Recensie Nocturne

Het Nederlandse regiedebuut Nocturne is geen brave speelfilm, maar een vurig pleidooi voor verbeelding ★★★★☆

Regisseur Viktor van der Valk liet zich inspireren door de grote filmvernieuwers Fellini en Godard.

Vincent van der Valk als Alex en Bart Slegers als Serge in Nocturne.

Drama

Regie Viktor van der Valk

Met Vincent van der Valk, Reinout Scholten van Aschat, Tom Dewispelaere, Gijs Scholten van Aschat.

80 min., in 16 zalen.

‘WAARSCHUW!NG’, knippert het in vette kapitalen tijdens de openingstitels van het Nederlandse speelfilmdebuut Nocturne. Terwijl een verteller orakelt over de ‘poging tot film’ die producent Erik Glijnis, scenarist Jeroen Scholten van Aschat en regisseur-scenarist Viktor van der Valk ons na ‘vier jaar na hun afstuderen’ de komende 80 minuten zullen voorschotelen, flitsen meer woorden in beeld. Groots en veelomvattend, zoals je die doorgaans ziet bij Netflixfilms. ‘FILM-NOIR. L’AMOUR. THEATRAAL. BRECHTIAANS. KOMISCH. TRAGISCH.’ Nocturne is geen gewone film, kunnen we al na anderhalve minuut concluderen, en al helemaal geen Netflixfilm met een logisch begin, midden en eind.

Wat dan wel? In de eerste plaats is Nocturne een metafilm in de traditie van de autobiografische klassieker  uit 1963 van Federico Fellini, een film over film, of beter gezegd: een film over een filmmaker die worstelt met zijn creatieve roeping, ruziet met producenten en wordt afgeleid én geïnspireerd door de liefde. U bekijkt de film terwijl-ie wordt gemaakt, is de suggestie: ‘Een collage gedachten, fragmenten, ideeën’. Een andere onmiskenbare inspiratiebron is hier het werk van filmvernieuwer Jean-Luc Godard, die met Le mépris (ook uit 1963) de wereld  liet kennismaken met deels hardop uitgesproken begintitels.

De filmmaker in Nocturne is twintiger Alex, gespeeld door Vincent van der Valk, de broer van de regisseur. Hij is in zijn existentiële zoektocht – veel vragen, weinig antwoorden – vergelijkbaar met het hoofdpersonage in Onno de onwetende, de virtuoze en bekroonde afstudeerfilm waaraan de verteller refereert. Alex heeft precies één nacht om zichzelf bij elkaar te rapen en de film te maken die zijn investeerders van hem verlangen, maar hoe gaat dat ooit lukken als zijn geliefde hem verlaat, zijn moeder ziek is en het maken van een film voelt als het sluiten van compromissen met een pistool op je hoofd? Wanneer verandert kunst in een product en wat betekent dat dan?

Zo ratelt het voort, vanuit de krochten van het kunstenaarsbrein, in een film die rigoureus stijl verkiest boven vertelling, die tolt van bevreemdend acteerwerk, kleurrijke beeldbewerkingen en eclectische muziek (gecanoniseerd klassiek én kersverse Amsterdamse synthwave) en die zich ontpopt als een manifest voor grootse en meeslepende verbeelding. Dat maakt Nocturne  een verademing in het Nederlandse filmaanbod van nu, met romkoms als voornaamste product van het compromismodel.

Met één nadrukkelijke kanttekening. De ironie wil dat Van der Valk in al zijn verbeeldingsdrang teruggrijpt op experimenten die ruim een halve eeuw geleden een revolutie in de filmwereld teweeg brachten. Hoewel de  hartstochtelijke omarming van die ideeën in het huidige culturele klimaat zonder meer werkt, maakt al dit filmtalent vooral nieuwsgierig naar wat hij zélf te vertellen heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden