de week in boekenwilma de rek

Het literaire pseudoniem is een uitstervend fenomeen

null Beeld

In Nederland is het werk van de Spaanse schrijfster Carmen Mola niet heel populair, maar Spaanse lezers zijn dol op haar thrillers over politie-inspecteur Elena Blanco. Deze week bleek Carmen Mola geen vrouw te zijn maar drie succesvolle scenarioschrijvers die al jaren samenwerken. Ze kwamen uit de kast toen aan Carmen Mola de Planetaprijs werd toegekend – 1 miljoen euro, net zoveel als de Nobelprijs voor de Literatuur – voor haar nog te verschijnen thriller La Bestia (de Planetaprijs is een prijs voor ongepubliceerd werk, dat na het winnen van de prijs door de gelijknamige uitgeverij wordt uitgebracht). In een interview verklaarden de mannen dat ze zich niet zozeer hadden willen verschuilen achter een vrouw als wel achter een andere naam. Een pseudoniem zou hen beschermen tegen de narigheden die publiceren onder eigen naam met zich meebrengt, zoals bijvoorbeeld de publieke hoon na alweer een kutrecensie: ‘Je gaat gewoon door met je leven als je een boek hebt uitgebracht.’

Tegen die opvatting is zo ontzettend weinig in te brengen, dat je je afvraagt waarom niet álle schrijvers pseudoniemen gebruiken. Herman Koch vroeg zich dat vorig jaar ook al af, bij verschijning van een nieuw boek van Elena Ferrante die in werkelijkheid geen Elena Ferrante heet (of heten). ‘Wat bezielt de schrijvers die onder hun eigen naam een boek publiceren?’, schreef hij in de Volkskrant. ‘Waarom reizen ze stad en land en soms zelfs de hele wereld af om vragen van lezers te beantwoorden?’ Een antwoord op die vraag gaf de (onder eigen naam publicerende) Koch ook: ‘Is het misschien om hun eigen stem te horen? Zijn ze verslaafd geraakt aan hun eigen aanwezigheid op een podium?’

In 1987 zette Wim Hazeu alle literaire pseudoniemen in het Nederlandse taalgebied van na 1880 op een rij. Het waren er ruim vierduizend. ‘Ik heb mijn leven lang op een kantoor gezeten en als ze in zulke kringen merken dat je zulke neigingen hebt, denken ze alleen maar dat je niet deugt voor je werk’, citeerde Hazeu J.H.F. Grönloh, beter bekend als Nescio. Maar dat was toen. Nu leven we in tijden van geldingsdrang waarin ‘doorgaan met je leven als je een boek hebt uitgebracht’ voor veel schrijvers nou net níet de bedoeling is. Het literaire pseudoniem is een uitstervend fenomeen. Hopelijk lukt het de enkeling die er nog aan doet, zoals de auteur van de Hendrik Groen-boeken die deze week werd genomineerd voor de NS Publieksprijs, nog heel lang door te gaan met zijn leven.

De drie mannen die schuilgingen achter het pseudoniem Carmen Mola: Jorge Diaz, Agustin Martinez en Antonio Mercero. Beeld Europa Press via Getty Images
De drie mannen die schuilgingen achter het pseudoniem Carmen Mola: Jorge Diaz, Agustin Martinez en Antonio Mercero.Beeld Europa Press via Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden