dansrecensieDancing Apart Together

Het Nationale Ballet en bijbehorende Junior Company kunnen het risico makkelijk aan tijdens ‘Dancing Apart Together’ ★★★☆☆

Er ontbreekt alleen adempauze tussen de choreografieën, evenals namen en rugnummers.

‘L’autre côté’ van choreograaf Sedrig Verwoert door dansers van Het Nationale Ballet.Beeld Hans Gerritsen

Na de eerste livepremière-met-publiek van Het Nationale Ballet loochende Hans van Manen alle opmerkingen over ‘dor hout’ en ‘kwetsbare ouderen’. Met kaarsrechte rug nam de 88-jarige choreograaf met zijn dansers het applaus elegant in ontvangst. Terecht. Zijn magistrale Solo (1997) voor drie mannen en zijn wereldvermaarde videoballet Live (1979) voor ballerina, partner en cameraman bleken hoogtepunten van deze start van het aangepaste balletseizoen.

Natuurlijk, deze klassiekers zijn topwerken uit Van Manens rijke oeuvre. Maar ze blijken ook verrassend goed van toepassing op deze tijd. In Solo wervelen drie dansers in zes minuten als razende tornado over het podium. Clou: de estafettevorm. Met meesterlijke vingerwijzingen zoals een blik achterom, uitslaand been of vrolijk priemend handgebaar geven ze het onzichtbare dansstokje aan elkaar over – ze houden altijd afstand, toch vormen ze één geheel. Op het gekmakende tempo van Bachs Vioolpartita nr 1 – misschien vanwege de moordende snelheid nog niet live vertolkt door het wel aanwezige Balletorkest? - voelt de uitbarsting aan trefzekere draaien en jazzy wendingen als een brutaal hengstenbal. Is het blufpoker of zijn solisten Remi Wörtmeyer, Edo Wijnen en Young Gyu Choi echt zo scherp en energiek na zes maanden opgelegde bewegingsbeperking?

‘Reset’ van choreograaf Milena Sidorova door Het Nationale Ballet.Beeld Hans Gerritsen

Ballerina Maia Makhateli verleidt de op haar huid zittende camera met schalkse blik in Live. Nu vormen niet Carré en de Amstel het decor voor haar eigengereide afrekening met een man (Artur Shesterikov), maar de Nationale Opera en Ballet en de Blauwbrug. De grote zaal oogt kaal met de verspreid zittende toeschouwers. Toch vlamt het vermiljoen van de traploper en het lege pluche fraai op met het vuurrood van haar korte balletjurkje. Makhateli maakt er een helder vrouwenportret van, minder mysterieus dan het origineel.

Natuurlijk is het niet fair de elf andere choreografieën, gepresenteerd onder de noemer Dancing Apart Together, te vergelijken met Van Manens muzikale meesterwerken. Toch gun je de meeste choreografen die bijdragen leveren aan dit aan elkaar geritste programma Van Manens lef om risico te nemen. De dansers van Het Nationale Ballet en bijbehorende Junior Company kunnen dat gemakkelijk aan, zo blijkt nu het volledige ensemble weer op toneel staat en in Slot van directeur Ted Brandsen exact gelijk een ontroerend eenvoudige balletbeweging uitvoert.

Wat Dancing Apart Together belemmert is het ontbreken van adempauzes tussen de choreografieën, evenals namen en rugnummers. Premières hollen over elkaar heen; in het donker valt het programmaboekje tussentijds niet te raadplegen.

Anna Ol in ‘De stervende zwaan’ van Michail Fokine.Beeld Hans Gerritsen

Wie echter zonder toelichting opvalt is de Surinaams-Nederlandse nieuwkomer Sedrig Verwoert, afgestudeerd in hedendaagse urban dans en vorig jaar winnaar van de BNG Bank Dansprijs voor een zwarte paringsdans over onderhuids racisme, giftige mannelijkheid en queerfobie. Hij brengt in L’autre cô (de andere kant) een vleug mee vanuit vogue, house en clubdans. De balletdansers mogen in de slangachtige poses hun kaarsrechte romp wel nog meer laten overhellen naar achter. Verwoert maakt een statement door zijn bonte tiental te laten golven op het protestgedicht van homo-activist Pat Parker, Where Will You Be (1978). Terwijl haar oproep zich mengt met elektronische muziek haalt Verwoert nadrukkelijk een stel zwarte dansers naar voren. In het oog springen Sebia Plantefève, Davi Ramos en Daniel Silva.

Choreograaf Ernst Meisner pakt het in Largo, op een vioolfragment uit Händels gelijknamige opera, even helder als democratisch aan. Hij geeft alle dertien Junior-dansers, gehuld in kleurige bodysuits, één moment om te schitteren. Alsof Het Balletorkest hen een voor een met livemuziek naar voren roept.

Bij Reset van de in Oekraïne geboren, Nederlandse choreograaf Milena Sidorova, mag dirigent Matthew Rowe halverwege nog wel de versnelling inzetten, om het Pizzicato (zonder strijkstok) van componist Vivian Fung echt te laten contrasteren met het voorafgaande Concerto for 2 Violins and String Orchestra. Waar Fung de twee violen laat converseren met orkest, creëert Sidorova in haar nieuwe Reset een ludiek ‘gesprek’ tussen koppels en groep. Haar sterke intuïtie voor het uitlijnen van hoge benen verrijkt ze met een twist in hand- en armgebaren. Ook speelt ze met een asymmetrie in balans, die zich grappig doorzet in de sportieve pakjes.

In overige choreografieën overheersen keuzes om het duet te gebruiken voor versmelting en de groep om afstand te benadrukken. Alleen Juanjo Arqués jongleert in Manoeuvre op John Adams Shaker Loops met zeven verschillende soorten mannelijkheid. Wie daar meer van wilt weten, moet dit najaar naar Back to Ballet – Contemporary, daarin maakt hij dit voorproefje af.

Dancing Apart Together

Dans

★★★☆☆

Door Het Nationale Ballet en de Junior Company.

17/9, Nationale Opera en Ballet, Amsterdam. Aldaar t/m 29/9.

De stervende zwaan

Dancing Apart Together trapt af met De stervende zwaan (1905), een beroemde solo die Michail Fokine maakte voor ballerina Anna Pavlova. Dit drie minuten durend gelegenheidswerk op muziek van Camille Saint-Saëns, dus niet te verwarren met fragmenten uit het avondvullende Het zwanenmeer (1877), is vaak geparodieerd, met de fladderende, geknakte vleugels en het neerzijgende lichaam. Nu presenteert Het Nationale Ballet het origineel als ode aan de kwetsbaarheid van de kunstvorm ‘ballet’ in tijden van corona. De avond begint met de dood van één zwaan, maar eindigt met hoop: het tot leven wekken van het voltallige ensemble.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden