Taalgebruik Lexicon der onterecht vergeten woorden

Het perfecte woord voor iets vegetarisch dat op vlees lijkt, het bestaat al

Fabrikanten van vleesvervangers wringen zich in allerlei bochten om een geschikte benaming te vinden voor hun producten, terwijl daar al een woord voor ís.

Foto Peter Lipton

Uit afkeer van dierenleed wenden steeds meer mensen zich tot vegetarische lapjes, burgers, ballen en vinken, gemaakt van soja-en andere bonen. Dat is fijn voor de varkens, kippen en koeien en jammer voor de sojabonen, maar die hebben gelukkig, net als Winnie de Poeh, maar een heel klein beetje verstand.

Waren die ‘vleesvervangers’ tot voor kort doorgaans niet te vreten, tegenwoordig zijn er wel degelijk plantaardige brokjes en schijven te koop die met enige welwillendheid van de consument (en veel ketchup) nogal op vlees lijken. Maar hoe noem je zulk nepvlees? De producenten wringen zich in allerlei linguïstische en juridische bochten om namen te bedenken die vlezig klinken, maar dat naar de letter der wet niet zijn.

Zo had je al ‘Kipstuckjes’ ‘Speckjes’ en ‘Gehackt’, namen die, in weerwil van de moderne technologie waaraan ze hun bestaan te danken hebben, nogal middeleeuws aandoen, en onlangs zijn daar ook moeizaamheden als ‘Stukjes-als van-kip’ en ‘Fijngehakt’ bijgekomen.

Was er maar een goed woord, dat in één klap verklaart dat we niet te maken hebben met echt vlees, maar met iets vegetarisch dat erop lijkt...

Maar zo’n woord ís er al. (‘Jest takaja partija!’ – ‘Zo’n partij ís er al!’ zoals Lenin in 1917 tegen de mensjewieken zei.) Dat woord is ‘schijngehakt’. Het werd, stomtoevallig, óók in 1917 gemunt, tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen vlees nog niet zielig was, maar gewoon schaars en duur. Ook het woord ‘eenheidsworst’ stamt uit die tijd: het was een op regeringsvoorschrift samengestelde worst van ‘minder courante delen’ van allerlei dieren.

Schijngehakt werd door de oppassende en zuinige huisvrouw thuis gemaakt van fijngemaakte aardappels, uien en bonen. Dat hoeft niet meer. Maar waarom zouden we die uitstekende naam verloren laten gaan? Schijngehakt, schijnspek, schijnkip, schijnkarbonade: de mogelijkheden zijn legio.

Je zou er bijna zin in krijgen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.