INTERVIEW

Het leven van Harriet Krijgh heeft de contouren van een sprookje

Pas 23, maar een reusachtige belofte op de cello. Harriet Krijgh werd groot in Wenen maar verwent nu ook het Nederlandse publiek met haar soepele spel.

Harriet Krijgh: `Al die uren cello oefenen in mijn puberteit: het kwam puur uit mezelf en ik ben blij dat ik het deed.' Beeld Io Cooman

Wie door zijn oogharen kijkt naar het leven van Harriet Krijgh (23), ziet de contouren van een sprookje. Hoofdlijn is een muzikale droomcarrière, die begint als een 5-jarig meisje ervandoor gaat met de cello van haar broer. Op haar 13de verhuist ze van Zeist naar Wenen. En nu, tien jaar later, komt er geen eind aan het applaus in de Gouden Zaal van de Musikverein.


Op een nazomeravond in oktober debuteert Harriet Krijgh op het podium dat iedere tv-kijker kent van het Nieuwjaarsconcert. Voor een toegift wandelt ze terug naar haar stoel, rijzig en rossig. Uit haar cello stroomt El cant dels ocells, vogelzang op noten van Pablo Casals. Zachte fluittonen dringen door tot op de laatste rij. 'De intensiteit waarmee ik speel', zal Krijgh later zeggen, 'werkt krachtiger dan kracht zelf.'


Wenen valt als een blok voor die blutjunge Cellistin aus Holland. Holland zelf zal spoedig volgen. De Cello Biënnale Amsterdam, die vanavond losbarst in het Muziekgebouw aan 't IJ, is de opmaat voor het polderoffensief van Harriet Krijgh.


Tournees voeren haar in november van Amsterdam naar Enschede en van Arnhem naar Utrecht. In januari stoot ze door naar het hoogste podium: de Grote Zaal van het Concertgebouw in Amsterdam. Insiders rekenen haar stiekem al tot de nationale cellotrots, die grootheden kent als Anner Bijlsma en Pieter Wispelwey.

Haar leven een sprookje? In een Weens koffiehuis toont Harriet Krijgh haar handen. Rechts: ranke vingers, links: ranke vingers die naar de toppen toe ontsporen. Ze is er trots op, maar soms stopt ze ze weg. 'Niet iedereen snapt waar die eeltknobbels vandaan komen.'


Stalen snaren horen bij de studie die ze op haar 9de serieus aanvat. Als vier jaar later de jongtalentklas op het Utrechts conservatorium verwatert, hebben haar ouders een probleem. Waar moet Harriet naartoe?


Vader Krijgh, arts, gaat te rade bij een vriendin die is getrouwd met een violist van het Hagen Kwartet, beroemd in Oostenrijk en daarbuiten. Advies: stuur haar naar Wenen, naar celliste Lilia Bayrova. Die is getrouwd met een violist van het Alban Berg Kwartet, beroemd in Oostenrijk en daarbuiten. Een warmer muzieknest laat zich amper denken. Het blijft een lastige beslissing. Harriet heeft drie oudere broers die in Nederland studeren en haar vader zijn artsenpraktijk. De knoop wordt doorgehakt en moeder Krijgh verhuist mee naar Wenen.

Harriets handen. Beeld Io Cooman

Doodmoe

Haar dochter kan terecht op een muziekgymnasium. Gretig snuift ze de cultuur op van de grote stad. Tentoonstellingen, concerten, opera's: 'Op mijn 15de hield ik het even voor gezien', zegt Harriet Krijgh, 'want 's ochtends kwam ik doodmoe op school.'


Dat had misschien ook te maken met haar straffe celloregime. Als Krijgh opstoomt naar tien uur strijken per dag, beginnen haar ouders zich zorgen te maken. 'Ik denk dat het mijn manier van puberen was. De opstandigheid van die leeftijd heb ik in de cello gestopt. Het kwam puur uit mezelf en ik ben nog altijd blij dat ik het heb gedaan.'


Ze studeert af met vlag en wimpel en volgt een tweede master aan de Kronberg Academy. Twee keer per maand reist de celliste naar een chic stadje bij Frankfurt, waar een topinstituut draait dankzij het artistieke en financiële kapitaal van Mstislav Rostropovitsj en Pablo Casals.

Al heeft ze deze 20ste-eeuwse celloreuzen nooit gekend, hun erfenis resoneert in de opvallende zangerigheid van Krijghs spel. Het geheim schuilt in een strijkarm die tijdens het spelen oogt als de fijnzinnige fantasie van een breakdancer. Soepele energie stroomt van schouder naar elleboog en pols. Door de Musikverein galmt begin oktober geen grote toon. Krijghs specialiteit is zachte kracht.


In haar Weense beginjaren liep ze nog weleens aan tegen een Oostenrijks trekje: afstand houden. 'Als ik iemand voor het eerst ontmoette, had het soms iets kouds. Wat doe ik fout?, dacht ik, mogen ze me niet? Ik heb geleerd dat die kille muur afbrokkelt als een Wener je beter leert kennen.'

Emotionele verleidster

Inmiddels is ze ingelijfd door een Oostenrijks cd-label. De vier titels die ze opnam zijn stuk voor stuk geprezen. 'Jong cellistenwonder', schreef een Weense krant. 'Harriet Krijgh? Een emotionele verleidster.'


Het Gesellschaft der Musikfreunde levert het ultieme bewijs van haar acceptatie. De roemruchte instelling, opgericht in 1812, stuurt haar volgend seizoen als rising star kriskras door Europa. Namens Oostenrijk mag Krijgh spelen in muziektempels als het Amsterdamse Concertgebouw en de Parijse Cité de la Musique.


Prachtige locaties, maar ze halen het niet bij het oord waar Krijgh sinds 2012 het kamermuziekfestival Harriet & Friends organiseert. Eens per jaar verzamelt ze muzikale geestverwanten om zich heen in een middeleeuws kasteel dat uit het groen oprijst ten zuidwesten van Wenen. Burg Freistritz. Maar wie haar in deze sprookjesachtige setting wil fotograferen, stuit op een 'nee'. Dit 'familieproject' wil de celliste er 'compleet buiten' houden.

Filantroop

De feiten: dankzij een vinding van Krijghs grootvader kan Henry Ford in de jaren 1930 auto's gaan verkopen in een andere kleur dan zwart. Het levert opa Henry Helmuth Reichhold een vermogen op, dat hij schenkt aan kunst en wetenschap. The New York Times herdenkt hem in 1989 als een filantroop die een kunstacademie, een universiteit en het bijna failliete Detroit Symphony Orchestra heeft geholpen.

In de jaren zestig verwerft Reichhold Burg Freistritz. 'Het was een ruïne', zegt Harriet Krijgh, 'die door mijn oma met veel liefde is opgeknapt. Mijn moeder houdt het rendabel met culturele activiteiten en seminars.'

Ze geeft toe: niets om je voor te schamen. Maar iemand die haar niet kent en hoort dat de Krijghs een kasteel bezitten, zou er naar op kunnen reageren. 'Ik word er langzaam opener over, maar Freistritz voelt nog steeds als iets dierbaars dat ik moet beschermen.'

Op haar manier zet ze de filantropie van haar grootvader voort. Krijgh speelt graag voor publiek dat moeilijk naar de concertzaal kan komen. Jeugd, zieken, senioren: via de stichting Live Music Now bereikt ze hun oren. 'Hier doe ik het voor', dacht ze afgelopen zomer, toen ze tijdens een benefietconcert kinderen met down zag dansen.

Goede werken, ze sluiten naadloos aan bij haar muzikale ideaal. 'Mensen raken. Overbrengen wat ik in de noten voel. En dan hopen dat het publiek mij vergeet. Het draait om de muziek, niet om Harriet Krijgh.'

Op 22/10 en 24/10 speelt Krijgh op de Cello Biënnale. Met pianiste Magda Amara: Enschede 5/11, Amsterdam 7/11. Met Gelders Orkest: Doetinchem 13/11, Arnhem 14/11, Nijmegen 15/11, Utrecht 16/11. harrietkrijgh.com

De beste cellomuziek volgens Harriet Krijgh

b Johann Sebastian Bach: de zes Cellosuites

'Bachs suites zijn bijna een dagboek, zo persoonlijk en intiem. Als ik ze speel, daalt er een enorme rust over me neer. Ik noem het altijd reinheid van de ziel.'

b Joseph Haydn: de twee Celloconcerten

'Van deze muziek spat zo'n immense vreugde af. Uit de ritmiek spreekt voor mij een volstrekt eigentijds levensgevoel.'

b Ludwig van Beethoven: de vijf Cellosonates

'Heel het leven zit in deze sonates. Ik houd erg van de derde, in A-groot. Als je het over levensharmonie hebt, kun je hier terecht.'

b Antonín Dvorák: Celloconcert

'Dvorák schreef zijn Celloconcert toen hij kampte met heimwee in Amerika. Het stuk is bijna een symfonie met cello en zit vol prachtige melodietjes.'

b Dmitri Sjostakovitsj: het eerste Celloconcert

'Deze muziek opende voor mij een nieuwe wereld. De problemen die Sjostakovitsj had met Stalin, zijn verbittering: hier kun je het allemaal horen.'

zes bijzondere concerten op de Cello Biënnale

In zijn vijfde editie groeit de Cello Biënnale Amsterdam definitief uit tot het grootste cellofestijn ter wereld. Hoe vind je je weg in die jungle van strijkstokken en snaren? V tipt zes bijzondere concerten.

Cello Biënnale Amsterdam, Muziekgebouw aan 't IJ, 17 t/m 25/10, cellobiennale.nl.

Folktales

Drie ontdekkingsreizigers op de cello verkennen hun grenzen: Giovanni Sollima, Ernst Reijseger en Nicolas Altstaedt. Inclusief nieuw werk van Richard Rijnvos, over de 17de-eeuwse zangeres, componiste en courtisane Barbara Strozzi.

18/10, 20.15 uur

Hadewych zingt

Actrice Hadewych Minis, geboren in een muzikantenfamilie, laat zich al zingend begeleiden door Cello8ctet Amsterdam. De acht strijkers werpen zich ook op een nieuw stuk van Chiel Meijering: Storms and Pain.

20/10, 17.00 uur

Maisky's medley

Vier celloreuzen, onder wie Mischa Maisky en Dmitri Ferschtmann, kruisen de stokken. Sopraan Amaryllis Dieltiens zingt een medley die Maisky samenstelde uit liederen van Mozart, Schubert en Tsjaikovski.

21/10, 20.15 uur

Expeditie Queyras

De Franse celloster Jean-Guihen Queyras kun je zowel Bach als ingewikkelde hedendaagse muziek voorzetten. Nu slaat hij aan het improviseren met een Griekse kemençespeler en twee Iraanse broers op de zarb.

22/10, 17.00 uur

Cello en koor

Harriet Krijgh en Marquise Gilmore pakken hun cello voor muziek van de Balt Peteris Vasks. In nieuw werk van de Vlaming Luc Van Hove mengen de kelen van Cappella Amsterdam zich met de snaren van Roel Dieltiens.

24/10, 17.00 uur

Nationaal Celloconcours

De beginronden zijn gratis en daarna wordt het natuurlijk des te spannender. In het Nationaal Celloconcours speelt Nederlands (of in Nederland studerend) talent voor een internationale jury. In 2012 won Harriet Krijgh.

17/10 t/m 24/10

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden