Het perverse genoegen van Benoît Jacquot

Waarom zou je nog een remake maken van Journal d'une femme de chambre? Volgens regisseur Benoît Jacquot is het simpel: het verhaal is actueler dan ooit.

Léa Seydoux in Journal d'une femme de chambre. Beeld .

Regisseur Jean Renoir vormde Journal d'une femme de chambre (1900) van Octave Mirabeau in 1946 al eens om tot een film. Louis Buñuel nam de roman in 1964 onder handen. Het zijn niet bepaald de minsten. Je moet dan ook een flinke portie lef hebben om je als regisseur nu nog aan Het dagboek van een kamermeisje te wagen. Maar Benoît Jacquot (68) oogt ontspannen, vlak na zijn première in Berlijn. 'Die twee films verschillen zo van elkaar, dat een derde even anders kon zijn.'

De kostuumfilm wordt verteld door de ogen van Célestine, een brutaal kamermeisje uit Parijs dat in de Provence te werk wordt gesteld bij een rijke familie. Na jaren van uitbuiting heeft ze geleerd dat ze als intelligente moderne slaaf moet roeien met de riemen die je hebt. Dus manipuleert ze dat het een lieve lust is en probeert ze haar seksualiteit in te zetten voor haar eigen gewin.

Happy end

Renoir maakte er een Hollywoodfilm van met een happy end. Buñuel gebruikte hetzelfde materiaal voor een vileine afrekening met morele en maatschappelijke hypocrisie.

Jacquot had wel de verfilmingen gezien, maar las het boek pas onlangs. Hij zag in het eind 19de eeuw geschreven boek interessante parallellen met de vreemdelingenproblematiek van nu en de gevoelens van mensen die zich buiten de maatschappij gezet voelen. 'Ik werd getroffen door de thema's: klassensegregatie, uitbuiting, buitensluiting. Onderwerpen die in het Franse politieke debat nu uiterst actueel zijn.'

Het boek is geschreven toen het antisemitisme in Frankrijk door de Dreyfusaffaire, een politiek schandaal rond 1895, genadeloos werd blootgelegd. De aantrekkingskracht van het antisemitisme op de lagere klasse speelt op de achtergrond van het boek. 'Net als toen lijken opbloeiende rechtse partijen nu de stem van het volk te vertegenwoordigen.'

Drie sterren

Plezierig maar ook afstandelijk drama: lees hier de recensie van Journal d'une femme de chambre.

Jacquot gebruikte het boek van Mirabeau als een 'zelfbedieningsrestaurant'. 'Je kiest de momenten die je het interessantst vindt.' Célestines verleden doet hij uit de doeken in flashbacks. Zijn film focust op de ingewikkelde relatie tussen Célestine en zwijgzame Joseph, een antisemitische tuinman met levensgevaarlijke kantjes die zij uiteindelijk voor lief neemt. 'Ik wilde laten zien waarom zij van mannen walgt, maar er tegelijkertijd ook door wordt aangetrokken. Verloren zielen kunnen worden verleid met een beetje aandacht.'

De casting van Célestine was essentieel: ze domineert elke scène met haar spottende buitenstaandersblik. Voor Jacquot kwam maar één actrice in aanmerking: de 29-jarige Léa Seydoux, die doorbrak met Gouden Palmwinnaar La vie d'Adèle (2013) en die te zien zal zijn als Bondmeisje in Spectre. Jacquot castte haar al in zijn kostuumdrama Les adieux à la reine (2012), waar ze ook een beschouwend kamermeisje speelde. 'Léa kan compleet geloofwaardig zijn als jonge vrouw uit het begin van de 19de eeuw, zonder de eigentijdse kijkers te vervreemden. Dat is een gave. Het was ideaal voor de parallellen die ik wilde laten zien met het nu.'

Regisseur Benoît Jacquot. Beeld Everett Collection, Inc.

Vrouwenregisseur

Door de carrière van Benoît Jacquot lopen twee rode lijnen: boekverfilmingen en vrouwen. Zijn films hebben (vaak) een sterke vrouw in de hoofdrol, waarmee hij geregeld aan het begin van de carrière stond van Franse actrices. Hij werkte vijf keer met Isabelle Huppert; Le journal d’une femme de chambre is zijn tweede samenwerking met Léa Seydoux. De reden is simpel, aldus Jacquot. ‘Omdat ik nu eenmaal meer van vrouwen dan van mannen houd. Sorry, meer is het niet.’

Razende antisemiet

Haar tegenspeler is Vincent Lindon, 'die afkomstig is uit een belangrijke Joodse familie. Naast zijn overduidelijke talent leek het me leuk hem eens een razende antisemiet te laten spelen. Voor Léa speelde zoiets trouwens ook mee: ik vond het grappig dat de kleindochter van een van de machtigste mannen in Frankrijk (haar opa Jérôme Seydoux is een rijke zakenman en eigenaar van filmmaatschappij Pathe, red.) een kamermeisje speelt.'

Een 'pervers genoegen' noemt Jacquot het, al heeft het voor zijn film ook een functie. 'Ik ben benieuwd in hoeverre ze kunnen vergeten wie ze zijn op het moment dat de camera's gaan draaien. Natuurlijk kunnen ze zichzelf nooit helemaal uitschakelen: het geeft hun optredens een prettig soort intensiteit en een lichte tegenstrijdigheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden