Nieuwszoektocht naar een nieuwe naam

Het kunstcentrum in Rotterdam, voorheen genaamd Witte de With, gaat Kin, Kat of Haven heten. Of Melly?

De suggesties van de directie worden lauw ontvangen bij de presentatie. Het antwoord hangt mogelijk al die tijd al aan de zijgevel. 

De kunstinstelling die voorheen Witte de With heette in Rotterdam.Beeld Aad Hoogendoorn

Wordt het Kin, Kat of Haven? De drie mogelijke nieuwe namen voor de Rotterdamse kunstinstelling ‘Formerly Known as Witte de With’ worden zaterdagmiddag bij de presentatie ervan lauwtjes ontvangen. Dat Witte de With (naar de straat waarin de instelling is gevestigd) niet meer kan, daarover is iedereen het eens. Maar veel enthousiasme maken de drie kandidaatnamen niet los onder de in totaal 75 aanwezigen in het gebouw aan de Witte de Withstraat.

Melly dan? Onverwacht is de adviescommissie die zich moest uitspreken over de drie namen met een vierde gekomen. Van de drie bevalt Kat de dertien leden tellende commissie het best. Maar het is een veeg teken dat ze ook Melly naar voren schuift, naar het bekende kunstwerk van Ken Lum op de zijkant van het gebouw. Een vrolijk kijkende vrouw in een kantoor met erbij de tekst ‘Melly Shum hates her job’. De vraag is: kan de directie met deze suggestie leven?

MELLY SHUM

In 1989 maakt Ken Lum het billboard Melly Shum Hates Her Job. Lum geeft op dat moment les aan de kunstacademie in Ottowa, Shum is een van zijn leerlingen en wordt gebruikt als model. Als Witte de With na afloop van de tentoonstelling het billboard omlaag wil halen, komt de buurt in opstand. Dertig jaar later hangt het er nog steeds.

Ken Lum, Melly Shum Hates Her Job (1990).Beeld Witte de With Center for Contemporary Art

De ‘openbare evaluatie’ van de zoektocht naar een nieuwe naam door de instelling ‘fkawdw’ is de bijna-climax van een proces dat in september 2017 begon. Kunstenaars beklaagden zich toen in een open brief over de naam Witte de With. De zeeheld (1599-1658) uit de tijd van de VOC zou betrokken zijn geweest bij het martelen van opstandige collega’s en het verbranden van negentigduizend kruidnagelbomen van Molukse boeren, om de prijs van de specerij op te drijven.

De drie voorkeursnamen worden zaterdagmiddag toegelicht door directeur Sofia Hernández Chong Cuy in het gebouw van het tijdelijk naamloze kunstcentrum. Kin (Engels voor ‘verwant’) benadrukt de relatie die de kunstinstelling wil opbouwen met haar achterban. Kat is een acroniem voor de woorden ‘kunst, activiteiten, theorie’. Haven is een verwijzing naar havenstad Rotterdam, en wordt in het Engels gebruikt als benaming voor een ‘safe space’.

De aanwezigen lijken meer gecahrmeerd van Melly. Bezoekers vertellen na afloop dat ze niet overtuigd zijn van Kin, Kat en Haven. De namen zijn weinig gedurfd, te algemeen en missen een ‘edge’, zeggen ze. Fotograaf Jarmal Martis (29) werd dit jaar door het kunstcentrum gevraagd voor een foto-opdracht, vanaf dat moment raakte hij betrokken bij het proces. ‘Ik wilde naar de organisatie luisteren en horen of ze bereid is tot de struggle. Door het instituut Witte de With te blijven noemen, verheerlijk je het VOC-gedeelte van de Nederlandse geschiedenis. Dat is problematisch.’

Martis begrijpt hoe de directie tot deze shortlist is gekomen. ‘Het zijn veilige keuzen en dat is begrijpelijk voor een instelling die een internationaal publiek wil dienen. Maar toen ik net Melly hoorde, dacht ik: dat is ’m! Het is laagdrempelig en herkenbaar voor Rotterdammers. Onder aan de streep blijft de vraag bij het maken van de beslissing: welk publiek wil je dienen?’

Ook Yoeri Meessen (38), medewerker van museum Boijmans Van Beuningen, en radiomaker Aurélie Nyirabikali Lierman (circa 40, geen geboortecertificaat) zijn gecharmeerd van Melly. Volgens Meessen is het juist voor dit instituut belangrijk welke naam het kiest. ‘Een naam moet ook aanleiding blijven om het verhaal te kunnen blijven vertellen over Witte de With.’

Nyirabikali Lierman hoopt dat de keus uiteindelijk valt op een naam die tot de verbeelding spreekt. ‘Men zoekt iets neutraals, maar een naam geven is bijzonder. Neem er dan een waarbij mensen die de instelling anders nooit zullen bezoeken, zich iets kunnen voorstellen. Eentje die kleur heeft, prikkelt en je naar een ander universum brengt.’

Directeur Hernández Chong Cuy ziet de aantrekkingskracht van Melly, maar ‘elke optie heeft zo zijn voors en tegens’. Ze citeert  een bezoeker die tijdens een publieksbijeenkomst vertelde dat het niet uitmaakt wat de nieuwe naam wordt. ‘Al gaat het instituut Paperclip heten, het gaat om de energie eromheen. En die moeten we samen creëren.’ Woensdag vergadert de directeur met de raad van toezicht en wordt de knoop doorgehakt, maandag 5 oktober maakt de instelling de gekozen naam bekend. De bedoeling is dat de nieuwe naam vanaf begin 2021 op de gevel te zien is.

De Canadese kunstenaar Ken Lum ziet Melly in ieder geval wel zitten. Telefonisch vertelt hij dat hij teleurgesteld was door de gepresenteerde namen. Lum noemt de drie suggesties ‘ongeïnspireerd’ en ‘weinig scherpzinnig’. Hij denkt dat het Melly Shum Institute for Contemporary Art een baanbrekende keuze zou zijn.  Terwijl de meeste instituten worden vernoemd naar witte mannen, is Melly Shum volgens Lum een doorsneepersoon die niet altijd zin heeft in haar baan.

‘Je loopt Shum op straat ongemerkt voorbij. Het is de ultieme ode aan ons allemaal.’ Of Melly Shum, in tegenstelling tot zeevaarder Witte de With, de tand des tijds kan doorstaan? Volgens Lum leidt zijn voormalige leerling een teruggetrokken bestaan in Canada. Maar de verzekering geven dat we er over vijftig jaar niet alsnog achterkomen dat Shum haar katten heeft vermoord, dat durft de kunstenaar niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden