Recensie Architectuur

Het paddestoelvormige Triodos-kantoor in Zeist is een ode aan de natuur ★★★★☆

De begane grond van het paddestoelvormig gebouw op het landgoed in Zeist is openbaar toegankelijk.

Het kantoor van Triodos in Zeist, ontworpen door Rau Architecten. Beeld Bert Rietberg / J.P. van Eesteren

Duurzaam bouwen zou een pleonasme moeten zijn, vindt architect Thomas Rau. Maar de praktijk is dat momenteel duizenden bouwprojecten stilliggen omdat ze leiden tot te veel stikstofuitstoot, wat een bedreiging vormt voor de biodiversiteit.

Wat is er nodig voor verandering? Slimmer ontwerpen is niet genoeg; er moet ook een financiële stimulans zijn. Interessant daarom om te zien wat er gebeurt als Rau, pionier op het gebied van circulariteit, en de ideële Triodos Bank – de naam staat voor de driewegbenadering ‘mens, planeet en winst’ - de handen ineenslaan.

De oplevering van het nieuwe Triodos-kantoor in Zeist werd vorige week gelardeerd met indrukwekkende cijfers. Zo is het ‘CO2-positieve’ gebouw het eerste grootschalige bouwwerk met een volledig houten draagconstructie – de betonnen kelder buiten beschouwing gelaten. Het uit Duitsland afkomstige hout, 2.623 kubieke meter in totaal, is duurzaam gekapt en groeit volgens Rau’s berekening in 11,36 minuten terug. De constructie, met behulp van 165.312 enorme schroeven in elkaar gezet, is ‘honderd procent remontabel’. Alle elementen zijn geregistreerd in Madaster, het ‘materialen-kadaster’ dat Rau in 2016 lanceerde om bouwafaval te elimineren.

Het ‘CO2-positieve’ gebouw het eerste grootschalige bouwwerk met een volledig houten draagconstructie. Beeld Bert Rietberg / J.P. van Eesteren

Maar het gebouw dat pal tegenover station Driebergen-Zeist op landgoed De Reehorst is verrezen, is meer dan een optelsom van milieuvriendelijke materialen en energiebesparende technieken: een ode aan de natuur. Geïnspireerd door de zwammen in het omringende bos ontwierp Rau architecten een imposante paddestoelvormige constructie van gebogen, gelamineerde spanten, afgewerkt met lattenplafonds als ‘plaatjes’ en begroeide daken. Het geheel is omkleed met glooiende glazen gevels; het doet denken aan de beroemde vaas van de Finse modernistische architect Alvar Aaltoo. Als je door de schuifdeuren binnenstapt, beland je in een hal als een kerk, licht en hoog, met rondom zicht op de bomen.

Deze pure ruimte heeft eigenlijk niets meer nodig, wat ook meteen het probleem van dit kantoor is, waar zeshonderd werknemers de komende maanden zich op hun flexwerkplekken zullen installeren. Interieurarchitect Odette Ex heeft aansluitend op de gebouwvorm voor de inrichting zo veel mogelijk natuurlijke materialen gebruikt. Een receptiebalie is van gestapeld natuursteen, de kolommen in het restaurant zijn boomstammen, en versterken het gevoel dat je in het bos werkt. De binnenwanden waarmee vergaderkamers en concentratieplekken in de open ruimte zijn gecreëerd, zijn afgewerkt met wit linnen, wat een provisorische indruk wekt. De schuifdeuren, controlepoortjes en losse meubels die bij een modern kantoor horen, voelen eigenlijk als ‘vervuiling’.

Rau Architecten bouwde twintig jaar geleden al het hoofdkantoor van Triodos aan de Utrechtseweg in Zeist, en ook het naastgelegen pand uit 2006. De bank bleef de afgelopen jaren groeien, ging op zoek naar uitbreidingsmogelijkheden, en belandde op De Reehorst. Het is de plek waar Triodos in 1980 werd opgericht, en bovendien gunstig gelegen aan het station; werknemers en bezoekers worden gestimuleerd om met de fiets of het openbaar vervoer te komen. Bovendien bood het de mogelijkheid om als rentmeester het natuurgebied duurzaam te herontwikkelen.

In het gebouw kun je zelf ervaren waar duurzaam bouwen uiteindelijk om draait: het creëren van een fijne leefomgeving, in harmonie met de natuur. Beeld Bert Rietberg / J.P. van Eesteren

Om de historische zichtas te herstellen, is de parkeerplaats van het midden naar de rand verplaatst, waar elektrische auto’s onder een gigantisch dak van zonnepanelen kunnen opladen. Op de plek van de oude parkeerplaats is een vijver aangelegd waar inmiddels planten opschieten en vogels hun intrek nemen. Richting de Utrechtse Heuvelrug is, als compensatie voor de nieuwbouw, nieuw bos aangeplant. De bestaande moestuin worden zal gebruikt om groente te verbouwen voor het restaurant.

Het mooiste van dit alles, is dat het landgoed openbaar blijft. Iedereen kan hier straks wandelen, in het restaurant een kopje koffie drinken of op z’n Van der Valks afspreken voor een overleg; de begane grond van het kantoor is openbaar. Zo kun je zelf ervaren waar duurzaam bouwen uiteindelijk om draait: het creëren van een fijne leefomgeving, in harmonie met de natuur.

Kantoor Triodos, Zeist (2010-2019) ★★★★☆

Opdrachtgever: Triodos Bank

Ontwikkelaar: EDGE & Triodos bank

Ontwerp: Rau Architecten (gebouw), Ex interiors (interieur), Arcadis (landschap)

Aannemer: J.P. van Eesteren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden