphrey Mijnals (1930-2019) uit Moengo in het Surinaamse district Marowijne zijn debuut in het Nederlands elftal. Minna was op 3 april 1960 in een wedstrijd tegen Bulgarije (4-2) de eerste zwarte voetballer in Oranje, de eerste van velen, de voorloper in een schitterende reeks die onder anderen Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Clarence Seedorf, Edgar Davids en Patrick Kluivert omvat.

Al in november 1956 was Mijnals na bemiddeling van een Nederlandse zendingswerker in Suriname, dominee Graafland van de Evangelische Broedergemeente, vanuit Paramaribo naar Nederland gekomen, na een zestien dagen lange overtocht. Het was een helse reis voor de vedette van Robinhood, een van de toonaangevende clubs van Suriname. De hele reis was hij zeeziek.

Een bericht over de 'Elinkwijk-sigaren' in de krant Amigoe di Curaçao.Beeld Amigoe di Curaçao

Langzaam maar zeker vond Mijnals zijn draai in Nederland. Bij Elinkwijk was hij de eerste van een groep Surinamers. Zijn broer Frank en Michel Kruin volgden hem snel en later sloten Erwin Sparendam en Charly Marbach zich aan. Klavertje Vijf, werden ze genoemd. Het was een liefdevolle eretitel, voortgekomen uit bewondering.

Het was geen toeval dat ze door Elinkwijk waren aangetrokken, het stuntclubje uit Zuilen dat naast vijf Surinamers ook een beroemde doelman in zijn nadagen had aangetrokken, Piet Kraak. In het beeld paste ook een reis die de club in 1959 naar de Antillen maakte. Sigarenfabriek Hudson uit Roosendaal voorzag de ‘Elinkwijk-sigaren’ die naar de Antillen werden geëxporteerd van speciale bandjes, met foto’s van de spelers. Sigarenbandjes waren een geliefd verzamelobject.

Onder de kop ‘Hup Holland!’ schreef een krant op Curaçao later: ‘Het grote succes, dat de Hudson-sigarenfabriek heeft geboekt met de afbeeldingen van de spelers van Elinkwijk op de sigarenbandjes, heeft de fabriek doen besluiten series uit te geven met op de bandjes afbeeldingen van alle spelers uit de eredivisie.’

Gouden jaren

Het waren de gouden jaren van Humphrey Mijnals, de sierlijke en spraakmakende verdediger uit Moengo. Er was ook een keerzijde: onversneden racisme. In zijn boek Het Surinaamse Legioen uit 2000 doet Humberto Tan er uitgebreid verslag van. Als Mijnals in zijn eerste wedstrijd, tegen Sparta, geblesseerd het veld moet verlaten, wordt hij toegeroepen door een toeschouwer: ‘Plak een postzegel van 15 cent op zijn kont en stuur hem terug.’ In de kleedkamer barst hij in tranen uit.

Overal in Nederland is de huidskleur van de eerste vertegenwoordigers van het Surinaams legioen reden voor racistische reacties. In een wedstrijd tegen Sportclub Enschede scheldt de grote Abe Lenstra hem uit voor ‘vuile vieze zwarte’ en raadt hij hem aan terug te gaan naar zijn eigen land. Ze leggen het later bij, dat wel.

Beeld Annabel Miedema

Ad van Liempt, de jongen die hem in 1959 op de Minister Talmastraat in Utrecht om een handtekening had gevraagd, betoonde zijn idool later als televisiemaker eer. In 2011 stelde hij een aflevering van Andere Tijden Sport over Mijnals samen, nog steeds vol bewondering.

‘Ik geloof dat ik als jongen zijn talent al herkende, al klinkt dat nogal aanmatigend. Iedereen vond hem een sensatie. Een zwarte voetballer met een totaal andere stijl, dat was iets totaal nieuws. Humphrey Mijnals verrijkte ons voetbal.’

Mijnals, zegt Van Liempt, had een soort ‘relaxte techniek’. Het werd gekoppeld aan souplesse en een groot atletisch vermogen. ‘Technisch was hij ver boven de anderen verheven. Hij was laidback en gaf als verdediger korte passjes; passjes die in die tijd vrijwel nooit te zien waren.’

Uitgerekend zijn bewonderaar relativeerde in 2011 voor een deel een actie waarmee Mijnals landelijk opzien had gebaard: een omhaal in zijn eerste interland, tegen Bulgarije. Zwevend in de lucht, in zijn eigen strafschopgebied en gadegeslagen door verbijsterde ploeggenoten, had Mijnals de bal weggeschoten.

Het acrobatische staaltje was van dichtbij vastgelegd door een fotograaf van Sport & Sportwereld en werd door het weekblad groot afgedrukt. Van Liempt kocht het blad op maandag bij de sigarenwinkel. ‘Het was magisch, hij hing in de lucht. In mijn herinnering is het de spectaculairste voetbalfoto die ik ooit heb gezien. Jarenlang heeft de foto boven mijn bed gehangen.’

Researcher Gerard Nijssen van Andere Tijden Sport vond in 2011 verloren gewaande beelden van de wedstrijd terug – óók van de omhaal. Van Liempt: ‘Plotseling zagen we er beelden van; vanuit de verte, niet close. De reden dat de omhaal de uitzending destijds niet had gehaald was volstrekt logisch: er was gefloten, het spel lag stil.’

Minna schrok toen hij ermee werd geconfronteerd, maar reageerde sportief op de onthullingen. In de uitzending speelde hij het spel mee. Oh, zei hij, ‘als ik dat had geweten zou ik het niet hebben gedaan’.

Het sigarenbandje van Humphrey Mijnals

Jaar: 1959

Collectie: particulier

Fabrikant: sigarenfabriek Hudson in Roosendaal

Bijzonderheid: ook de foto’s van elf andere voetballers van de Utrechtse eredivisieclub Elinkwijk werden voor sigarenbandjes gebruikt

100 VOORWERPEN

Alle voorgaande afleveringen van De geschiedenis van de Nederlandse popcultuur in 100 voorwerpen zijn terug te vinden op deze overzichtspagina.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden