Het meisje met het rode haar

Goed cadeau om onder de kerstboom te vinden: het parfum van Grace Coddington. Wat maakt de Vogue-vakvrouw zo uniek?

Van schuwe sidekick tot filmheldin: Grace Coddington Beeld Leslie Kirchhoff

Het zou zomaar kunnen dat u komende maand de rozengeur van Grace Coddington cadeau krijgt; haar eigen parfum is sinds kort in Nederland te koop. Beschouw het als een eer het katvormige flesje in de pump te vinden of onder de kerstboom, want de 75-jarige roodharige Vogue-styliste staat symbool voor goede smaak. Hoe dat zo gekomen is? Een karakterschets in zes hoofdstukken.

Grace het model

Pamela Rosalind Grace Coddington groeit op tijdens de Tweede Wereldoorlog op een kaal en dunbevolkt eiland aan de noordkust van Wales. Ze begint haar loopbaan in de mode als model. Dat ze weg moet uit Anglesey, waar haar ouders een tamelijk vervallen en niet al te succesvol hotel beheren, staat voor haar al vast sinds ze haar eerste Vogue in handen heeft. De wereld die ze daarin te zien krijgt, lijkt haar een stuk aantrekkelijker dan die om haar heen op het eiland, waar de mogelijkheden op zijn zachtst gezegd beperkt zijn. Omdat ze lang is (1,75 meter, rijzig voor toen en daar), besluit ze zich in te schrijven voor een modellencursus aan de Cherry Marshall Modelling School in Grosvenor Street in Londen. Ze arriveert in Londen in 1959, op het moment dat een nieuwe generatie talenten op het punt staat naam te maken in de mode, muziek, design en fotografie: ze zit middenin de swinging sixties. Met haar carrière als model gaat het goed, ze werkt veel in Parijs en haarstylist Vidal Sassoon ontwerpt voor haar een van zijn beroemde geometrische kapsels, de five-point cut. In navolging van model Jane Shrimpton, die 'The Shrimp', de garnaal, wordt genoemd, wordt ze 'The Cod', de kabeljauw, gedoopt.

Beeld Grace Coddington

Grace de optimist

Aan haar modellencarrière komt op haar 26ste abrupt een eind als ze bij een ernstig auto-ongeluk met haar gezicht tegen een autospiegel klapt. Voordat ze van alle verwondingen is hersteld, is ze vijf operaties en twee jaar verder. De littekens aan haar oog verbergt ze jarenlang achter theatrale oogmake-up - een trend die volgens Grace ten onrechte wordt toegeschreven aan Twiggy. In haar biografie schrijft ze luchtig, haast terloops, over alle operaties die ze moest ondergaan. 'Ik verborg mijn littekens achter grote, donkere zonnebrillen - die waren dankzij Jackie Kennedy gelukkig in de mode.' Die opmerking is typerend voor Grace. Ze wekt niet de indruk dat ze zwelgt in zelfmedelijden, ondanks alle tegenslagen waarmee ze te kampen krijgt. Haar vader overlijdt als ze 12 jaar is. Haar oudere zus raakt na een scheiding aan lager wal, sterft aan een overdosis valium en laat twee jonge zonen van twee vaders achter. Grace probeert de oudste te adopteren, maar dat mislukt omdat ze zelf net is gescheiden van haar tweede man, die haar bedroog. Zelf lukt het haar niet kinderen te krijgen. De enige keer dat ze zwanger is, krijgt ze na zeven maanden een miskraam. De dag ervoor komt ze per ongeluk met haar auto in voetbalrellen terecht, waarin haar auto door hooligans omver wordt gegooid.

Beeld Grace Coddington

Grace de romanticus

'There is such a sense of positivity to what she does', zegt Vogue-hoofdredacteur Anna Wintour over het werk van Grace tegen een journalist van The New York Times. Coddington begint in 1969 bij de Britse Vogue en werkt sinds 1988 onder Wintour voor de Amerikaanse editie van het modeblad. Ze heeft in de loop der jaren een herkenbare signatuur ontwikkeld: romantisch, eclectisch, dromerig. Ze heeft niet met alle mode evenveel affiniteit. Sexy en bling-bling? Niks voor haar, ze geeft de voorkeur aan een onopgesmukte grunge-look. Celebrities op de cover? Zonde. Ze moppert al jaren op de celebritycultuur bij Vogue. Zonder dat ze Wintour echt afvalt, want ze geeft ruiterlijk toe dat het Wintours verdienste is dat Vogue een mondiaal merk is geworden. 'Maar een beetje nostalgie naar de tijd dat mode op de eerste plaats kwam, kan geen kwaad', schrijft ze in haar biografie. Modekenners dragen haar vanwege dat soort opmerkingen op handen. In hun ogen is ze synoniem voor goede smaak, omdat ze niet zwicht onder het juk van de commercie. Nu heeft Grace makkelijk praten: ze is groot geworden in een tijd dat ze alle vrijheid had en dat voor een fotoreportage gerust een week werd uitgetrokken. Zo besloot ze ooit tijdens een shoot in China niet de meegebrachte designer-kleding maar een stel Mao-pakken, die ze ter plekke op de kop had getikt, te fotograferen. Zoiets is nu ondenkbaar: glossy's lopen aan de leiband van adverteerders en die willen hun kleding terugzien in het blad.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Grace by Grace Coddington. Beeld Grace Coddington
Anna Wintour en Grace Coddington verschillen niet alleen van uiterlijk. Beeld X Prutting/BFA/REX/Shutterstock

Grace de filmster

Tot de film The September Issue (2009) verschijnt, over de dagelijkse gang van zaken op de Vogue-redactie, staat Grace te boek als de schuwe sidekick van Anna Wintour, de vrouw die het voor het zeggen heeft in de Amerikaanse modewereld. Na de film wordt alles anders: dan komen de herkenning op straat en de interviewverzoeken. De schuwe sidekick die het filmproject in eerste instantie niet ziet zitten en louter meedoet omdat het moet van haar baas, ontpopt zich tot de held van de film. Alleen maar door zichzelf te zijn. De koppige Grace, verantwoordelijk voor de meest spectaculaire, visionaire fotoshoots, is in de film de enige die de strijd met La Wintour aangaat. En omdat de strijd tussen de twee vrouwen zo bepalend is voor de inhoud van Vogue, is dat de rode draad van de film geworden. Daarin is goed te zien hoe Grace in opstand komt als de hoofdredacteur weer eens wat verandert op het magneetbord met de pagina's van het komende nummer; Grace is er steeds als de kippen bij om boos te zeggen dat Wintour net haar allergrootste meesterwerk (bijvoorbeeld een foto van drie modellen, gedrapeerd om een fontein) eruit heeft gegooid.

Tekst gaat verder onder de video.

Grace de bereikbare

De charme van Grace zit 'm in het feit dat ze de absolute tegenpool is van Anna Wintour. Wintour heeft een gladgestreken bob, Grace heeft een ragebol van dood, rood haar. Wintour draagt kleine jurkjes en getailleerde jassen in allerlei kleuren terwijl Grace altijd wijde, zwarte of donkerblauwe truien en zwarte broeken draagt. Wintour onderstreept haar elegante tred met dito schoeisel, Grace sloft rond op lompe gezondheidssandalen of sneakers. En de twee kopstukken zijn niet alleen in uiterlijk totaal verschillend, ook in loslippigheid en emotionaliteit is Grace de absolute tegenpool van Anna. Zo bezien is haar populariteit niet zo gek. Als Wintour een bedrijf zou zijn, was ze een ongenaakbare multinational. Grace daarentegen is het type gezellige-bakkerij-in-de-buurt (die toevallig de beste broodjes bakt). Kortom: voor veruit de meeste mensen is het een stuk makkelijker om zich te identificeren met de min of meer bereikbare Grace Coddington dan met de onbereikbare Anna Wintour. Grace is meer zoals u en ik; ze ziet er niet altijd uit om door een ringetje te halen, ze kan woedend worden en flink schelden als iets haar niet zint en ze is ook niet zo vreselijk dun dat je bang bent dat ze dagelijks niet meer dan een krop sla eet.

Grace het merk

Grace is een merk geworden. Ze is net zo'n icoon als, pak 'm beet, Karl Lagerfeld. Ter illustratie: als ze ruim vier jaar geleden besluit haar memoires uit te geven, betaalt de Amerikaanse uitgeverij Random House naar verluidt 1,2 miljoen dollar voor het manuscript. Begin dit jaar doet ze officieel een stapje terug bij de Amerikaanse Vogue; ze is nu creative director at large. Ze maakt nog wel modereportages, maar lang niet meer zoveel. In plaats daarvan zet ze zichzelf als merk op de kaart. Over het belang van vaste merkwaarden hoeft niemand haar iets uit te leggen: haar woeste rode bos haar is net zo vermaard als de paardenstraat van Karl. Begin april 2016 lanceert ze haar eigen website: gracecoddington.com. 'I'm not sure how it works', laat ze weten via Instagram, 'but please come and visit anyway'. Ook in april presenteert ze haar eigen parfum: Grace by Grace Coddington, een geur die naar rozen ruikt en die ze samen met de parfumafdeling van Comme des Garçons heeft ontwikkeld. Ook geeft uitgeverij Phaidon twee boeken uit om een graantje mee te pikken van haar populariteit. Grace, Thirty years of fashion at Vogue en Grace, The American Vogue Years staan vol foto's die ze voor Vogue heeft laten maken - voor als u op de koffietafel wilt pochen met uw goede smaak.

De geur Grace by Grace Coddington is in Nederland te koop via Skins Cosmetics, euro 90. Grace, The American Vogue years (2016) is uitgegeven door Phaidon, euro 165.

Modefoto uit Vogue (2009): Coddington houdt van romantisch. Beeld Mert Alas & Marcus Piggott
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden