Omslag

Het robuuste ontwerp van Helmut Salden 1:1 Uncovered was de meester vast bevallen

Het handwerk van Helmut Salden (1910-1996) is niet vergeten.

Omslag Helmut Salden Uncovered 1:1, ontwerp Karen Polder. Beeld Karen Polder
Omslag Helmut Salden Uncovered 1:1, ontwerp Karen Polder.Beeld Karen Polder

‘Saldens ontwerpen zijn zeer persoonlijk, maar zij zijn ook zeer gevarieerd, zodat men zijn hand gemakkelijk herkent en toch de veelheid van zijn motieven kan waarderen als een bewijs voor de tact, waarmee hij ieder ontwerp tot zijn recht laat komen.’ Mooie woorden over Helmut Salden door de criticus Menno ter Braak, geschreven kort voor diens zelfmoord op 14 mei 1940, de dag waarop Nederland capituleerde voor nazi-Duitsland.

S. Carmiggelt: Fluiten in het donker (ontwerp Helmut Salden, 1966, niet gebruikte schetsen). Beeld Karen Polder
S. Carmiggelt: Fluiten in het donker (ontwerp Helmut Salden, 1966, niet gebruikte schetsen).Beeld Karen Polder

Helmut Salden was een jonge boekontwerper en typograaf uit Essen, die voor de nazi’s naar Nederland was gevlucht. Hij werd na de Duitse inval gearresteerd en ter dood veroordeeld, maar overleefde de oorlog in strafkampen.

Na de bevrijding bleek dat Ter Braak het goed had gezien: Slauerhoffs Verzamelde gedichten (uitgeverij A.A.M. Stols, 1947) luidde een lange rij uitgaven in die getuigen van Saldens meesterschap en perfectionisme. Vanaf 1949 verscheen Menno ter Braaks Verzameld werk in zeven delen bij Van Oorschot, in een ontwerp van Salden dat werd bekroond met de Staatsprijs voor Typografie.

Pagina 13 t/m 16 van Helmut Salden Uncovered 1:1. Beeld Karen Polder
Pagina 13 t/m 16 van Helmut Salden Uncovered 1:1.Beeld Karen Polder

Ook befaamd werd Van Oorschots Russische Bibliotheek, waarvoor Salden tientallen banden ontwierp. De met de hand getekende auteursnamen werden zijn handelsmerk: perfect gelijnde letters, voornaam en een beetje streng, maar met frivole, op wimpels lijkende schreven.

Joseph Roth: Werke in drei Bänden (Kiepenheuer & Witsch, 1956), ontwerp Helmut Salden. Beeld Karen Polder
Joseph Roth: Werke in drei Bänden (Kiepenheuer & Witsch, 1956), ontwerp Helmut Salden.Beeld Karen Polder

Salden overleed in 1996 (net als Ter Braak maakte hij zelf een einde aan zijn leven), maar vergeten is hij niet. In 2003 verscheen een monografie bij uitgeverij 010. Het Huis van het Boek/Museum Meermanno eerde hem in 2018 met een expositie en een goed geïllustreerde publicatie.

En nu is er Helmut Salden Uncovered 1:1, een overzicht van Saldens werktekeningen van 1939 tot 1970, afgebeeld op ware grootte. Het robuuste ontwerp van coauteur Karen Polder was Salden vast bevallen, inclusief de flatbook-bindtechniek, waardoor de pagina’s aangenaam plat openvallen.

Helmut Salden Uncovered 1:1, door de speciale bindtechniek vallen de pagina’s moeiteloos open. Beeld Karen Polder
Helmut Salden Uncovered 1:1, door de speciale bindtechniek vallen de pagina’s moeiteloos open.Beeld Karen Polder
An Rutgers van der Loeff: Mens of wolf (Ploegsma, 1951), ontwerp Helmut Salden, het rechter ontwerp werd het definitieve. Beeld Karen Polder
An Rutgers van der Loeff: Mens of wolf (Ploegsma, 1951), ontwerp Helmut Salden, het rechter ontwerp werd het definitieve.Beeld Karen Polder

Met het oog op de buitenlandse belangstelling is de tekst in het Engels en Duits, zegt Salden-specialist Mathieu Lommen: ‘We hebben al meer boeken verstuurd naar Brooklyn dan naar Amsterdam.’

Mathieu Lommen & Karen Polder: Helmut Salden Uncovered 1:1

Bobby Books; € 34,50. Alleen verkrijgbaar via helmutsaldenuncovered@gmail.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden