BeeldvormersAanslag op Tree of Life Synagoge

Het schrijnende contrast tussen die ontspannen familiekiekjes en de reden waarom deze foto’s in het nieuws komen

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: de moord op Rose Mallinger, 97

Een gedenksteen voor Rose Mallinger, die op 27 oktober werd dood geschoten in de Tree of Life synagoge in Pittsburgh. Beeld AP
Een gedenksteen voor Rose Mallinger, die op 27 oktober werd dood geschoten in de Tree of Life synagoge in Pittsburgh.Beeld AP

Op zaterdagochtend 27 oktober liep de 46-jarige Robert Bowers de Tree of Life synagoge in Pittsburgh binnen. Er waren een honderdtal mensen aanwezig. Bowers riep ‘All Jews must die’ en opende het vuur. Hij had een wapenarsenaal bij zich, waaronder een AR-15, het voorkeurswapen van massamoordenaars. In korte tijd vermoorde Bowers elf mensen en verwondde er zeven, onder wie een aantal toegesnelde politieagenten.

Het was ook de week van de man die vanuit een bestelbus in Florida bompaketten had bezorgd bij een reeks prominente figuren en instellingen, die las als de hitlist van rechts Amerika. En twee dagen voor de aanslag in Pittsburgh probeerde een gewapende man een zwarte kerk in Kentucky binnen te dringen. Hij werd gearresteerd nadat hij in een nabije supermarkt twee klanten had vermoord. Ook deze moorden (en mogelijk mislukte aanslag op een kerk) worden onderzocht als haatdelict (hate crime).

Op zondag 28 oktober werden de namen van de slachtoffers van de moordpartij in Pittsburgh bekendgemaakt. Er zaten twee broers bij (Cecil en David Rosenthal) en een getrouwd stel (Bernice en Sylvan Simon). Het jongste slachtoffer was 54, het oudste 97. Haar naam was Rose Mallinger. Familieleden hebben fotootjes beschikbaar gesteld aan de pers. Het hoort langzamerhand bij het ritueel van de moderne Amerikaanse massamoord: de persoonlijke beelden en postuums van de slachtoffers in de pers, meestal het eerste moment in hun leven dat ze in de publiciteit komen.

En altijd valt dat schrijnende contrast op tussen die ontspannen familiekiekjes, vaak geschoten bij feestelijke bijeenkomsten, en de reden waarom juist deze foto’s door internationale nieuwsmedia worden verspreid. Sylvan en Bernice, respectievelijk 86 en 84, staan in hun fleurigste kleren in een parkachtige omgeving op een foto die op de nieuwssite van CNN te vinden is. Bernice heeft haar arm liefdevol op de schouder van haar man gelegd. Onder de foto staat: ‘De Simons zijn samen gestorven in dezelfde synagoge waar ze zestig jaar geleden zijn getrouwd.’

Op dezelfde site staat een vrolijke foto van Rose Mallinger, een van de foto’s die op sociale media al snel beginnen te circuleren. Ze lacht naar de camera en heeft haar wandelstok bij de hand. Het feit dat Bowers een 97-jarige vrouw heeft vermoord wordt er door mensen uitgepikt, als een uitroepteken op een inktzwarte bladzij. De bekende CNN-presentator Jake Tapper (1.9 miljoen volgers) stuurt een tweet rond met een foto van Rose Mallinger: ‘May her memory be a blessing.’

Rose Mallinger Beeld AP
Rose MallingerBeeld AP

Er doet die zondag ook al snel een ander verhaal de ronde. Dat Rose de Holocaust overleefd heeft en nu alsnog slachtoffer is geworden. De familie brengt snel naar buiten dat dit niet klopt, maar het blijft toch rondzingen en haalt ook in Nederland krantenkoppen. Telegraaf.nl: ‘Rose overleefde de Holocaust, maar niet de schietpartij in Pittsburgh.’ Bron van het misverstand is mogelijk een van de verhitte commentaren die in de dagen na de moord rondgingen op sociale media. ‘Een van de slachtoffers was de 97-jarige Rose Mallinger, die de Tweede Wereldoorlog en de poging van Hitler om alle Joden te vermoorden overleefde, om vermoord te worden, omdat Amerika het toestaat dat gewone burgers moordwapens kunnen kopen.’ Deze onlinewoedeuitbarsting leidde vervolgens tot een parallelle verhaallijn, waarin Rose ook nog eens een Holocaustslachtoffer werd.

Fotograaf Jeff Swensen uit Pittsburgh werkt voor Getty en hij is op zaterdagochtend snel ter plekke. Op de eerste foto die in zijn tijdlijn op de website van Getty is te vinden fotografeert hij een straat in Squirrell Hill, de buurt van de synagoge, vol met politiewagens. De dagen daarna is dit zijn onderwerp en Getty zet tientallen van zijn foto’s door naar de nieuwsmedia in de wereld. Na de eerste foto’s van de inzet van politie en militairen gaat het langzaam over in foto’s van de openbare rouw rond de synagoge. Veel mensen die steun zoeken bij elkaar, handen op schouders, bloemen op straat.

Demonstranten steunen elkaar tijdens een ‘mars voor solidariteit‘ in Pittsburgh. Beeld AFP
Demonstranten steunen elkaar tijdens een ‘mars voor solidariteit‘ in Pittsburgh.Beeld AFP

Swensen documenteert ook de protesten als Trump een bezoek aan Pittsburgh brengt. Het is duidelijk dat de demonstranten hun president als onderdeel van het klimaat zien dat Bowers tot zijn daad bracht. ‘Hate has no home here’, staat er op een van de borden. Maar Swensen fotografeert ook het bord met de tekst: ‘Nazi Trump Fuck Off’.

Na dagen fotograferen is zijn laatste foto op de site van Getty het beeld van een open graf onder een bijna overdadige herfstboom. De grond en de hoop aarde is bezaaid met bladeren. De tekst van Getty bij het beeld: ‘Laatste rustplaats van Rose Mallinger, 97, is klaar voor haar kist in het Tree of Life Memorial Park op 31 oktober, 2018.’

De laatste rustplaats van Rose Mallinger.
 Beeld AFP
De laatste rustplaats van Rose Mallinger.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden