Het leven van de laatste vrouw uit de 19de eeuw

Er stond vorige week een foto van een verweerd pannetje in The New York Times. Het pannetje kwam uit de nalatenschap van Emma Morano.

Gianni Cipriano/ The New York TimesBeeld Hollandse Hoogte

Op 15 april 2017 overleed ze in het plaatsje Verbania, aan de Italiaanse kant van het Lago Maggiore. Ze kon er ook niets aan doen, maar op het moment dat ze overleed was ze de oudste persoon op aarde: 117 jaar, 137 dagen, 16 uur en een handjevol minuten had haar leven geduurd. Een bescheiden en tegelijk uitzonderlijk leven, zoals vaker bij de mensen (vrijwel altijd vrouwen) die de oudste persoon worden. Het uitzonderlijke zat hem erin dat ze steeds beroemder werd, elke nieuwe ochtend dat ze ontwaakte. 'Oudste persoon overleden' is het immer terugkerende nieuwsbericht, dat altijd een ander bericht in het kielzog heeft: er is een nieuwe oudste persoon, in dit geval Violet Brown op Jamaica: 117 jaar en een dag of vijftig oud.

Morano had de status van oudste persoon ter wereld sinds 13 mei 2016, toen de Amerikaanse Susannah Mushatt Jones overleed. Het leverde haar een onderscheiding van Guinness World Records op. Op haar 116de werd ze gefeliciteerd door paus Franciscus en de festiviteiten rond haar 117de verjaardag werden live op de Italiaanse televisie uitgezonden. Op een maand na heeft ze de titel een jaar kunnen vasthouden, een prestatie die niet onderschat kan worden. Vast onderdeel bij de berichtgeving rond de oudste persoon is de zoektocht naar het geheim van het lange ­leven. De steen der wijzen wees ditmaal naar drie rauwe eieren per dag, een glaasje zelfgestookte grappa en het milde klimaat rond het Noord-Italiaanse meer. Tot zover het ritueel, waarna het wachten op het volgende bericht over Violet Brown is begonnen. En zo verder.

Maar er was een facet in leven en dood van Emma Morano dat haar ver boven de status van het, met alle respect, fait divers ­uittilde. Dat was haar geboorte­datum. Ze werd geboren op 29 november 1899 en was daarmee de laatst nog levende persoon uit de 19de eeuw. Violet Brown werd een half jaar later geboren: op 10 maart 1900.

Kleding van Emma MoranoBeeld Hollandse Hoogte

En zo kwam die hele eeuw, die nu voorgoed voorbij was, aan haar doodsbericht te hangen en werd het nog meer de moeite waard om stil te staan bij haar leven. Fotograaf Gianni Cipriano, opgegroeid in Brooklyn als zoon van Siciliaanse immigranten, ging in de week na haar dood voor The New York Times langs in haar huis. Hij fotografeerde de eenvoudige kamer, een heiligenbeeld, een pendule, een glazen pot met een restje grappa, een rozenkrans, het pannetje, een transistorradio, een vest en een jurk. En een portret, waarop ze zelf het jaartal '1943' had geschreven. 1943, het jaar dat de geallieerden Italië binnenvielen; ze was toen al van middelbare leeftijd. Ze had een zoon gehad die leefde van ­januari tot augustus 1937. Ze was gescheiden in 1938 en had nooit meer een man in haar leven ­gehad.

Je kunt heel lang naar de foto van dat pannetje staren, waarin ze haar dagelijkse pastamaaltijd maakte. Maar je komt niet dichter bij het eeuwige leven.

Cipriano legde een aantal van haar foto's op tafel en maakte daar weer een foto van. Dames en heren die langs de oevers van het meer flaneren. In het midden de jonge Emma, omringd door vrienden en familie, de meesten achtergebleven in hun eigen tijdperk. Eén foto ontbrak: die van haar zoon. Die foto was op haar verzoek meegegaan in haar graf.

Een pannetje van Emma MoranoBeeld Hollandse Hoogte
Radio van Emma MoranoBeeld Hollandse Hoogte
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden