Tv-recensie Schuldig of niet?

Het kunstmatige van Schuldig of niet? maakt het oordeel van het panel een tikje potsierlijk

In Schuldig of niet? debatteren jongeren over de grenzen van noodweer.

In 2012 kwam een inbreker na een worsteling om het leven. De enige reden dat ik me dat nog herinner is dat Fred Teeven destijds staatssecretaris van Justitie was en het wel best vond. Hij gebruikte de term ‘inbrekersrisico’. En over een slachtoffer dat zijn belager aanvalt, zei hij: ‘Zo iemand verdient eerder een pluim dan een politiecel.’

Het was dus het flespompoenvormige hoofd van Fred Teeven waar ik aan dacht toen ik maandag op NPO 3 het nieuwe BNNVara-programma Schuldig of niet? keek. Het is een vervolg op Verkracht of niet?, waar ik destijds nogal kritisch op was, omdat het bijdroeg aan ‘victim blaming’ en allerlei verzachtende omstandigheden voor misbruik aandroeg.

Tim Hofman ontving dit keer een groep ‘frisse jonge geesten’ in de voormalige gevangenis aan het Wolvenplein in Utrecht om naar een gedramatiseerde versie van een min of meer waargebeurde inbraak te kijken. De jongeren moesten beoordelen waar de grens van noodweer ligt. Ja, je hebt recht op zelfverdediging, maar mag je ook een inbreker zonder wapen in coma slaan?

De casus die het panel kreeg voorgeschoteld ging over twee meisjes en een hondje die alleen in een vakantievilla waren. Het ene meisje, Sarah, zag een man door het huis sluipen en toen hij de badkamer in ging, deed zij snel de deur achter hem op slot (wat bij mij de vraag opriep: waarom zit de sleutel aan de buitenkant?).

Screenshot Schuldig of niet? Beeld BNNVARA

Een lange en wat mij betreft nogal ongeloofwaardige onderhandeling volgde. Omdat de inbreker de telefoons van de meisjes had, konden zij niet de politie bellen. Bovendien zat het hondje toevallig in de badkamer, waardoor de man een chantagemiddel had: laat me vrij of ik doe Maxie wat aan.

Uiteindelijk sloeg Sarah de inbreker met een vaas op zijn hoofd en wurgde ze hem met de ceintuur van een badjas. Onderwijl werd telkens vooruitgeblikt naar de rechtszaak. Terug bij het panel in de bajes kwamen een slachtoffer, een oud-inbreker en een officier van justitie over de casus praten.

De meerderheid van de jongeren vond dat Sarah te ver was gegaan. Opvallend waren de zeer rationele argumenten die voorbijgingen aan de hectische situatie. Een meisje opperde dat ze eerst de inbreker had gefouilleerd om te kijken of hij een wapen had, alvorens ze hem verder zou aanpakken.

Het kunstmatige van Schuldig of niet? – in werkelijkheid kun je nooit zo precies weten wat er gebeurd is – maakt het afgewogen oordeel van het panel tamelijk potsierlijk. Wel laat de debatvorm mooi zien hoe vaag morele grenzen kunnen zijn, zelfs als er geen enkele twijfel bestaat over de toedracht.

Gek genoeg was aan het eind wel de eis van het Openbaar Ministerie te zien – een taakstraf van 240 uur voor Sarah – maar niet de uitspraak van de rechter. Sarah kreeg in elk geval een pluim noch een politiecel. Ik stelde me voor dat Fred Teeven ontevreden voor de televisie zat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.