Het koor van 150 Psalms verzuimt uit zijn cocon te breken

Gemor komt uit de kluwen mensen in de hal van TivoliVredenburg. Links, voor een deur die dicht blijft, groeit de rij concertgangers met een kaartje. Rechts, vanaf de kassa, stulpt een dubbele rij verse kopers uit. In het midden heersen chaos en gedrang. Een stem sist dat 'die kaartverkoop zo niet kan'.

Bijbelse wijsheid was welkom, toen het Nederlands Kamerkoor vrijdag in Utrecht zijn project '150 Psalms' aftrapte. In twee dagen en twaalf concerten kwamen ze allemaal voorbij, 150 psalmen, op muziek gezet door 150 componisten. Bach, wie anders, mag het startschot geven. 'Lobet den Herrn', prijs de Heer, schalt de aanhef van psalm 117 door de Grote Zaal. Het is een ingenieus prachtstuk, maar halftien 's ochtends is voor de meeste zangerskelen een onbehoorlijk vroeg tijdstip. Geen wonder dat het Nederlands Kamerkoor niet meteen straalt. Van de andere kant: heeft Bach deze muziek ook niet geschreven voor de gullere nagalm van een kerk, die zangers niet hindert maar helpt?

Toch begrijp je dat '150 Psalms' juist níet in een kerk staat. De teksten, twee- tot drieduizend jaar oud, vertellen over eeuwig actuele kwesties. Angst en twijfel, vreugde en onderdrukking, doodsbesef en hoop: die emoties wil het Kamerkoor nadrukkelijk koppelen aan de dag van vandaag, met z'n wispelturige leiders en boten vol ontheemden. Tussen de concerten door leggen sprekers als Désanne van Brederode en Michael Ignatieff die link.

Helaas botst de nagestreefde actualisering met de ouderwetse mores van de concertzaal. De lichtzuilen op het podium mogen dan eigentijds ogen, een koor dat in conventionele opstelling en in concertfrak psalm na psalm afwerkt voor een publiek van gezegende leeftijd, verzuimt uit zijn cocon te breken.

Bovendien werkt het muzikale uitgangspunt - 150 verschillende componisten - verbrokkeling in de hand. De man die de titanenklus van het selecteren verrichtte, musicoloog en componist Leo Samama, putte uit duizend jaar muziek. Hij vond verrassingen, zoals een inkervende Albéniz. Er was ruimte voor premières, zoals een fraai uitgloeiende Michel van der Aa en een stampvoetstuk van de Libanees Zad Moultaka. Maar lang niet alles haalt dat niveau. Laat staan dat het aaneenrijgen van psalmen vlotte recitals oplevert. Een van de hulptroepen, het Noors Solistenkoor, begrijpt het best dat een uur muziek niet kan zonder spanningsboog. Dirigent Grete Pedersen aarzelt niet om te arrangeren, bijvoorbeeld met een knipoog naar Keltische en Arabische tradities. Ze heeft een mooi koor, met kelen die op hun best zijn wanneer ze mogen neuriën.

Over klankcultuur gesproken: het Nederlands Kamerkoor is onverslaanbaar wanneer bevlogenheid kruist met precisie, zoals in Mendelssohns psalm 22, sublieme noten op sublieme poëzie ('mijn hart, zo slap als was, sijpelt door mijn lijf'). En wat een zanglust tonen de New Yorkers van het Choir of Trinity Wall Street. In zwart T-shirt, alsof hij bezig is aan een workout, trekt dirigent Julian Wachner een gevlamde, vitale klank uit zijn mensen. Dan komt zelfs een zakdoek te pas aan een obscuur stuk van de Duitse B-componist Michael Haller.

Voor een project dat zich afspeelt binnen de omheining van het Festival Oude Muziek is het sneu: veel repertoire van vóór 1750 komt niet glanzend uit de verf. Daar leggen de allround kamerkoren het af tegen de specialisten die elders in Utrecht rondlopen. Helaas komt de redding niet van groep nummer vier: de Tallis Scholars uit Londen. Het ensemble van Peter Phillips blinkt al bijna 45 jaar uit in een strakke engelenklank. Maar wat ooit revolutionair was, is inmiddels achterhaald. Op tweederde van de marathon, na pakweg honderd psalmen, stappen we uit. Oververzadigd, heb erbarmen, halleluja!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden