Recensie Cecilia Vicuña

Het lijkt alsof de bezoeker wordt geacht met alleen de goede intenties van de Cecilia Vicuña genoegen te nemen ★★★☆☆

Maar er is één kunstwerk op de tentoonstelling in Rotterdam dat alles goedmaakt. 

Een van de kunstwerken van de Chileense kunstenaar en dichter Cecilia Vicuña Beeld Kristien Daem

Soms kan één kunstwerk een hele expositie maken. De expositie van de Chileense kunstenaar en dichter Cecilia Vicuña in kunstcentrum Witte de With is daarvan een mooi voorbeeld. Tussen de meer dan honderd kunstwerken – schilderijen, installaties, video’s, performances – in dit retrospectief zit er eentje die de rest van de tentoonstelling optilt en die je de tekortkomingen doet vergeten.

En er zijn aardig wat tekortkomingen om te vergeten. Geheel volgens de meug van de hedendaagse kunstscene zet de tentoonstelling sterk in op het politieke en activistische karakter van dit oeuvre. Ook Vicuña’s interesse in inheemse gemeenschappen wordt benadrukt en is helemaal in tune met de tijd. Het is alleen jammer dat het lijkt alsof de bezoeker wordt geacht met het verhaal en de goede intenties van de kunstenaar genoegen te nemen, en aan de tentoonstelling zelf niet al te hoge eisen te stellen.

Een voorbeeld: uit protest tegen plannen om twee gletsjers in de Andes te vernietigen, maakte Vicuña de landschapsinstallatie Quipu Menstrual. Ze legt een interessante link tussen water en bloed, land en lichaam, door met ongesponnen wol een eeuwenoud patroon in het berglandschap te weven. Het moet een indrukwekkende performance zijn geweest. Maar alles wat de bezoeker ervan meekrijgt is een knullig gemonteerde video, getoond op een lelijk televisiescherm omringd door strengen rode wol.

Alle chagrijn daarover wordt op slag weggevaagd door Pueblo de Altares, een van de indrukwekkendste kunstwerken die ik in tijden zag. In een spierwitte galerie zijn zestig sculptuurtjes – klein genoeg om in de palm van je hand te passen – verzameld. De helft staat opgesteld op een rechthoekig tapijt van wit zand op de vloer, de andere helft hangt, mooi uitgelicht, aan de muur. Precarios noemt Vicuña de sculpturen: ‘kwetsbaren’. Zoveel kwetsbaarheid bij elkaar doet de museumzaal zinderen van suspense. Alsof een te harde zucht of hoestbui deze zorgvuldig opgebouwde wereld in een klap omver kan blazen.

De assemblages zijn gemaakt van waardeloze materialen: afgedankt plastic, veertjes, wrakhout, hier en daar een schelp. In hun simpelheid zijn ze ontroerend van schoonheid. Een boog van bamboe waar stenen aan hangen lijkt een mysterieus heiligdom, een constructie van kippengaas, houten stokjes en krullen potloodslijpsel wordt een dodelijk wapen. Het meest nog doen ze denken aan frêle bouwwerken. Samen vormen ze inderdaad een pueblo, een stad, van eeuwenoude heiligdommen en futuristische torens.

Vaak worden de precarios gezien als metafoor voor de kwetsbare toekomst van inheemse gemeenschappen, een te nauwe interpretatie. Ze roepen een alternatief universum dat oneindig veel associaties en verhalen samenbalt. Alsof verleden en toekomst elkaar even raken en samen een delicaat evenwicht vormen. Een prachtig beeld dat maakt dat je deze kunstenaar beter wil leren kennen. Daar is de tentoonstelling in ieder geval in geslaagd.

Cecilia Vicuña, a retrospective exhibition

Witte de With Center for Contemporary Art, Rotterdam, t/m 24/11

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden