'Het monumentale vinden in het alledaagse, dat is wat ik probeer te doen'

Een rampenfilm zegt hij zelf. Regisseur Ira Sachs laat met Little Men zien hoe je financiële situatie je leven op z'n kop kan zetten.

Theo Taplitz (links) als Jake en Michael Barbieri als Tony in Little Men.

Voor de 13-jarige Jake lijkt het allemaal zo simpel. Als zijn ouders een financieel conflict hebben met de moeder van zijn beste vriend, moeten ze dat maar met wat coulance oplossen. Zodat zijn vriendschap met Tony, met wie hij in korte tijd een bijzondere band heeft opgebouwd, niet in gevaar komt.

Helaas ligt het gecompliceerder, zoals meestal met geldzaken. Het ontroerende drama Little Men laat zien hoe het zonder kwade bedoelingen uit de hand kan lopen. Na het overlijden van Jake's opa hebben zijn ouders diens appartement in Brooklyn, New York geërfd. De moeder van Tony huurt het winkelpand op de begane grond. Voor een vriendenprijsje, terwijl wonen in Brooklyn intussen een hippe en bijzonder dure hobby is geworden. Die huur moet dus omhoog, alleen al omdat Jake's vader een zus heeft die haar deel van de erfenis opeist.

Het gaat in de films van Ira Sachs (51) opvallend vaak over financiën. 'Ik kan mensen nu eenmaal niet los zien van hun economische positie', zegt de New Yorkse regisseur in een interview via Skype. 'Ze zeggen toch dat als je in therapie gaat, er maar twee belangrijke onderwerpen zijn? Geld en seks. Allebei grijpen ze diep in ons leven in, allebei zijn ze erg privé; niemand praat er graag over.'

Geld is waarschijnlijk het belangrijkst, denkt Sachs. Je bankrekening bepaalt hoe je leeft, wat weer voor een groot deel bepaalt wie je bent. Toch komt de huishoudelijke begroting in de meeste films nauwelijks aan bod. Zelfs in uiterst realistische speelfilms en tv-series wordt de vraag hoe de personages in hemelsnaam de huur van hun appartementen kunnen betalen, onder het tapijt gemoffeld.

Niet bij Sachs. Wonen is geen bijzaak in zijn werk, maar een centrale kwestie, met alle haken en ogen van dien. 'Ik maak huiselijke drama's', zegt hij. 'Met de nadruk op huiselijk.' In zijn vorige film, het prachtige en enigszins ondergewaardeerde drama Love is Strange (2014), raakt een ouder homostel (gespeeld door John Lithgow en Alfred Molina) dakloos als een van hen zijn baan verliest. Zo duur is wonen in New York. De mannen moeten op de bank gaan slapen bij vrienden en familie.

Sachs vertelt het leven van gewone mensen: recessie, vriendschap en onmogelijke beslissingen

Dit verfijnde drama van Ira Sachs voelt nooit gewichtig of sentimenteel aan. Door de recessie moeten gewone mensen soms monsterlijke beslissingen nemen. Lees hier de recensie van Little Men. (****)

Gentrificatie

In Little Men is de vader van Jake, Brian (Greg Kinnear), een acteur die met zijn rollen in kleine theaterzalen nauwelijks brood op de plank brengt. Jake's moeder heeft een goed salaris, maar toch kan het gezin niet rondkomen als Brian geen strenge huisbaas wordt. In de ogen van zijn gevoelige tienerzoon maakt dat hem tot een kapitalist. Brians schuldgevoel wordt flink uitgebuit door huurder Leonor, die emotionele chantage in de strijd werpt om haar winkeltje te behoeden voor de financiële ondergang.

Gentrificatie, de meedogenloze opwaardering van stadsdelen als Brooklyn, ligt aan de bron van de burenruzie in Little Men. 'Niet voorbehouden aan New York natuurlijk, je ziet het overal', zegt Sachs. 'In Frankrijk ogeerde ik een tijdje geleden in een nieuw boetiekhotel in een buurt die in opkomst is. Je kon gewoon voelen dat het een plek was van strijd. Het hotel representeerde het geweld van evolutie. Elke keer als iets nieuws ontstaat, betekent het dat iets anders moet verdwijnen.'

Michael Barbieri (left), regisseur Ira Sachs en Theo Taplitz (rechts) Beeld ANP

Toch wil Sachs met zijn film de kijker geen standpunt opdringen. 'Als filmmaker oordeel ik minder snel en hard dan in mijn privéleven', zegt hij. 'Als regisseur en scenarioschrijver is het mijn taak empathie op te brengen, en die empathie democratisch over de personages te verdelen. Aan beide zijden van het conflict in Little Men is er schaamte over de situatie, ze hebben het allebei moeilijk. Ik vind dat ook interessant, het creëert een morele suspense; het is niet zo gemakkelijk om een kant te kiezen.'

Het klinkt misschien alsof Sachs, die in 1996 debuteerde als onafhankelijk speelfilmregisseur en sindsdien in gestaag tempo steeds meer prijzen en fans vergaart, een veredeld accountant is: chroniqueur van huishoudboekjes en secuur opsteller van een emotionele balans. Maar hoe accuraat en genuanceerd zijn films ook zijn, saai of droog zijn ze allerminst. Uiteindelijk gaat het bij Sachs vooral om de relaties tussen mensen. Ze worden met veel liefde uitgetekend, of het nu gaat om ouders en kinderen, vrienden of homo- en heteroseksuele stellen.

In Little Men draait het vooral om Jake en Tony, jongens met verschillende achtergronden die zich volledig bij elkaar op hun gemak voelen. En om Jake en zijn vader. 'Jake moet accepteren dat zijn vader geen held is', zegt Sachs. 'Net zoals Brian dat van zichzelf moet accepteren. Het is een proces dat ik persoonlijk herken. Je moet leren omgaan met je fouten, je grenzen leren kennen, en ondertussen toch maar blijven streven naar het beste.'

Zijn verhalen gaan over innerlijke veranderingen, niet over grootse gebeurtenissen, zegt Sachs. Maar noem het geen 'kleinschalig drama', want dan protesteert hij fel. 'Het gaat wel degelijk om enorme, reusachtige dingen. Little Men is een rampenfilm. De ouders van Jake maken mee hoe hun handelen kan leiden tot het lijden van anderen, zelfs van hun eigen kind. Goed, het leven gaat gewoon door, maar dit was een ontzettend belangrijk moment. Belangrijk genoeg om een film over te maken. Het monumentale vinden in het alledaagse, dat is wat ik probeer te doen.'

Acteerles

De hoofdrolspelers uit Little Men, twee 13-jarige jongens, leverden een belangrijke bijdrage aan Ira Sachs' film. 'Ik laat altijd ruimte in het scenario voor wat de acteurs meebrengen aan ervaring en persoonlijkheid', legt hij uit. 'Michael Barbieri (Tony) volgt al jaren acteerlessen. Vandaar die scène op de acteerschool, met een docent die ook in werkelijkheid zijn leraar is. En ja, zijn New Yorkse accent is ook echt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden