Het Nieuwe Instituut ontvangt 11 miljoen voor behoud uniek architectuurarchief

Vooral de tekeningen op kalkpapier zijn er slecht aan toe

Het is een opsteker van jewelste voor Het Nieuwe Instituut (HNI), het museum voor architectuur, design en e-cultuur in Rotterdam: het ministerie van OCW investeert 11 miljoen euro in de architectuurcollectie.

Ontwerp Van Eesteren en Van Doesburg, 1923. Beeld Het Nieuwe Instituut

De eenmalige geldinjectie wordt ingezet voor het behoud en de restauratie van de Rijkscollectie, en om de reeds ingezette digitalisering en ontsluiting van het archief te versnellen.

Het nieuws komt als een verrassing; de afgelopen jaren werd er fors bezuinigd op cultuur. Maar ondertussen is door Behrang Mousavi, general manager Erfgoed, jarenlang gewerkt om de noodzaak van restauratie op de politieke agenda te krijgen. In 2010, bij wat toen nog het Nederlands Architectuurinstituut heette (in 2013 opgegaan in Het Nieuwe Instituut), begon hij de toestand van de collectie in kaart te brengen.

Internationaal hoog aangeschreven

Met 4 miljoen objecten is dit het grootste architectuurarchief ter wereld. In Nederland is het relatief onbekend, maar internationaal staat het hoog aangeschreven; het omvat archieven van zevenhonderd architecten, verenigingen en opleidingen. Daaronder grote namen als Pierre Cuypers, Cornelis van Eesteren, Gerrit Rietveld, Theo van Doesburg en Jaap Bakema. Honderddertig jaar aan architectuurgeschiedenis, die de laatste jaren steeds meer gebruikt wordt bij het maken van exposities, zoals de recente tentoonstelling over De Stijl in het Haagse Gemeentemuseum.

Dagelijks melden zich musea uit binnen- en buitenland voor bruiklenen, en komen studenten en onderzoekers naar het Museumpark om de archieven te raadplegen.

Groei

Dat laatste dreigt een probleem te worden, zo bleek uit Mousavi's inventarisatie. Met name de 1,4 miljoen tekeningen, waarvan 99 procent gemaakt is op kalkpapier, zijn er slecht aan toe. 'Inkt en plakband vreten het papier op, tekeningen dreigen te scheuren op het moment dat ze worden uitgerold, en daardoor zijn ze moeilijk te digitaliseren. Daarbij komt dat de kennis van het conserveren van kalkpapier beperkt is.'

Ondertussen is de collectie flink gegroeid door nieuwe acquisities, zoals de archieven van Herman Hertzberger en MVRDV, bekend van De Markthal. De 8,5 miljoen euro rijkssubsidie die HNI jaarlijks ontvangt, dekt de kosten voor het beheer, maar niet voor behoud en herstel.

Mijlpaal

Na de toetreding van het Rijksarchief tot de Erfgoedwet in 2017, waardoor de financiering van het archief is veilig gesteld, is de financiële injectie opnieuw een mijlpaal voor Het Nieuwe Instituut. 'Het is een erkenning van de wereldwijde problematiek van restauratie van dit type collecties.'

Met de toegezegde 11 miljoen zullen allereerst de meest kwetsbare delen van de collectie geconserveerd worden. Daarnaast wordt geïnvesteerd in onderzoek naar de restauratie van kalkpapier. 'De kennis die wij daarin opdoen, willen wij delen met andere nationale en internationale erfgoedinstellingen', zegt Moustavi. 'Maar het doel is om de collectie beschikbaar te stellen voor het publiek, als een blijvende inspiratie voor nieuwe generaties.'

Het Nieuwe Instituut in Rotterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.