TV-recensie The Devil Next Door

Het kwaad in The Devil Next Door is immens, maar de docu-serie had iets dieper mogen graven ★★★☆☆

Om The Devil Next Door een truecrime-documentaire te noemen, klinkt ietwat oneerbiedig; meestal hebben we het dan over een moord, bankoverval of ontvoering, maar hier gaat het om de grootste truecrime tegen de mensheid ooit. Desalniettemin voldoet de serie aan alle kenmerken waar het genre op Netflix bekend om staat, door hits als Making A Murderer, Wild Wild Country, The Staircase en Evil Genius.

We zien de hoofdrolspelers terugblikken, zover ze nog leven, we zien oude journaals en archiefbeelden uit de rechtbank, we zien mooie animaties en een al even fraaie themetune, we duiken diep in het gesteggel over juridische details en net als we denken dat de zaak uitzichtloos is krijgen we een nieuwe snipper bewijs gevoed – waarna de aftiteling begint.

‘Ik ben John Demjanjuk’, zegt de verdachte aan het slot van aflevering drie. In de volgende aflevering zien we de rest van het verhoor van de man die wel of niet Ivan de Verschrikkelijke is, de kampbeul van Sobibor en Treblinka die vrouwen en kinderen op weg naar de gaskamers verminkte.

The Devil Next Door. Beeld Neftlix

Om over spoilers te spreken voelt nog oneerbiediger, maar de breed bekende feiten zijn in elk geval: Demjanjuk leefde een onbetekenend bestaan als Ford-medewerker in Cleveland toen hij in 1987 aan Israël werd uitgeleverd om daar vervolgd te worden.

Het hardste bewijs was een SS-identiteitskaart, een vervalsing volgens de verdediging. Bovendien waren er een aantal kampoverlevenden die getuigden Demjanjuk te herkennen. Ook zijn eigen tegenstrijdige getuigenis over wat hij tijdens de oorlog deed, was nogal belastend.

Demjanjuk werd veroordeeld, ging in beroep, werd weer vrijgesproken, keerde terug naar de VS en werd pas in 2011, 18 jaar na zijn vrijspraak, alsnog veroordeeld, in Duitsland. Die laatste zaak wordt oppervlakkig behandeld in de documentaire.

De beste truecrime-docuseries stijgen uit boven het niveau van de reconstructie en stellen scherpe vragen over het rechtssysteem, de media of de menselijke psyche. Ook The Devil Next Door stipt fascinerende kwesties aan. Hoe feilbaar het geheugen is. Wat de gevolgen zijn van live-uitzendingen van rechtszaken. Of een eerlijke rechtsgang überhaupt mogelijk is als het om zo’n beladen kwestie gaat. Waarom de VS sommige oud-nazi’s moedwillig binnenhaalden in de strijd tegen de communisten. En of je het een kampbeul kwalijk kan nemen dat hij zijn taak uitvoert (Demjanjuks kleinzoon vindt van niet).

Hoewel de serie zeer de moeite waard is, wordt geen van die vragen werkelijk uitgediept. Wellicht dachten de makers dat een sobere aanpak het meest integer was: alleen de feiten, geen getheoretiseer. Maar daardoor vallen ze juist in de valkuil waardoor het genre ooit neerbuigend werd beschouwd als lagere journalistiek. Oneerbiedig gezegd: ordinaire nieuwsgierigheid naar het kwaad. Een neiging die de titel al een beetje verraadt.

Dit kwaad is zo immens dat het een film had verdiend die dieper zou graven, maar is óók zo groot dat je de reconstructie niet mag missen.  

The Devil Next Door

Documentaire

Drie sterren

Regisseurs: Yossi Bloch en Daniel Sivan

Te zien op Netflix

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden