PicsFloortje Smit

Het racisme in Gone with the Wind (1939) was altíjd al fout

Vivien Leigh en Hattie McDaniel in Gone with the Wind (1939).Beeld filmstill

Floortje Smit, filmrecensent, werpt haar blik op de hedendaagse beeldcultuur.

Wie zin heeft in ontspanning zónder helemaal de ogen te sluiten voor #BlackLivesMatter, kan bij Netflix terecht voor de speelfilm The Help (2011). Feelgooddrama over een schrijver (de lieflijke Emma Stone) die in de bres springt voor zwarte dienstmeisjes in de jaren zestig in Jackson, Mississippi. Vier Oscarnominaties, tagline ‘change begins with a whisper’, goedebedoelingenextravaganza. Geen wonder dat het afgelopen week een van de meest gestreamde films was.

Tot horreur van Bryce Dallas Howard, een van de racistische slechteriken uit de film. Zij moedigde mensen aan vooral ándere films te kijken als ze zich willen verdiepen in racisme. ‘The Help is een fictief verhaal, verteld vanuit het perspectief van een wit personage, gecreëerd door witte schrijvers’, schreef ze. Viola Davis stelde jaren geleden onomwonden spijt te hebben van de rol die haar een Oscarnominatie opleverde: de stemmen van de dienstmeisjes waar de film om beweerde te draaien, zei ze, bleven ongehoord.

Wat moet je met films die door de tijdgeest zijn ingehaald? De BBC en Netflix haalde de komische serie Little Britain offline vanwege trans-fobe en racistische grappen - iets waar de makers zelf jaren geleden al afstand van namen. HBO besloot eergisteren de filmklassieker Gone with the Wind (1939) voorlopig niet aan te bieden. ‘Het is een product van zijn tijd’, aldus een woordvoerder, ‘en het verbeeldt etnische en raciale vooroordelen die  helaas – zijn genormaliseerd in de Amerikaanse maatschappij. De racistische verbeelding waren tóén fout, en nu, en we vinden het onverantwoord om deze titel te laten staan zonder uitleg of afkeuring.’ Daar wordt aan gewerkt.  

Inderdaad, wie écht wat wil leren over racisme, kan beter de horrorfilm Get Out (Jordan Peele) kijken, of de documentaires When They See Us of 13th  (Ava DuVernay) of Spike Lee’s gehele oeuvre.  Ga naar Eye voor het Black Light-programma, een onderzoek naar de verbeelding van de zwarte identiteit. Ryan Kyle Coogers aangrijpende Fruitvale Station, over de laatste dag van een zwarte man die wordt doodgeschoten door de politie, had trending moeten zijn. If Beale Street Could Talk. Ook omdat die zo’n miljoen keer beter zijn dan The Help.

Maar juist omdat films de mores van de tijd weerspiegelen, kun je aan de filmgeschiedenis zo fraai zien hoe ideeën en denkbeelden veranderen, en hoe eenzijdig het perspectief doorgaans is. Een kijker van nu kijkt anders dan een kijker toen, en daarom moet je The Help of Gone With The Wind niet simpelweg negeren: je kunt er ook aan ook zien hoe diepgeworteld en genormaliseerd vooroordelen en stereotiepen zijn, hoe ze verpakt kunnen worden in goede bedoelingen en hoe lang dat onopgemerkt kan blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden